• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

ΒΑΠΤΙΣΤΙΚΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΝΟΜΟΥ ΕΒΡΟΥ (Λ” ΜΕΡΟΣ): Οι γιορτές πηγή ανδρικών ονομάτων

Γράφει ο Ηρακλής Κακαβάνης //

Το Θεοφάνης (< θεο- + -φάνης < φαίνω, -ομαι) είναι προχριστιανικό όνομα υπήρχε και αντίστοιχη γιορτή (Γνωστός μας είναι ο ιστορικός Θεοφάνης από τη Μυτιλήνη 1 π.Χ.). Σε δείγμα ανδρικών ονομάτων έχει 5 εμφανίσεις. Υπάρχει και το Θεοφάνη με 1 εμφάνιση που παρότι συνδέεται με τα Θεοφάνια, έχει μυθολογική προέλευση. Θεοφάνη είναι το όνομα ωραίας νέας που την ερωτεύτηκε ο Ποσειδώνας και την απήγαγε στο νησί Κρομμυούσα, όπου εκείνος μεταμορφώθηκε σε τράγο και εκείνη σε προβατίνα. Από την ένωσή τους γεννήθηκε ο κριός με το Χρυσόμαλλον δέρας που μετέφερε τον Φρίξο και την Έλλη στην Κολχίδα.

Τα Θεοφάνια κοινώς αποκαλούνται γιορτή των Φώτων[1]. Με τη γιορτή Φώτων συνδέεται πλέον το αρχαιοελληνκό Φώτιος (με 11 εμφανίσεις) – αυτός που φωτίζει – και Φανή (6 εμφανίσεις). Η εκκλησία συνδέει και το Φωτεινή (21 εμφανίσεις) με τα Θεοφάνια (τα γιορτάζει την ίδια ημέρα), όμως αυτό ανήκουν στην κατηγορία των ονομάτων που προέρχονται ή οφείλουν τη διάδοσή τους σε «Παρομοίωση προς το περιβάλλον και τη φύση» και δείχνουν μια ιδιότητα του ανθρώπου που τα φέρει (Φωτεινός = αυτός που εκπέμπει φως, που φωτίζει). Με τη βάπτιση του Χριστού σχετίζεται και το Ιορδάνης (2 εμφανίσεις) – από τον ποταμό Ιορδάνη όπου βαφτίστηκε ο Χριστός.

Με τη θρησκευτική έννοια της γιορτής του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου συνδέθηκε το όνομα Ευάγγελος (<ευάγγελος (= ο φορέας καλών ειδήσεων) < ευ + άγγελος). Ονομα μυθολογικών προσώπων (χρησιμοποιούνταν και ως επίκληση του Δία). Στο νομό το Ευάγγελος με τις 94 εμφανίσεις ανεβαίνει μία θέση και εκτοπίζει από τη δεκάδα το Μιχάλη. Ανεβάζει και το ποσοστό του κατά μία μονάδα (3,09%/2,08%). Το γυναικείο Ευαγγελία με τις 48 εμφανίσεις είναι στην ίδια θέση (6η) με μεγαλύτερο όμως ποσοστό από το πανελλαδικό (3,15%/2,59).

Το όνομα Άγγελος (< άγγελος < αγγέλλω· (χριστιαν.) άυλο πνευματικό ον, αγαθό // ωραίος άντρας) έχει 17 εμφανίσεις στο νομό με σχεδόν πανελλαδικά ποσοστά (0,55% έναντι πανελλαδικού 0,42%). Εμφανίζονται δύο φορές ο τύπος Αγγελής και μία το Αγγελάκης. Το Αγγελική με τις 17 εμφανίσεις πέφτει από την 13η θέση στην 24η και από το πανελλαδικό 1,94% πέφτει στο 1,11%. Παρότι η λέξη άγγελος χρησιμοποιούνταν στην αρχαιότητα, ο ρόλος των αγγέλλων στη χριστιανική θρησκεία συνέβαλε στη διάδοση του ονόματος. Ο άγγελος είναι ο αγγελιοφόρος του θεού προς τους ανθρώπους και ο προστάτης τους. Πρώτοι οι Πέρσες υιοθέτησαν την άποψη πως κάθε άνθρωπος έχει τον άγγελό του και στη συνέχεια την άποψη αυτή δέχτηκαν ο Ιουδαϊσμός και ο Χριστιανισμός. Στη μυθολογία μας είναι γνωστή η κόρη του Δία και της Ήρας, θεά των νεκρών Άγγελος (αυτή που φέρνει ειδήσεις).

Στο δείγμα συναντήσαμε μία φορά το όνομα Παρούσης, επιβεβαιωμένα βαπτιστικό. Τρεις εμφανίσεις όλες κι όλες σε όλη την Ελλάδα δίνει ο κατάλογος του ΟΤΕ. Δύο στο Διδυμότειχο και μία στον Κυπρίνο. Μάλλον συνδέεται με το θηλυκό που ήταν σε χρήση παλαιότερα Παρουσία και προέρχεται από τη θρησκευτική έννοια της Δευτέρας Παρουσίας. Και μία φορά το όνομα Παράσχος (από τη δέηση της θείας λειτουργίας «Παράσχου, Κύριε»), όπως και το Νεόφυτος, όνομα που χρησιμοποιείται ιδιαίτερα από κληρικούς. Από τον κόσμο των φυτών προέρχεται (νέος + φύω/ομαι) και δηλώνει αυτόν που βλάστησε πρόσφατα, η διάδοσή του όμως οφείλεται στην εκκλησιαστική σημασία του αφού δηλώνει το νεοβαπτιζόμενο στο χριστιανισμό και στην ταύτιση με ομώνυμο άγιο

[1] Περισσότερα στοιχεία «Ριζοσπάστης» Κυριακή 10 Γενάρη 2010

 

(Η φωτό είναι άποψη από την πόλη του Διδυμοτείχου)