• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Η Βενεζουέλα, οι ΗΠΑ και οι τιμές του πετρελαίου

Γράφει ο Τζωρτζ Μεχραμπιάν //

Ένα μεγάλο μέρος της κοινωνικής πολιτικής των κυβερνήσεων Τσάβες και τώρα Μαδούρο εξαρτάται από τις επιδοτήσεις και τη χρηματοδότηση που προέρχονται από τα έσοδα των εξαγωγών πετρελαίου.

Συνεπώς η πτώση των τιμών του πετρελαίου είναι μείζον πρόβλημα για τα κοινωνικά μέτρα, δίνοντας λαβή στους καπιταλιστές για να κινητοποιηθούν πολιτικά ενάντια στην κυβέρνηση Μαδούρο και να κερδίσουν έδαφος μεταξύ των μαζών, ιδιαίτερα μέσα στη μικροαστική τάξη, αλλά όχι μόνο. Η εφημερίδα New York Times (16/01/2016) εξηγεί ότι οι τιμές του πετρελαίου παγκόσμια ενδέχεται να πέσουν στα $ 20 / βαρέλι μέχρι τα τέλη του 2016. (Από $ 100 που ήταν πάνω από 18 μήνες πριν. Οι σημερινές τιμές είναι γύρω στα $ 30).

Δεν χωράει αμφιβολία ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει την ανατροπή της κυβέρνησης της Βενεζουέλας. Ωστόσο, η πτώση των τιμών του πετρελαίου έχει καταστροφικές συνέπειες για όλες τις χώρες εξαγωγής πετρελαίου. Ακόμη και η Σαουδική Αραβία σημειώνει έλλειμμα $ 100 δις και είναι αναγκασμένη να θέσει σε εφαρμογή μέτρα λιτότητας, υπονομεύοντας έτσι τη σταθερότητα αυτής της αντιδραστικής μοναρχίας που για πολύ καιρό είναι σύμμαχος της Ουάσιγκτον. Για πρώτη φορά η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας έχει δημοσιοποιήσει με το ενδεχόμενο να πουλήσει μέρος της κρατικής εταιρείας πετρελαίου ARAMCO για την κάλυψη των ελλειμμάτων.

Η πτώση των τιμών είναι αποτέλεσμα αρκετών παραγόντων που λειτουργούν συνδυαστικά:

1) Η συρρίκνωση στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, αυτό που λέμε η κρίση, έχει μειώσει την βιομηχανική παραγωγή και τη μεταφορά εμπορευμάτων. Αυτό έχει αντίκτυπο στη συνολική ποσότητα του πετρελαίου που καταναλώνεται. Αυτός είναι, φυσικά, ο κύριος λόγος για την πτώση των τιμών τόσων βασικών εμπορευμάτων που πωλούνται στην παγκόσμια αγορά (από τη ζάχαρη, χαλκός, νικέλιο, καουτσούκ, χάλυβα κ.ά.). Η εντεινόμενη κρίση στην Κίνα πρόκειται να συμβάλει ακόμα περισσότερο στην πτώση της ζήτησης για πετρέλαιο. Η Αυστραλία, η οποία είναι ένας σημαντικός παραγωγός βασικών προϊόντων των πρώτων υλών, θα υποφέρει ιδιαίτερα κατά τα επόμενα έτη, καθώς συρρικνώνεται η κινεζική αγορά.

2) Έχει σημειωθεί αύξηση στην παραγωγή πετρελαίου κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας “fracking”, η οποία επιτρέπει την απομάκρυνση των σταγονιδίων πετρελαίου από σχιστολιθική άμμο και σχιστολιθικά πετρώματα είναι μια τεχνολογική επανάσταση στον κλάδο της εξόρυξης πετρελαίου. Οι ΗΠΑ έχουν πολύ μεγάλα αποθέματα αυτού του είδους του πετρελαίου. Παλιότερα δεν ήταν δυνατόν για τις εταιρείες πετρελαίου των ΗΠΑ να το εξάγουν σε μια συμφέρουσα τιμή. Αυτό έχει αλλάξει. Σήμερα πλέον οι ΗΠΑ δεν εξαρτώνται από τις εισαγωγές πετρελαίου από άλλες χώρες. Φέτος, πέρα από την κάλυψη των εγχώριων αναγκών των ΗΠΑ, οι ΗΠΑ πρόκειται να εξάγουν, για πρώτη φορά, μια μικρή ποσότητα πετρελαίου. Για τους άλλους παραγωγούς αυτό σημαίνει ότι η τεράστια αγορά των ΗΠΑ δεν είναι πλέον εξαρτημένη από αυτούς. Έτσι πρέπει να ανταγωνίζονται μεταξύ τους για τον υπόλοιπο κόσμο. Αυτό το στοιχείο δεν μπορεί να υποτιμηθεί, εφόσον έχει και πολιτικές επιπτώσεις για τις πολιτικές των ΗΠΑ. Για παράδειγμα, αν και η Σαουδική μοναρχία παραμένει βασικός σύμμαχός τους, δεν είναι πλέον τόσο σημαντική όπως πριν.

Η «ενεργειακή ανεξαρτησία» υπήρξε στρατηγικός στόχος της ιμπεριαλιστικής αστικής τάξης των ΗΠΑ από την εποχή του αραβικό εμπάργκο πετρελαίου εναντία στις ΗΠΑ στη δεκαετία του 1970.

3) Η πυρηνική συμφωνία μεταξύ του Ιράν, των ΗΠΑ, της Ρωσία, της Κίνα, της Γαλλία, της Γερμανία και του Ηνωμένου Βασίλειου έχει τώρα οδηγήσει στην άρση πολλών κυρώσεων που επιβάλλονται από τους ιμπεριαλιστές κατά του Ιράν. Η συμφωνία αυτή είναι μέρος μιας προσπάθειας από την Ουάσιγκτον να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της Τεχεράνης σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσουν κάποιο είδος της ιμπεριαλιστικής σταθερότητας στην περιοχή. Αυτή η αρχή ενός είδους «detente» θα επιτρέψει στο Ιράν να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου κατά περίπου 500 000 βαρέλια την ημέρα. Αυτό θα αυξήσει περαιτέρω τις προμήθειες πετρελαίου και την ποσότητα του πετρελαίου που τώρα αποθηκεύεται σε δεξαμενές και σε τάνκερ σε όλο τον κόσμο. Αυτός ο κορεσμός του πετρελαίου θα αυξηθεί, δημιουργώντας περαιτέρω πτωτικές πιέσεις στις τιμές.

4) Η Σαουδική Αραβία έχει αντισταθεί σε εκκλήσεις από ορισμένες άλλες χώρες του OPEC (οργάνωση πετρελαιοπαραγωγών χωρών) να μειώσει την παραγωγή, προκειμένου να σταθεροποιηθούν οι τιμές όπως είχε γίνει και στο παρελθόν (πιο πρόσφατα κατά τη δεκαετία του 1990). Η καπιταλιστική μοναρχία είχε αποκτήσει σημαντική μερίδα αγοράς σε βάρος του Ιράν, όταν οι κυρώσεις είχαν επιβληθεί στην Τεχεράνη. Μια μείωση της παραγωγής μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια αυτών των αγορών, ιδίως τώρα που η ιρανική παραγωγή αυξάνεται σχετικά. Αυτή είναι μια μορφή του καπιταλιστικού ανταγωνισμού μεταξύ Ριάντ και Τεχεράνης. Αυτό είναι ένα στοιχείο, και όχι το μόνο, της αυξανόμενης εχθρότητας μεταξύ των καπιταλιστών ηγετών του Ριάντ και της Τεχεράνης. Όπως πάντα, πίσω από κάθε «θρησκευτική» σύγκρουση πρέπει να ψάξουμε την οικονομία.

Υπάρχει επίσης το πρόσθετο στοιχείο του ανταγωνισμού μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΠΑ στο πετρέλαιο. Οι κυρίαρχες οικογένειες της Σαουδικής Αραβίας πιέζουν με τη σειρά τους για μια μείωση της παραγωγής πετρελαίου στις ΗΠΑ, όπου έχει αυξηθεί σημαντικά κατά την τελευταία δεκαετία.

Εάν δεν μειωθεί σημαντικά η παραγωγή πετρελαίου, αλλά αντίθετα αυξηθεί, στο πλαίσιο της καπιταλιστικής κρίσης της συρρίκνωσης της παραγωγής και του εμπορίου, μπορούμε να αναμένουμε περαιτέρω πτώση στην τιμή και έτσι εντονότερες οικονομικές πιέσεις στη Βενεζουέλα.

Οι τιμές μπορεί φυσικά να ανακάμψουν εάν οι εν λόγω περικοπές στην παγκόσμια παραγωγή λάβουν χώρα. Αλλά αυτό θα είναι σε βάρος των συνολικών πωλήσεων σε τονάζ.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει ως πολιτική την ανατροπή της κυβέρνησης Μαδούρο και καταβάλει δυνάμεις σε αυτή την κατεύθυνση. Ωστόσο, οι προαναφερόμενες οικονομικές αντιφάσεις είναι καθοριστικές και όχι απαραίτητα υπό τον έλεγχο των κυβερνήσεων.

Η Βενεζουέλα υποφέρει στα χέρια του ιμπεριαλισμού και λόγω της κυριαρχίας του στις παγκόσμιες αγορές αγαθών που παράγει η Βενεζουέλα, όπως το πετρέλαιο. Αλλά δεν είναι απλώς ένα ζήτημα της ασκούμενης πολιτικής από πλευράς Ουάσιγκτον – όσο κι αν αυτή η πολιτική είναι κατά της Βενεζουέλας και πρέπει να καταπολεμηθεί. Το ζήτημα είναι πολύ βαθύτερο και πολύ πιο επικίνδυνο. Έχει να κάνει με τον τρόπο λειτουργίας της ιμπεριαλιστικής οικονομίας που διέρχεται από ένα φονικό κύκλο κρίσης.

Τα κοινωνικά μέτρα της κυβέρνησης της Βενεζουέλας, αν και πολύ δημοφιλή επειδή επέτρεψαν στον εργαζόμενο λαό για να ζήσει καλύτερα, δεν αμφισβήτησαν τις συνολικές κοινωνικές σχέσεις στη χώρα και έτσι έχουν αφήσει την τάξη των αφεντικών με μεγάλα όπλα για την καταπολέμηση της δημοφιλούς, εκλεγμένης αντιιμπεριαλιστικής κυβέρνησης εκεί. Αυτή η τάξη των αφεντικών είναι επίσης μια πέμπτη φάλαγγα για τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα του Βορρά.

Ο αγώνας εκεί συνεχίζεται. Αλλά αν η διαδικασία της ριζοσπαστικοποίησης του μαζικού κινήματος δεν βαθύνει, τότε η οπισθοδρόμηση μπορεί κάλλιστα να είναι στον ορίζοντα. Η ιστορία έχει δείξει ότι μια τέτοια διαδικασία απαιτεί την ανάλογη ηγεσία. Πρέπει να σταθούμε αλληλέγγυοι με τον λαό της Βενεζουέλας ετούτους τους καιρούς ενάντια στις ιμπεριαλιστικές επιθέσεις και στις επιθέσεις των ντόπιων συμμάχων τους, την καπιταλιστική τάξη.

Στην Κούβα του 1960, το Επαναστατικό Κίνημα 26 Ιούλη είχε απαντήσει στις επιθέσεις του ιμπεριαλισμού και των ντόπιων καπιταλιστών με την ενθάρρυνση βαθιών μαζικών κινητοποιήσεων, με στόχο την καταπάτηση όλο και περισσότερο των προνομίων του κεφαλαίου, και μια τεράστια αγροτική μεταρρύθμιση δίνοντας γη στους αγρότες χωρίς γη, οδηγώντας στην ανατροπή των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων και στη δημιουργία μιας κυβέρνησης εργατών και αγροτών. Αυτό έδωσε στους εργαζόμενους και φτωχούς αγρότες τα εργαλεία για να αντισταθούν αποτελεσματικά στις ιμπεριαλιστικές επιθέσεις και να βγουν νικητές κάθε φορά, απέναντι σε όλες τις στρατιωτικές και οικονομικές επιθέσεις που έχουν δεχθεί κατά την περήφανη ιστορία της επανάστασής τους.