• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Σύντομο αφιέρωμα… στη Μάρω Λοΐζου

Επιμέλεια Θανάσης Ν. Καραγιάννης //
thkaragia@gmail.com

Σύντομο αφιέρωμα…

στα 10χρονα από το θάνατο της λογοτέχνιδας – συγγραφέα Μάρως Λοΐζου (1940-2007)

Βιογραφία

Γεννήθηκε στην Αθήνα τις 17 Σεπτεμβρίου 1940. Πατέρας της ήταν ο Κωνσταντίνος Λήμνος από την Κω και μητέρα της η Μυρσίνη Χατζηιωάννου από τη Λέσβο.

Έζησε τη χρυσή δεκαετία του ’60, μέλος της παρέας των νέων – τότε – καλλιτεχνών που αργότερα αγαπήσαμε και τραγουδήσαμε. Μεγάλωσε με τα τραγούδια του Χατζηδάκι, του Θεοδωράκη, του Σαββόπουλου και φυσικά του Μάνου Λοΐζου, με τον οποίο παντρεύτηκαν το 1965 και απέκτησαν μια κόρη, τη Μυρσίνη. Δραστηριοποιήθηκε από πολύ νωρίς σε συνεργασία με άλλους πρωτοπόρους λογοτέχνες της γενιάς της, για την καταπολέμηση της κοινωνικής αδικίας με διάφορες πολιτιστικές δραστηριότητες.

Ασχολήθηκε επαγγελματικά με την Παιδική Λογοτεχνία γράφοντας παραμύθια, διηγήματα, θεατρικά έργα και ποιήματα. Από τη δεκαετία του ’60 έγραφε στίχους, τους οποίους μελοποίησε ο Μ. Λοΐζος σε γνωστά τραγούδια του, στα οποία ως στιχουργός υπέγραφε με το πατρικό της επώνυμο  «Μάρω Λήμνου».

Υπήρξε επίσημος συνεργάτης του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης όπως και με διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά (Ελληνικά Γράμματα, Επιθεώρηση Τέχνης, Θεατρική Κριτική κ.α.). Στην ΕΡΤ επιμελούνταν και παρουσίαζε τη ραδιοφωνική εκπομπή «Το Φτερωτό Ημερολόγιο». Στίχοι των έργων της έχουν μελοποιηθεί από το σύζυγό της. Το 1974 εξέδωσε το πρώτο παιδικό βιβλίο της, το «Ήταν και δεν ήταν», ενώ εξέδωσε άλλα 38 βιβλία.

Τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας το 1998 για το έργο της «Το θαύμα του κόσμου», και το Β’ βραβείο στην Μπιενάλε του καλύτερου ευρωπαϊκού παιδικού εικονογραφημένου βιβλίου το 1994 για τον συγκεντρωτικό τόμο των μυθιστορημάτων της με τον γενικό τίτλο «Τρέχει τρέχει». Επίσης έχει τιμηθεί και με το βραβείο του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου το 1998 όπως επίσης έχει τιμηθεί και με το βραβείο «Κώστας και Ελένη Ουράνη» το 2000 από την Ακαδημία Αθηνών για τη συνολική της προσφορά στην παιδική λογοτεχνία. Η Πολιτεία για την καλλιτεχνική της προσφορά της επιχορηγούσε από το 1998 με τη λεγόμενη «Επίσημη Τιμητική Καλλιτεχνική Σύνταξη». Πέθανε στην Αθήνα στις 20 Αυγούστου 2007, σε ηλικία 67 ετών, από καρκίνο, τον οποίο αντιπάλευε με γενναιότητα για 15 χρόνια. 

Παρουσίαση μιας σειράς βιβλίων της

Πριν από τη συνέντευξη είχα σκοπό-απ’ ότι διαπιστώνω από το αρχείο μου- να δημοσιεύσω και τη σύντομη παρουσίαση κάποιων βιβλίων της από την υπέροχη σειρά: «Ένα παραμύθι – Μια χώρα…», εκδ. ΚΕΔΡΟΣ. Το πραγματοποιώ τώρα, με την ευκαιρία των δεκάχρονων από το θάνατό της, αν και – όπως διαπιστώνω από το διαδίκτυο – δυστυχώς κυκλοφορούν μόνο 5 από τα 10 βιβλία αυτής της σειράς. Οπωσδήποτε, όμως, τα υπόλοιπα υπάρχουν σε σχολικές ή δημόσιες βιβλιοθήκες και ίσως σε κάποια παλαιοβιβλιοπωλεία.

Δεκάτομη σειρά βιβλίων για παιδιά, ιδιαίτερα ηλικίας 8-14 χρόνων, που ο μύθος του κάθε βιβλίου βασίζεται σ’ ένα ευτράπελο λαϊκό παραμύθι μιας διαφορετικής κάθε φορά χώρας. Η σειρά είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Ξεκίνησε να κυκλοφορεί το 1983 και, αφού το κάθε παραμύθι γραφόταν κατά χρονικά διαστήματα ενός ή περισσότερων χρόνων, ολοκληρώθηκε το 1997. Ορισμένα από τα βιβλία της ενλόγω σειράς επανεκδόθηκαν μία ή περισσότερες φορές, φανερώνοντας ότι αγαπήθηκαν περισσότερο από τα υπόλοιπα. Ο ΚΕΔΡΟΣ ανέλαβε το οικονομικό κόστος της έκδοσης, καθώς και την ευθύνη για την άρτια αισθητική και εκδοτική επιμέλεια και την κυκλοφορία τους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Η σειρά αποτελείται από τα εξής βιβλία: Το Μούσι του Κόντε (Ιταλία), σ. 81, Ο γκαφατζής ο Χανς (Γερμανία), σ. 85, Το τελευταίο ινδιάνικο καλοκαίρι (Καναδάς), σ. 127, Το σκανταλιάρικο διαβολάκι (Βραζιλία), σ. 175, Ο κουτός Αλούλος, ο έξυπνος Γκόχα και ο σοφός βασιλιάς Ελ Τάριγκ (Αίγυπτος), σ. 173, Η εκδίκηση της όμορφης Μαχνάζ (Περσία), σ. 181, Ο τρομερός βασιλιάς των Ζουλού (Ν. Αφρική), σ. 239, Ο χιλιοπέταλος λωτός (Ινδίες), σ. 159, Η μητερούλα μας η Ρωσία, σ. 211, Το αθάνατο νερό (Ελλάδα), σ. 265.

Γενικά χαρακτηριστικά στοιχεία της σειράς είναι η περιπέτεια, το χιούμορ, οι γιορτές, τα πανηγύρια, οι παραδόσεις κάθε λαού κ.ο.κ. Τα παιδιά είναι δυνατό να διασκεδάσουν και συγχρόνως να μάθουν. Συνδυάζονται λοιπόν αρμονικά η λαϊκή παράδοση κάθε χώρας με πυρήνα ένα παραμύθι της, γύρω απ’ το οποίο πλάθεται ο μύθος και αναδεικνύονται ιστορικά, γεωγραφικά και λαογραφικά, αλλά και άλλα επιστημονικά και πολιτισμικά στοιχεία. Πρόκειται για πολύ χρήσιμα βιβλία της μαθησιακής διαδικασίας για κάθε μαθητή, αλλά και για την αισθητική αγωγή του και φυσικά χρήσιμα εργαλεία για την πιο αποδοτική διδασκαλία κάθε εκπαιδευτικού, ιδιαίτερα για το μάθημα της Γεωγραφίας.

Τα παρακάτω κείμενα δανείζομαι από τα οπισθόφυλλα των βιβλίων:

«Το Μούσι του Κόντε είναι ένα αστείο παλιό παραμύθι της βορειοδυτικής Ιταλίας. Αναφέρεται στους Ποκαπαλιέζους, τους πιο κουτούς ανθρώπους της Ιταλίας, οι οποίοι αφήνουν να τους εκμεταλλεύεται ο κόντες της περιοχής τους, ο πλούσιος τυροκόμος. Τα πράγματα χειροτερεύουν, καθώς η Μάγισσα Μισιλίνα…»

«Ο γκαφατζής ο Χανς είναι ο ηλίθιος του χωριού. Δεν είναι άξιος να κάνει ούτε την πιο εύκολη δουλειά που του αναθέτει η γυναίκα του η Γκέτε, γι’ αυτό κι εκείνη συνεχώς του φωνάζει και κάποτε κάποτε τον ξυλοφορτώνει κιόλας. Ώσπου μια μέρα απαυδισμένη από τις γκάφες του άντρα της, αποφασίζει να στείλει το γερο-Χανς σχολείο να μάθει γράμματα μπας και βάλει λίγο μυαλό στο κεφάλι του…»

«Το τελευταίο ινδιάνικο καλοκαίρι όμως δε στηρίζεται σε λαϊκό παραμύθι. Δε χρειαζόταν. Η ίδια η ζωή των Ινδιάνων ήταν μια καθημερινή, συναρπαστική περιπέτεια. Εδώ περιγράφονται αληθινές σκηνές της ζωής των γενναίων, περήφανων και ελεύθερων ερυθρόδερμων της φυλής των Σιού που ζούσαν στις πεδιάδες της Βόρειας Αμερικής και του Καναδά.»

«Το σκανταλιάρικο διαβολάκι»: «Ο Σασί, το μικρό νεγράκι, είναι το πιο σκανταλιάρικο ξωτικό της Βραζιλίας. Έχει χρώμα μαύρο, φοράει κόκκινη ναυτικιά σκούφια, είναι μονοπόδαρο και στο στόμα του καπνίζει πάντα μια πίπα. Αυτά βέβαια για όσους πιστεύουν στην ύπαρξή του. Το ερώτημα όμως είναι: υπάρχει ο Σασί ή δεν υπάρχει; Ο Ζοαοζίνιο είναι ένα τολμηρό και πεισματάρικο Βραζιλιανάκι, που αποφασίζει να βρει την απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα. Έτσι μια μέρα, δίχως να πει τίποτα σε κανέναν, ξεκινάει μόνο του να επισκεφτεί τη φοβερή και απάτητη βραζιλιάνικη ζούγκλα.»

«Ο κουτός Αλούλος, ο έξυπνος Γκόχα και ο σοφός βασιλιάς Ελ Ταρίγκ»: «Ο Γκόχα είναι ο πιο φημισμένος παραμυθάς του Ισλάμ, ένας αντιήρωας της λαϊκής σοφίας και εξυπνάδας, ένας τρελόσοφος. Έχει ένα αστείο σουλούπι και είναι μονίμως καβάλα στο γάιδαρό του. Ταξιδεύει στις αραβικές χώρες και ζει τρελές περιπέτειες, τις οποίες διηγείται στον κόσμο μ’ ένα τρόπο μοναδικό. Ο Ελ Ταρίγκ είναι το τελείως αντίθετό του. Είναι ο ηρωικός και τρομερός βασιλιάς της Αιγύπτου, το φόβητρο των εχθρών του, ο γενναίος, ο υπερήφανος, ο ασυναγώνιστος. Η τύχη τα φέρνει έτσι, που κάποτε οι δυο αυτοί άνθρωποι συναντιούνται.»

loizidoy6«Η εκδίκηση της όμορφης Μαχνάζ»: «Ο Αχμάντ είναι ένας φτωχός Πέρσης αχθοφόρος στο βασιλικό παζάρι του Ισφαχάν. Η όμορφη Μαχνάζ δέχεται μια βαριά προσβολή από τη γυναίκα του ανώτατου μάντη του Σάχη, κι από κείνη τη στιγμή αποφασίζει να την εκδικηθεί και να πάρει τη θέση της στο παλάτι. Πράγμα δύσκολο, βέβαια, γιατί αυτό σημαίνει πως ο άντρας της ο Αχμάντ ο αχθοφόρος θα πρέπει να γίνει μάντης και μάλιστα ο ανώτατος μάντης του Σάχη.»

 

 

 

loizidoy4«Ο τρομερός βασιλιάς των Ζουλού»: «Ο Σάκα είναι γιος του βασιλιά Σενζαγκακόνα και της πανέμορφης Ναντί. Είναι πρωτότοκος και γι’ αυτό κληρονόμος της βασιλείας του πατέρα του. Οι άλλες γυναίκες όμως του Σενζαγκακόνα, εκμεταλλευόμενες το μυστικό της γέννησής του, εκβιάζουν το βασιλιά και τον αναγκάζουν να αποκηρύξει το Σάκα, αποδιωγμένος από τον ίδιο τον πατέρα του, αναγκάζεται μαζί με τη μητέρα του να εγκαταλείψει το μέρος που γεννήθηκε και να περάσει τα παιδικά του χρόνια μέσα στο φόβο, την ντροπή και τον εξευτελισμό. Ώσπου έφηβος πια, συναντιέται με το δαιμονικό μάγο Ιζανούσι και με τη βοήθεια της μαγικής του τέχνης, μεταμορφώνεται μετά από χρόνια στον παντοδύναμο στρατηγό Σάκα, το φοβερό βασιλιά των Ζουλού.»

«Ο χιλιοπέταλος λωτός»: «Τον παλιό καιρό τις Ινδίες αποτελούσαν μικρά πριγκιπικά κράτη. Σ’ ένα από αυτά, τη Μαλλικαρτζούνα, βασιλιάς ήταν ο Βενκάντα. Ο Βενκάντα όμως δεν μπόρεσε να αποκτήσει παιδιά, ούτε με την πρώτη ούτε με τη δεύτερη γυναίκα που παντρεύτηκε. Έτσι απελπισμένος αποσύρεται στην έρημο και με συνεχείς προσευχές και νηστείες ζητά από τον προσωπικό του θεό το Σίβα να τον απαλλάξει από το βαρύ του κάρμα και να του χαρίσει τον πολυπόθητο διάδοχο. Ο Σίβα εξευμενίζεται και του προσφέρει ένα μάνγκο. Το θεϊκό αυτό φρούτο τρώνε οι γυναίκες του και γεννούν η μεν πρώτη μια χελώνα, η δε δεύτερη δύο αγόρια που προορίζονται και για διάδοχοι του κράτους. Η χελώνα όμως μεταμορφώνεται αργότερα σε πρίγκιπα κι έτσι όλα ανατρέπονται.»

«Η μητερούλα μας η Ρωσία»: «Δίνοντας πίστη στην προφητεία μιας τσιγγάνας, η βασίλισσα ερωτεύεται το φτερό ενός γέρακα. Με τη δύναμη της αγάπης της το φτερό μεταμορφώνεται σε έναν όμορφο νέο, τον Ίγκορ, που στο πρόσωπό του είναι συγκεντρωμένοι όλοι οι θρύλοι της Ρωσίας. Την αγάπη τους όμως φθονούν οι δυο αδερφές της βασίλισσας και αποπειρώνται να σκοτώσουν τον Ίγκορ. Μετά από πολλές περιπέτειες, η αγάπη των δύο νέων θριαμβεύει, για να γίνει τελικά μήνυμα πίστης και ελπίδας για όλο το ρωσικό λαό.»

loizidoy5«Το αθάνατο νερό»: «Το βιβλίο αυτό είναι μια πορεία από το χτες στην αιωνιότητα, από τη λήθη στη μνήμη, από τη σύγχρονη απρόσωπη Ελλάδα σε ό,τι πιο ιερό και πρωτογενές έχει κρατήσει ανέπαφο στα σπλάχνα του αυτός ο τόπος: το φως και το κάλλος του ποιητή Ορφέα.

Δυο παιδιά, η Κάλιω και ο Γιάννος, ψάχνουν τ’ αθάνατο νερό για να αναστήσουν την μπάμπω τους, τη Μνημοσύνη. Διασχίζουν έτσι τη Μακεδονία, τη Θράκη, τις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα, την Κρήτη, την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα, τη Θεσσαλία, την Ήπειρο. Με οδηγούς την ποίηση, τη μουσική, τον έρωτα, κάποτε θα ανακαλύψουν πως το αθάνατο νερό δεν υπάρχει: πεθαίνει ό,τι ξεχνιέται και παραμένει ζωντανό ό,τι εμείς θυμόμαστε και τιμούμε.»

Η εικονογράφηση των βιβλίων αυτής της σειράς είναι των: Νίκου Μαρουλάκη (αρ. 1-5, 7), Ziba (αρ.6), Άντας Γκουρμπαλή (αρ. 8), Γιάννη Κυριακίδη (αρ. 9), Αντρέα Καράμπελα (αρ. 10)

  

Εργογραφία[1]

 

(2012) Το τσίμπημα της σφήκας, Εκδόσεις Πατάκη
(2008) Η Κατερίνα και ο Αόρατος, Εκδόσεις Πατάκη
(2008) Η πολιτεία του βυθού, Εκδόσεις Πατάκη
(2007) Το τσίμπημα της σφήκας, Εκδόσεις Πατάκη
(2006) Η Μαρία, Σύγχρονη Εποχή
(2005) Η μητερούλα μας η Ρωσία, Ατραπός
(2004) Το μυστικό του ασημένιου πλανήτη, Εκδόσεις Πατάκη
(2003) Η πεταλούδα που δεν μπόρεσε να κρατήσει την υπόσχεσή της, Εκδόσεις Πατάκη
(2003) Το αθάνατο νερό, Ατραπός
(2002) Ο αθάνατος γαϊδαράκος, Εκδόσεις Πατάκη
(2001) Και το μικρό παιδάκι τρέχει στην αγκαλιά της μαμάς του να συναντήσει την αγάπη, Εκδόσεις Πατάκη
(2001) Ο άνθρωπος προχωρεί, Εκδόσεις Πατάκη
(2001) Ο δρόμος τρέχει να συναντήσει την πολιτεία, Εκδόσεις Πατάκη
(2001) Ταξίδι στην καρδιά του πυρήνα, Εκδόσεις Πατάκη
(2000) Τα δυο ερωτευμένα ζαρκάδια, Εκδόσεις Πατάκη
(1999) Η Ονείρω, Εκδόσεις Πατάκη
(1999) Η πιο όμορφη πορτοκαλιά του κάμπου, Εκδόσεις Πατάκη
(1999) Το πέτρινο βιβλίο, Εκδόσεις Πατάκη
(1999) Το ποτάμι τρέχει να συναντήσει τη θάλασσα, Εκδόσεις Πατάκη
(1998) Η πορεία της ζωής, Εκδόσεις Πατάκη
(1998) Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα κοσμικό αυγό, Εκδόσεις Πατάκη
(1997) Η νύχτα τρέχει να συναντήσει την ημέρα, Εκδόσεις Πατάκη
(1997) Το αθάνατο νερό, Κέδρος
(1996) Η εκδίκηση της όμορφης Μαχνάζ, Κέδρος
(1996) Οι περιπέτειες του χαμόγελου, Κέδρος
(1995) Η πολιτεία του βυθού, Μίνωας
(1995) Ο κουτός Αλούλος, ο έξυπνος Γκόχα και ο σοφός βασιλιάς Ελ Τάριγκ, Κέδρος
(1994) Η μητερούλα μας η Ρωσία, Κέδρος
(1993) Ο χιλιοπέταλος λωτός, Κέδρος
(1992) Σάκα, ο τρομερός βασιλιάς των Ζουλού, Κέδρος
(1991) Η Κατερίνα και ο Αόρατος παίζουν κρυφτό, Εκδόσεις Πατάκη
(1991) Η Κατερίνα και ο Αόρατος στη βροχή, Εκδόσεις Πατάκη
(1991) Η Κατερίνα και ο Αόρατος στο μαγικό νησί, Εκδόσεις Πατάκη
(1991) Η Κατερίνα και ο Αόρατος στο σκοτάδι, Εκδόσεις Πατάκη
(1991) Η Ονείρω, Εκδόσεις Πατάκη
(1991) Ήταν και δεν ήταν, Εκδόσεις Πατάκη
(1989) Το σκανταλιάρικο διαβολάκι, Κέδρος
(1988) Το μούσι του Κόντε, Κέδρος
(1988) Το τελευταίο ινδιάνικο καλοκαίρι, Κέδρος
Συμμετοχή σε συλλογικά έργα
(2008) Τα πουλιά τραγουδούν τα κάλαντα όλο το χρόνο, Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου
(2008) Το σχολικό ημερολόγιο των βιβλιοφάγων 2008-2009, Εκδόσεις Πατάκη
(1988) 17 ιστορίες που ξεχωρίζουν, Γνώση
Μεταφράσεις
(1993) Gripe, Maria, 1923-2007, Ούγκο και Ζοζεφίνα, Ψυχογιός
(1992) Keller, Helen, 1880-1968, Η ιστορία της ζωής μου, Μίνωας
(1992) Gripe, Maria, 1923-2007, Η μικρή Ζοζεφίνα, Ψυχογιός
(1986)

 

Gripe, Maria, 1923-2007, Ούγκο, Ψυχογιός

 

Διαπίστωση…

Η Μάρω Λοΐζου θα μείνει πάντοτε στο μυαλό και στην καρδιά όλων των φίλων και των συνεργατών της, των αναγνωστών των βιβλίων της, των ακροατών των ραδιοφωνικών εκπομπών της, των εκπαιδευτικών που συνεργάστηκαν μαζί της και κυρίως της κόρης της Μυρσίνης και της οικογένειάς της και των άλλων συγγενών της. Ήταν ένας γλυκύτατος άνθρωπος μ’ ένα πλατύ και ζεστό χαμόγελο, με ευγένεια ψυχής και γενναιοδωρία προς κάθε κατεύθυνση, ένας άνθρωπος δοτικός, που αγαπούσε υπερβολικά τα παιδιά και γι’ αυτό ασχολήθηκε και αγωνίστηκε με το λογοτεχνικό της ταλέντο, τις γνώσεις της και το παιδαγωγικό ταπεραμέντο της για την πνευματική τους καλλιέργεια.

Για όλους αυτούς, που αναφέρονται παραπάνω η Μάρω Λοΐζου θα παραμείνει για πάντοτε ζωντανή, αφού όπως και η ίδια έγραφε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου της «Το αθάνατο νερό»: «πεθαίνει ό,τι ξεχνιέται και παραμένει αιώνια ζωντανό ό,τι εμείς θυμόμαστε και τιμούμε.»

 

[1]. Τα βιβλία της έχουν επανεκδοθεί αρκετές φορές και οι χρονολογίες που αναγράφονται είναι από επανεκδόσεις τους.

 

Σύντομο αφιέρωμα… Μάρω Λοΐζου (Α’ Μέρος)