• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Τα φύλα στο ποδόσφαιρο

Επιμέλεια Βασίλης Κρίτσας //

Με αφορμή την επίκαιρη κι ανοιχτή συζήτηση περί βιολογικού και κοινωνικού φύλου, αντιγράφω κάποια ενδιαφέροντα, σχετικά αποσπάσματα από το βιβλίο του Κέβιν Μπρέι “τα μαθηματικά του ποδοσφαίρου” από τις εκδόσεις τραυλός.

Παρά τους κρυφούς κινδύνους των υπερβολικά φιλόδοξων προβλέψεων, μερικοί τρόποι με τους οποίους αλλάζει το ποδόσφαιρο είναι πολύ προκλητικοί για να τους προβλέψουμε.

Τώρα που γράφονται τούτες οι γραμμές (σ.σ.: 2005), το γυναικείο ποδόσφαιρο είναι, σύμφωνα με αναφορές, το ταχύτερα αναπτυσσόμενο άθλημα στον κόσμο και η επιρροή του γίνεται πλέον αισθητή σε διεθνές επίπεδο. Το Παγκόσμιο Κύπελλο Γυναικών της ΦΙΦΑ διεξήχθη στις Ηνωμένες Πολιτείες ενώπιον 90.000 θεατών, ενώ μερικά χρόνια αργότερα, πάνω από 21.000 άτομα παρακολούθησαν τον τελικό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος του 2005, στην Αγγλία. Τα πλήθη στο γυναικείο ποδόσφαιρο δεν είναι ασυνήθιστο φαινόμενο. Το 1920, 53.000 θεατές γέμισαν ασφυκτικά το γήπεδο της Έβερτον για να δουν την κορυφαία γυναικεία ομάδα της εποχής, τις Κυρίες του Ντικ-Κερ, να νικούν τις μεγαλύτερες αντιπάλους τους, τις Κυρίες του Σεντ-Έλεν. Το Ντικ-Κερ ήταν ένα εργοστάσιο στο Πρέστον και οι γυναίκες σχημάτισαν μια ομάδα για να αγωνιστούν, αρχικά εναντίον της ομάδας των αντρών. Η αντίδραση της Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου στο παιχνίδι των γυναικών της δεκαετίας του 1920 ήταν χαρακτηριστική: απαγόρευσαν στις γυναικείες ομάδες να χρησιμοποιούν τα γήπεδα ομάδων που ήταν μέλη της Ομοσπονδίας, κι έτσι το γυναικείο ποδόσφαιρο στραγγαλίστηκε.

Δεν είναι δύσκολο να εξηγήσουμε την επιτυχία των γυναικών. Στο κορυφαίο επίπεδο, μπορούν να συμμετάσχουν με επιτυχία στις σημερινές συνθήκες του υψηλού αγωνιστικού ρυθμού. Ασκούνται περίπου στο 70% της μέγιστης άντλησης οξυγόνου, σε σύγκριση με το 75% των αντρών, με τις συνολικές δαπάνες ενέργειας υπό συνθήκες αγώνα να φτάνουν το 80% των αρρένων ομολόγων τους. Όπως ήδη εξηγήσαμε, δεν απαιτούν όλοι οι αγωνιστικοί ρόλοι την ίδια ενέργεια από τους παίκτες. Οι γυναίκες μπορεί να μη διεκδικούν την κατοχή της μπάλας στη μεσαία γραμμή με την ίδια ένταση όπως οι άντρες, αλλά οι καλύτερες απ’ αυτές θα μπορούσαν πολύ άνετα να παίξουν στην επίθεση, σε ομάδες που τώρα αποτελούνται μόνο από άντρες -μάλιστα, μια Μεξικάνα παίκτρια, η Μαριμπέλ Ντομίνγκες, λίγο έλειψε να το κατορθώσει. Ήταν έτοιμη να ενταχθεί στη μεξικάνικη ομάδα της δεύτερης κατηγορίας Ατλέτικο Σελάγια, το 2004, έχοντας πετύχει εννιά τέρματα με την Εθνική Γυναικών του Μεξικού στους Ολυμπιακούς της Αθήνας, που έγιναν εκείνη τη χρονιά. Ωστόσο, οι ελπίδες της εκμηδενίστηκαν όταν η ΦΙΦΑ ακύρωσε τη μεταγραφή κατά τη συνάντηση του 2004 στη Ζυρίχη, αποφασίζοντας ότι “,,,πρέπει να υπάρχει ξεκάθαρος διαχωρισμός ανάμεσα στο αντρικό και στο γυναικείο ποδόσφαιρο”. Οι προθέσεις της ΦΙΦΑ ως προς το διαχωρισμό των φύλων στο ποδόσφαιρο είναι ξεκάθαρες, αλλά τι ακριβώς σημαίνει η λέξη “διαχωρισμός”, αν την ερμηνεύσουμε με όρους ικανότητας και δεξιοτεχνίας; Στην πραγματικότητα, οι αντιλήψεις της ΦΙΦΑ σχετικά με το τι θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη του γυναικείου ποδοσφαίρου δεν ήταν και πολύ διαφωτιστικές. Το 2004, ο Σεπ Μπλάτερ, ο πρόεδρος της ΦΙΦΑ, πρότεινε: “Ας αφήσουμε τις γυναίκες να αγωνιστούν με πιο θηλυκά ρούχα, όπως κάνουν στην πετοσφαίριση. Θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να φοράνε πιο στενά σορτσάκια. Οι γυναίκες παίκτριες είναι όμορφες, αν μου επιτρέπετε να το πω αυτό, και ήδη αγωνίζονται με διαφορετικούς κανόνες από τους άντρες -παίζουν, λόγου χάρη με ελαφρύτερη μπάλα”. Παρόμοιες εριστικές απόψεις εξέφρασε και ο ομόλογος του Μπλάτερ, Λέναρντ Γιόχανσον, πρόεδρος της ΟΥΕΦΑ, μετά τη λήξη του ιδιαιτέρως επιτυχημένου Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Γυναικών, το 2005: “Οι εταιρείες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν ένα ιδρωμένο, χαριτωμένο κορίτσι που αγωνίζεται μέσα στο γήπεδο, με βροχερό καιρό. Θα μπορούσε να πουλήσει”, δήλωσε στο ΒΒC. Πολύ σοφά, οι γυναίκες αψήφησαν αυτά τα σχόλια και διόρθωσαν τις λανθασμένες αντιλήψεις του Μπλάτερ σχετικά με την μπάλα που χρησιμοποιούν. Έχει το βάρος και το μέγεθος, που ορίζουν οι κανονισμοί και είναι, από κάθε άποψη, ίδια με την μπάλα που χρησιμοποιούν οι άντρες.

Πιθανότατα μέσα σε μια δεκαετία θα βλέπουμε νόμιμο ποδόσφαιρο από μικτές ομάδες. Με την ανάπτυξη του παιχνιδιού των γυναικών, το ποδόσφαιρο θα επανακτήσει ένα κομμάτι της ψυχής του, που χάθηκε μέσα στη σπουδή των δύο τελευταίων δεκαετιών για τα τηλεοπτικά έσοδα, την πώληση των εμπορικών προϊόντων των συλλόγων και την προσέγγιση του παιχνιδιού με τη λογική της νίκης με κάθε κόστος, από μερικές ομάδες και μερικοόυς προπονητές. Με τέτοιες αλλαγές, το υπέροχο αυτό άθλημα μπορεί μόνοι να συνεχίσει να ευημερεί.