• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Μια πανελλαδική σύσκεψη γυναικών αιρετών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης 50 χρόνια πριν…

Γράφει ο Αλέκος Χατζηκώστας //

Στις 27 και 28 Νοέμβρη 1965 με πρωτοβουλία της Πανελλαδικής Ένωσης Γυναικών (ΠΕΓ) πραγματοποιείται η Β’ Πανελλαδική Σύσκεψη γυναικών δημοτικών και κοινοτικών συμβούλων της χώρας μας. Παίρνουν μέρος γυναίκες αντιδήμαρχοι, πρόεδροι Κοινοτήτων και Κοινοτικοί Σύμβουλοι στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου της Αθήνας με σκοπό να συζητήσουνε για το πρόγραμμα της δράσης του στο πλαίσιο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης , ιδιαίτερα σχετικά με την Κοινωνική Πρόνοια, για το παιδί, την οικογένεια και τη γυναίκα. Μεταξύ των αντιπροσώπων και η αγωνίστρια της Αντίστασης, στέλεχος της ΕΔΑ, Μαρία Τσαλουχίδου από τη Βέροια (εκτελούσε τότε χρέη αντιδημάρχου) της οποίας και το αρχείο αξιοποιούμε για το σημείωμα αυτό.

Να τονίσουμε δύο καταρχήν στοιχεία:

5c7cb381-a83a-4e18-afdb-c41793045355Α. Στις 24/5/1964 ιδρύεται η Πανελλαδική Ένωση Γυναικών (ΠΕΓ ), μέλος της Παγκόσμιας Δημοκρατικής Οργάνωσης Γυναικών (ΠΔΟΓ), με τη συνένωση μιας σειράς γυναικείων οργανώσεων. Ανάμεσα στους σκοπούς της η ΠΕΓ ανέφερε την πλήρη οικονομική, πολιτική, νομική και κοινωνική ισοτιμία της γυναίκας, την προβολή και στήριξη των διεκδικήσεων των οργανωμένων γυναικών, την αναγνώριση της μητρότητας ως κοινωνικού λειτουργήματος, την εξασφάλιση σύγχρονων όρων ζωής, εργασίας, μόρφωσης, ψυχαγωγίας της αγρότισσας, την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού, την ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας και φιλίας με τις γυναίκες όλου του κόσμου. Η συμβολή όμως της ΠΕΓ στην ανάπτυξη του γυναικείου κινήματος ανακόπηκε το 1967, από την επιβολή της δικτατορίας. 

Β. Της σύσκεψης προηγούνται οι δημοτικές εκλογές στις 5/7/1964. Σ’ αυτές οι συνδυασμοί που στηρίζει η ΕΔΑ σημειώνουν θεαματικά αποτελέσματα. Μάλιστα ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου για να διασκεδάσει τις εντυπώσεις κάνει λόγο για τον «ακομματίστον χαρακτήρα των εκλογών», ενώ ο αρχηγός της ΕΡΕ Π. Κανελόπουλος σημειώνει: « Ο Γ. Παπανδρέου είναι δέσμιος της ΕΔΑ, που όταν θέλει τον ανεβάζει εις το ποσοστόν της 16ης Φεβρουαρίου και όταν θέλει τον κατεβάζει εκεί που τον κατέβασε». Να σημειώσουμε ότι ο συνδυασμός στην Αθήνα με επικεφαλής τον Ν. Κιτσίκη βγαίνει πρώτος με 30,1%, όπως και στον Πειραιά με τον Γ. Κυριακάκο (27%), ενώ δήμαρχοι με την υποστήριξη της ΕΔΑ εκλέγονται σε Θεσσαλονίκη (Κ. Τσίρος 49,7%) Λάρισα, Μυτιλήνη, Ιωάννινα, Βόλο κ.α

Συνολικά θα λέγαμε ότι μέσα από τις εισηγήσεις φανερώνεται τόσο η κατάσταση που επικρατούσε τότε στο χώρο της Αυτοδιοίκησης (πολλά ζητήματα διατηρούν και σήμερα την ισχύ τους…) ευρύτερα η κοινωνική-οικονομική πραγματικότητα που βίωναν τα λαϊκά στρώματα, αλλά και παρουσιάζονται οι θέσεις της ΕΔΑ στο χώρο αυτό, με βάση και την γενικότερη πολιτική της.

Από τις εργασίες της σύσκεψης

Το άνοιγμα των εργασιών γίνεται από την Θάλλεια Κολυβά προέδρου της ΠΕΓ που τονίζει ανάμεσα στ’ άλλα:

«..Η γυναικεία ανάμιξη στο αυτοδιοικητικό λειτούργημα, προσφέρει νέες δυνάμεις και κανούργιο αίμα στον θεσμό. Η πολυτιμώτερη συμμετοχή τους στην πρωτοβάθμια πολιτική δράση, αν δεν μπορεί να θεωρηθεί σπουδαία κατάκτηση, σε μια εποχή που η γυναίκα χειρίζεται ανώτερα αξιώματα και θέσεις, είνε μια αποστολή πολυσήμαντη στον πρωτογενή διοικητικό τομέα, που δημιουργεί την πεποίθηση, ότι οι κοινωνικοί στόχοι του θεσμού θα γίνουν με την παρουσία της συνείδηση και πραγματικότητα. Γιατί για την γυναίκα η αυτοδιοίκηση είνε βίωμα καθημερινό. …Η τοπική αυτοδιοίκηση σαν θεσμός αντιπροσωπευτικός της συλλογικής λαϊκής θέλησης παίζει ένα ρόλο αναντικατάστατο. Αν και φυτοζωεί σχεδόν στους περισσότερους δήμους και κοινότητες, η λειτουργία του για την ομαλή κίνηση του διοικητικού μηχανισμού διατηρεί την αξία της. Την παραμέληση της από το κράτος την πληρώνουν οι λαϊκές τάξεις, γιατί αυτές κυρίως εξυπηρετεί ο θεσμός. Τα αίτια της κακοδαιμονίας του δεν είνε μόνο οικονομικά. Είνε και η επέμβαση της κρατικής εξουσίας στη λειτουργία των δήμων και κοινοτήτων , η άσκηση πολιτικών πιέσεων και η ανασχετική επίδραση της ανεύθυνης και ασυντόνιστης γραφειοκρατίας. Τα υπουργεία και οι νομάρχες χειρίζονται υποθέσεις, πόρους και εξουσίες της αυτοδιοίκησης. Ωστόσο η αυτοδιοίκηση ήταν και εξακολουθεί να είνε η οργανική διάρθρωση του έθνους και ο φυσικός φορέας της κοινωφελούς δραστηριότητας, με αποκλειστική τοπική αρμοδιότητα. Δεν είνε παραδεκτό να παραμερίζει το κράτος τους εθνικούς θεσμούς για να τους κάμει εξάρτημα της γραφειοκρατίας και της ρουσφετολογίας..»

psifisma e3909d37-f251-4c00-98f7-9ab4043868ec

Η κεντρική εισήγηση γίνεται από τη γνωστή λογοτέχνη Πέπη Δαράκη, ιδρυτικό μέλος της ΠΕΓ και δημοτική σύμβουλος της Αθήνας. Να τονίσουμε ότι αυτή στο πλαίσιο των καθηκόντων αναλαμβάνει σημαντικές πρωτοβουλίες στο δημοτικό βρεφοκομείο, στις παιδικές κατασκηνώσεις, στους παιδικούς σταθμούς, στη δημιουργική απασχόληση των παιδιών, στα κέντρα νεότητας. Όλες οι ενέργειές της στοχεύουν όχι μόνο στη σωστή εκπαίδευση των παιδιών, αλλά και στη διευκόλυνση της εργαζόμενης μητέρας, των εργαζόμενων γονέων. Παράλληλα, κάνει ρηξικέλευθες – για την εποχή – εισηγήσεις, ακόμα και σε συναδέλφους της δημάρχους: Να δημιουργήσουν κέντρα εξωσχολικής απασχόλησης των παιδιών, λέσχες γυναικών, όπου θα μπορούν να κουβεντιάζουν τα προβλήματά τους και να ασκηθούν να εκφράζονται, να μιλούν, να εκδηλώνουν τις σκέψεις και τα αισθήματά τους. Προτείνει ακόμα να δημιουργηθούν δημοτικά πλυντήρια ρούχων για τις μη εύπορες γυναίκες. (Άφθονα στοιχεία περιέχονται στο βιβλίο της Πέπης Δαράκη, με τίτλο: “Το όραμα της ισοτιμίας της Γυναίκας”).

Στη εισηγητική της ομιλία αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Πέρασαν δέκα χρόνια από τότε που ο θεσμός της Αυτοδιοίκησης εμπλουτίστηκε και στη χώρα μας με την εκλεγμένη απ’ το λαό γυναίκα για να τον αντιπροσωπεύει στο Συμβούλιό του. Η Ελληνίδα δεν κατέλαβε μέσα στα Δημοτικά Συμβούλια τη θέση κανενός ανδρός, παρά θέση κενή από αιώνες, που οι πολύπαθοι δημοκρατικοί θεσμοί μας φυλάγανε γι’αυτή. Κι’ έτσι δε μένει πια αναντιπροσώπευτο ολότελα το έτερο ήμισυ της κοινής των Δημοτών γνώμης.

Οι 500 περίπου γυναίκες Δημοτικοί Σύμβουλοι που εξέλεξε ο λαός το 1954 δούλεψαν αφοσιωμένα και προώθησαν τη λύση πολλών προβλημάτων του κύκλου της δημοτικής δραστηριότητας, που ιδιαίτερα τις συγκινούν κι ενδιαφέρουν το φύλο τους.

Με μοναδικό πολλές φορές όπλο τη λογική της μητρικής καρδιάς, ευρύνανε τα πλαίσια των ενδιαφερόντων των δημάρχων και των αρρένων συναδέλφων τους, κι έτσι οι Δήμοι τα τελευταία τούτα δέκα χρόνια, χάρις στην παρουσία της γυναίκας μέσα στα Συμβούλια, άρχισαν παράλληλα με τις άλλες τους δραστηριότητες ν’ αναπτύσσουν αξιόλογα και την αναφερομένη στην προστασία του παιδιού όπως τα Κέντρα της Παιδικής χαράς, οι Παιδικοί Σταθμοί, οι Παιδικές Κατασκηνώσεις.

Η σημερινή σύσκεψη μας δίνει την ευκαιρία να τονίσουμε ότι μέσα στις υποχρεώσεις των Δήμων, είναι και οι φροντίδες τους για τους δημότες που έχουν ανάγκη ιδιαίτερης συμπαράστασης, όπως τα παιδιά, οι εργαζόμενες μητέρες, οι νέοι , οι άποροι…

Οι δημοτικοί άρχοντες Δήμαρχοι και Δημοτικοί Σύμβουλοι είναι απεσταλμένοι του Λαού μέσα στους Δήμους και έχουν χρέος να δίνουν λύση στα πολλαπλά τοπικά προβλήματα του Δήμου τους, προβλήματα που αγκαλιάζουν όλες τις φάσεις της Κοινωνικής ζωής. Αλλά για να μπορέσουν οι δημοτικοί και κοινοτικοί άρχοντες ν’ ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους προς το λαό είναι απαραίτητη η πλατειά συνεργασία Κράτους και Δήμου, Δήμου και Λαού. Η συνεργασία αυτή θα έχει άμεσα και καρποφόρα αποτελέσματα σ’ όλα τα διαμερίσματα της Χώρας και ιδιαίτερα στην ύπαιθρο…

Οι δημοτικοί άρχοντες μπορούν απ’ εκεί που τους έβαλε ο λαός να κάνουν θαύματα. Μα τα θαύματα θέλουν πίστη. Πίστη κι’ ενθουσιασμό να βγαίνουν αβίαστα από τα βάθη του είναι τους. Είναι απεσταλμένοι και το έργο τους είναι αποστολή. Και το έργο τους θα πετύχει αν διαθέτουν ανθρωπιά, στοργή, συμπόνοια απέναντι στον απλό δημότη που απ’ αυτούς περιμένει. Περιμένει βέβαια τη λύση προβλημάτων του ο απλός δημότης αλλά ο αιρετός άρχοντας, ο ανθρωπιστής, αναπτύσσει δημοτική δράση και αγωνίζεται και πέρα από τα γραπτά του Δημοτικά Κώδικα, να εξυψώση τον απλό δημότη τους, γιατί ο ίδιος ο άνθρωπος είναι η μεγαλύτερη αξίας της ζωής, η πρώτη και δικαιότερη υπόθεση του κόσμου τούτου»

Η απόφαση-ψήφισμα της σύσκεψης

«ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ:

«1. Απευθύνουν έκκληση προς την Κυβέρνηση και τη Βουλή των Ελλήνων, να εξασφαλίσουν στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους και να αποκαταστήσουν τα δικαιώματα και τις αρμοδιότητες των δήμων και κοινοτήτων. ‘αυτόν τον τρόπο θα μπορέσει ο δημοκρατικός θεσμός της Αυτοδιοίκησης με τη μακραίωνη και λαμπρή παράδοσή του, ν’ αναπτυχθή και να παίξη τον ουσιαστικό ρόλο που του έταξε το Σύνταγμα της χώρας μας.

2. Καλούν την Κυβέρνηση να αποδεχθή και να λύση τα αιτήματα που διατύπωσε το Πανελλήνιο Συνέδριο Δήμων και Κοινοτήτων.

3ον. Θεωρούν σαν εθνική ανάγκη να δοθή μεγάλη και πρωταρχική σημασία στον τομέα της Κοινωνικής πρόνοιας και ιδιαίτερα σε ότι αφορά τη μητέρα και το παιδί. Για τον σκοπό αυτόν κατά το καταρτισμό των προϋπολογισμών, να εγγράφονται πάντοτε σημαντικά κονδύλια, ανάλογα με τις τοπικές ανάγκες Γίνεται έκκληση προς την εποπτεύουσα αρχή να εγκρίνωνται εις το ακέραιον οι σχετικές αποφάσεις των Δημοτικών Συμβουλίων. Η προστασία του παιδιού πρέπει να αποτελέση το κέντρον του ενδιαφέροντος Κράτος και Αυτοδιοίκησης. Να ιδρυθούν:

α. Παιδικές χαρές και παιδικοί σταθμοί στις πόλεις και εποχιακοί στα χωριά. β Παιδικές και λαϊκές εξοχές και κατασκηνώσεις από τους Δήμους και τις Κοινότητες και τις Τοπικές Ενώσεις Δήμων και Κοινοτήτων. Να οργανωθούν θερινές ανταλλαγές μαθητών, με την βοήθεια των δασκάλων, από ορεινά σε παραθαλάσσια χωριά και αντίστοιχα.γ. Να γενικευθή ο θεσμός των μαθητικών συσσιτίων σε ολόκληρη τη χώρ. Η οργάνωση και η ευθύνη της λειτουργίας τους να μεταβιβασθή και να ανατεθή στους οργανισμούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με τις αντίστοιχες δαπάνες από το κράτος.

4ον. Ζητούν να δοθή πλήρης ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στους άπορους δημότες, σε συνεργασία των Δήμων και Κοινοτήτων με τα ιατρεία και τους γιατρούς της περιοχής.

5ον. Πιστεύουν πως πρέπει να καταπολεμηθή ο αναλφαβητισμός και να βοηθηθή η παιδεία στην χώρα μας, με τη δημιουργία περισσοτέρων σχολείων Στοιχειώδους και Μέσης Εκπαίδευσης ως και Επαγγελματικών και τεχνικών. Να γίνουν τα απαραίτητα σχολικά κτίρια και να διορισθούν οι αναγκαίοι εκπαιδευτικοί για ολόκληρη τη χώρα μας. Να ιδρυθούν Λαϊκά πανεπιστήμια στους μεγάλους Δήμους. Να λειτουργήσουν γυμναστήρια, κέντρα Νεότητος, βιβλιοθήκες και αναγνωστήρια για εξωσχολική απασχόληση και καλλιέργεια της Νεολαίας.

6ον. Θεωρούν πρωταρχική την λύση του προβλήματος της λαϊκής στέγης με την συνεργασία κράτους και Δήμων και Κοινοτήτων και την εξασφάλιση των κοινωνικών αναγκών για την ύδρευση, τον ηλεκτροφωτισμό, την αποχέτευση, την κάλυψη των ρευμάτων και της συγκοινωνίας, που η εκμετάλλευση τους πρέπει να ανήκει στους Δήμους και τις Κοινότητες.

70ον. Ζητούν να δοθή ιδιαίτερη προσοχή για την καθαριότητα στο χωριό και τις πόλεις με την συνεργασία των δημοτών και των τοπικών οργανώσεων. Να ιδρυθούν Δημοτικά λουτρά και Δημοτικά μηχανικά πλυντήρια.

Σοβαρή και θετική είναι η συμβολή των Γυναικών στην αυτοδιοίκηση. Γι’αυτό επιβάλλεται να καταβληθούν προσπάθειες , ώστε να γίνη κοινή συνείδηση η ανάγκη να μετέχουν περισσότερες, ώστε να γίνη κοινή συνείδηση η ανάγκη να μετέχουν περισσότερες γυναίκες, στα Δημοτικά και Κοινοτικά Συμβούλια. Έτσι θα υπάρξη δυνατότητα ώστε μεγαλύτερος αριθμός γυναικών ν’ αντιπροσωπεύεται και στις τοπικές ενώσεις καθώς και στην Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων ώστε ο θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ν’ ανταποκριθή καλύτερα στα υψηλά του καθήκοντα και με την ουσιαστικώτερη συμμετοχή των γυναικών Δημοτικών αρχόντων.»