• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Βούλα Δαμιανάκου, Τιμιότατο να’ σαι Έλληνας Να’ σαι ο Γιάννης Ρίτσος

Επιμέλεια: ofisofi //

Πριν λίγες μέρες έφυγε από τη ζωή η συγγραφέας, ποιήτρια, μεταφράστρια και μαχήτρια της Εθνικής Αντίστασης Βούλα Δαμιανάκου. Ανάμεσα στα έργα της υπάρχει ένα μικρό βιβλίο αφιερωμένο στο Γιάννη Ρίτσο με τον τίτλο

«Τιμιότατο να’ σαι Έλληνας Να’ σαι ο Γιάννης Ρίτσος», το οποίο κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 1991 από τις εκδόσεις Επικαιρότητα.

«Τα κείμενα που περιέχονται στο μικρό τούτο βιβλίο, έξω από δύο, αναφέρονται στον θάνατο του ποιητή.

Από τα δύο, που εγράφτηκαν όταν ζούσε ο Γιάννης Ρίτσος, το πρώτο, με τίτλο « Γιάννης Ρίτσος» έχει δημοσιευτεί στην εφημερίδα της Λακωνίας

«Δεσμός». Και το δεύτερο, με τίτλο, « Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο», είναι αφιερωτικό κείμενο προς τον ποιητή και απλώνεται στα τριάντα έξι (αριθμημένα με σειρά) από τα τριάντα εννέα έργα του Σαίξπηρ.

Τα υπόλοιπα, έξω από το τελευταίο, γράφτηκαν κατά τις δύο ημέρες, της αναγγελίας του θανάτου και της κηδείας του Γιάννη Ρίτσου. Κι έξω από ένα με τίτλο « Σήμερα η Ρωμιοσύνη κηδεύει τον Γιάννη Ρίτσο», που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Αυριανή» στις 14 Νοέμβρη του 1990 (ημέρα της κηδείας), όλα τ’ άλλα είναι αδημοσίευτα.

Το τελευταίο, «ΤΑ ΣΑΡΑΝΤΑ», υπαγορεύτηκε από τη Β.Δ. από το τηλέφωνο σε φίλους από τη Μονεμβασιά που της το ζήτησαν, και ειπώθηκε στο μνημόσυνο ( Σαράντα) που έγινε στο σπίτι του ποιητή.

ΣΗΜ.: Το πρώτο μισό του τίτλου: «Τιμιότατο το να’ σαι Έλληνας», είναι του Κ. Καβάφη»

Από τα αδημοσίευτα κείμενα επιλέγουμε το παρακάτω:

ΑΓΡΥΠΝΙΑ

«Ου χρη πανύχιον εύδειν βουληφόρον άνδρα»

                                                                       (Όμηρος, Ιλιάδα)

Κι εσύ, Γιάννη Ρίτσο, αγρύπνησες πολύ. Εφύλαξες άγρυπνος…τιμητική φρουρά, πλάι σε σκοτωμένους για να μην τους σπαράξουν τ’ αγρίμια και τους χάρισες αθανασία με το τραγούδι σου…Αγρύπνησες πλάι σε βασανισμένους, εστάλαξες μπάλσαμο τρυφερότητας στις πληγές τους κι εμέτρησες του μαρτυρίου τους τα βογγητά…

Από φυλακή σ’ εξορία και από αγώνα σε αγώνα κουβάλησες την ΥΔΡΙΑ με την τέφρα από χαμένες πατρίδες, από χαμένους συντρόφους, από χαμένα οράματα….

Αλλά ποια υδρία θα χωρέσει την τέφρα από το ολοκαύτωμα που – πληρωμένος εμπρηστής – η τεχνολογική ηλιθιότητα ετοιμάζει;

Από τα βάθη των καιρών, ανθρώπινα ράκη, αραδίζει του κόσμου η προσφυγιά μπρος από τ’ αδιάφορα μάτια αποχτηνωμένων τζογαδόρων και…φιλοσοφούντων αδιάντροπων…

Οι γυναίκες της Τροίας…Οι γυναίκες της Μήλου…Οι γυναίκες της Κύπρου…Οι γυναίκες της Παλαιστίνης…Οι γυναίκες των Κούρδων σημαδεύουν  με τα νεκρά τους τέκνα τη μαρτυρική τους πορεία…Και πού να φτάσει σε κείνο το αυχμηρό τοπίο, σε κείνη την αποτρόπαιη αγριάδα, η φωνή του ποιητή, η φωνή σου; «Καληνυχτούδια…»

Το’ βλεπες πως μας έχουν αποφασίσει, πως είμαστε προγραμματισμένοι…Η πατρίδα μας είναι μελλοθάνατη…Όλη η ανθρωπότητα είναι σε θανάσιμο κλοιό. Τερατώδεις υπερμηχανισμοί – εχτελεστικά αποσπάσματα – την έχουν βάλει στο στόχαστρο και τη σημαδεύουν…

Αβάσταχτη ήταν η αγωνία σου: Θ’ αντέξει άραγε η ανθρωπότητα σ’ αυτήν την επίθεση την πάνω από τα ανθρώπινα μέτρα; Η παγκόσμια συνείδηση θα το παραδεχτεί; Θα υποκύψει στον επερχόμενο όλεθρο; Το πνεύμα θα εξακολουθήσει να πουλάει με «φακελάκι» τα πρωτοτόκια του ή θα ξεσηκωθεί και θα κηρύξει «τον Άνεμο της Νέας Γενέσεως». Θα βρεθούν  ακόμη μια φορά οι ωραίοι «τρελοί» να μπούνε μπροστά και να σημάνουν γενικό συναγερμό…Μέσα από τόσους αλλοτριωτικούς μηχανισμούς, από τα τόσα υποκατάστατα, θα ξεπεταχτεί μια γερή κοινωνική γνώμη που θ’ αποδειχτεί αποτελεσματικός αντίδικος στον πιο θανάσιμο αντίπαλο;…

 

Βούλα Δαμιανάκου, Τιμιότατο να’ σαι Έλληνας Να’ σαι ο Γιάννης Ρίτσος, Επικαιρότητα, Αθήνα 1991