• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Αγίου Γερασίμου της Κεφαλονιάς σήμερα (20/10) : οι πολιούχοι στο χριστιανισμό και η επίδραση του αγίου Γεράσιμου στην ονοματοδοσία του νησιού

Γράφει ο Ηρακλής Κακαβάνης //

Πολιούχος της Κεφαλονιάς  ο άγιος Γεράσιμος, πνευματικός πατέρας κατά κάποιο τρόπο του αγίου Διονυσίου (της Ζακύνθου). Εζησε τον 16ο αιώνα, καταγόταν από τα Tρίκαλα Κορινθίας και το κοσμικό του όνομα ήταν Γεώργιος. Στην Κεφαλονιά προς το τέλος της ζωής του ίδρυσε το μοναστήρι του στο οποίο αρκετοί κάτοικοι άφηναν την περιουσία τους. Λίγα χρόνια μετά την ίδρυσή του το μοναστήρι διέθετε αξιόλογη περιουσία και χάρη στις προσπάθειες του Γεράσιμου απέφυγε την καταβολή φόρου στους Βενετούς. Στις δεήσεις του μοναχού Γεράσιμου αποδόθηκαν ο τερματισμός της παρατεταμένης ανομβρίας και η αποφυγή της τουρκικής κατάληψης του νησιού το 1571.

Στα ανθρωπωνύμια του νησιού, όπως και σε αυτά της Λευκάδας, σαν να συναντώνται όλες οι θρησκευτικές παραδόσεις του Ιονίου. Πρώτο το Γεράσιμος (ο άξιος να βραβευτεί, βραβευμένος) με 52 εμφανίσεις σε δείγμα 444 ανδρών, τρίτο το Σπυρίδων με 34 και τέταρτο το Διονύσιος με 33. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται το Παναγιώτης με 35 εμφανίσεις. Αξιοσημείωτη είναι η εμφάνιση πολλών σύνθετων, κυρίως με το Σπύρος που έχουν από μία εμφάνιση: Σπυρανδρέας, Σπυρογιάννης, Σπυρονικόλας, Σπυρογεράσιμος. Και εμφάνιση το Γεωργοδιονύσιος. Και στην Κέρκυρα έχουμε το Σπυροδιονύσιος 1 εμφάνιση και το Σπυραντώνης 2. Εχουμε καταγράψει από άλλη πηγή και τα Σπυράγγελος, Γερασιμάγγελλος που δεν εμφανίζονται στο δείγμα το πανελλαδικό. Ιδιαίτερα χαμηλό και εδώ το ποσοστό του Γιώργου με 15 εμφανίσεις και πολύ υψηλό αυτό του Χαράλαμπου με 11 εμφανίσεις (2,47%, ενώ το πανελλαδικό είναι 1,41). Ισως συνδέεται με το γεγονός ότι πολιούχος Ληξουρίου είναι ο άγιος Χαράλαμπος. Το Διονυσία 3 εμφανίσεις σε δείγμα 260 γυναικών, το Γερασιμία 2, 1 το Γερασιμούλα όπως και το Σπυριδούλα. Ιδιαίτερα αισθητή είναι η παρουσία του ονόματος Αγγελική με 14 εμφανίσεις στη δεύτερη θέση (το ίδιο ενισχυμένη σε Κέρκυρα και Ζάκυνθο), της Αναστασίας με 9 εμφανίσεις, της Ιωάννας, της Αικατερίνης και της Ελευθερίας με 6, της Μαρίνας, της Ευαγγελίας και της Θεοδώρας με 5 και της Αλεξάνδρας με 4.

Οι πολιούχοι άγιοι

Στην προσπάθειά του να επικρατήσει στη λεκάνη της Μεσογείου ο χριστιανισμός υιοθέτησε πολλά ειδωλολατρικά στοιχεία, όπως π.χ. πολλοί άγιοι του χριστιανισμού είναι μεταμφιεσμένοι θεοί και ήρωες της αρχαιότητας. Πίσω από τον άγιο Γεώργιο βρίσκεται ένας από τους αρχαίους ήρωες, ο Περσέας, πίσω από τον προφήτη Ηλία ο θεός Ηλιος ή ακόμη η παράσταση του αγίου Δημητρίου είναι πανομοιότυπη με αυτή του νεαρού ιππέα Δεξίλεω και σβήνει τη μορφή του Δημήτριου του Πολιορκητή, στη θέση του Διόνυσου ο άγιος Τρύφωνας, ο αϊ-Νικόλας παραμέρισε τον Ποσειδώνα κ.ά.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τους πολιούχους άγιους που αφθονούν στον ορθόδοξο και καθολικό χριστιανισμό (στους προτεστάντες σπανίζουν ή λείπουν τελείως). Είναι ένα από τα παγανιστικά στοιχεία που υιοθέτησε ο χριστιανισμός. Η Αθηνά ήταν η πολιούχος της Αθήνας (και άλλων πόλεων), πολιούχος των Δελφών ήταν ο Απόλλων, της Ολυμπίας ο Δίας, της Σπάρτης ο Ηρακλής, της Πάτμου η Πάτμια Αρτεμις, ο Αιακός ήταν ο πολιούχος ήρωας της Αίγινας, ο Διόνυσος λατρευόταν ως πολιούχος της Ανδρου κλπ. Ετσι και σήμερα κάθε πόλη έχει το δικό της πολιούχο και κάθε χωριό το δικό του άγιο.

 

___________________________________________________________________________________________________________

Ηρακλής Κακαβάνης –  Δημοσιογράφος – Συγγραφέας. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Από το 1991 έως το 2013 εργάστηκε στον Ριζοσπάστη. Από το 2013 αρθρογραφεί σε διαδικτυακά Μέσα. Από το 2010 συνεργάτης του περιοδικού «Θέματα Παιδείας».
Facebook