Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Αθήνα – Πρωτεύουσα: ταξική συγκρότηση εμπορευματοποίηση και Λαϊκός Πολιτισμός

Έχουμε ήδη ασχοληθεί –πάνω από μία φορά με την ιστορική αναδρομή του πολεοδομικού σχεδιασμού, την εξέλιξη και ταξική συγκρότηση της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας, όπως επίσης νε το πρόσφατο (ψηφίστηκε χτες Ν|Σ για τον εκσυγχρονισμό της πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας)

Στο σημερινό «επεισόδιο» -ανάμεσα στ’ άλλα που τρέχουν θα δούμε και μια σχετικά άγνωστη πλευρά που εκφράζεται από το Λαϊκό τραγούδι -το Ρεμπέτικο βασικά, από τα πρώτα τα λεγόμενα -σε στυλ «απολογητικό», «χασικλίδικα» μέχρι το γνήσιο πολιτικό-προλετα­ριακό, που εκφράζει ακριβώς την κοινωνική αγανάκτηση των λαϊκών στρω­μάτων Εργατιάς και Προ­σφυγιάς.


Όταν καπνίζει ο λουλάς – 1946    Απόστολος Νικολαΐδης 🔘 Κουβέντα με το Χάρο (Το Χάρο τον αντάμωσαν) – 1936  Σπύρος Ζαγοραίος 🔘  Τα κεριά τα σπαρματσέτα – Ρόζα Εσκενάζη 🔘  Η δροσούλα – 1946 Νίκος Παπαδάτος 🔘 Έντε λα μαγκέτε Bοτανίκ  Σπύρος Ζαγοραίος 🔘  Της μαστούρας ο σκοπός (Όταν συμβεί στα πέριξ) Απόστολος Νικολαΐδης 🔘  Χτες το βράδυ στον τεκέ μας Απόστολος Νικολαΐδης 🔘  Πού πας Μεμέτη μου – Σπύρος Ζαγοραίος 🔘  Κάν΄ τονε Σταύρο, κάν΄ τονε – 1935  – Νίκος Παπαδάτος 🔘 Τη ζούλα μου ανακάλυψαν – Απόστολος Νικολαΐδης 🔘  Η λιτανεία του μάγκα  Νίκος Παπαδάτος 🔘  Βάλτε μου δυο κανναβουριές -Απόστολος Νικολαΐδης 🔘  Από κάτω απ΄ το ραδίκι -Μιχάλης Δασκαλάκης 🔘 Σαν πεθάνω στο καράβι (Της καναβουριάς τα φύλλα) – Νίκος Παπαδάτος 🔘  Μάγκας βγήκε για σεργιάνι – 1946 -Απόστολος Νικολαΐδης 🔘  Σαν πεθάνω – Κώστας Ρουκουνας 🔘  Ο πόνος του πρεζάκια –  Απόστολος Νικολαΐδης 🔘  Ο Μάρκος υπουργός (Όσοι γινούν πρωθυπουργοί) – 1936,   Νίκος Παπαδάτος 🔘 Για το γινάτι σου μωρή – 1934, Απόστολος Νικολαΐδης 🔘 Ζούλα σε μία βάρκα μπήκα (Ζεμπεκάνο σπανιόλο ) – 1933,  Νίκος Παπαδάτος 🔘  Τα κεριά τα σπαρματσέτα, Δημήτρης Ευσταθίου 🔘 Και οι γκόμενες φορέσανε τραγιάσκες, Σπύρος Ζαγοραίος

ΑΘΗΝΑ Atenea Athens Athen Athènes Афины SOS

(εισαγωγικά)
Καθοριστικοί
για την Αθήνα, αλλά και για την οικονομία και κοινωνία της εποχής, του μεσοπολέμου ήταν οι νόμοι που άνοιξαν το δρόμο στην έντο­νη εμπορευματοποίηση της κατοικίας: ο νόμος περί ορι­ζοντίου ιδιοκτησίας, ο νέος ΓΟΚ (Γενικός Οικοδομικός Κανονι­σμός) και το Διάταγμα περί Υψών, και τα τρία Νομοθετήματα από το 1929 ως το 1930.
Πρέπει να σημειωθεί με έμφαση ότι οι νόμοι αυτοί ψηφίστηκαν με το αιτιολογικό της παροχής στέγης στους πρόσφυγες και τους εσωτερικούς μετανάστες, αυτό όμως ήταν απολύτως ψευδές:
Χτίστηκαν 625 πο­λυκατοικίες, όλες στις «κα­λές» περιοχές των Αθηνών (Κέντρο, Κολωνάκι, Πατη­σίων) από εφοπλιστές, μεγαλεμπόρους και άλλους επιχειρηματίες, με δική τους χρηματοδότηση (χωρίς ή σε ελάχιστες περιπτώσεις με αντιπαροχή) και τα διαμερί­σματα ήταν της τάξης των 200-400 ακόμη και 600 μ2

Κατοχή, Αντίσταση, Εμφύλιος

Η Κατοχή βρήκε μια Αθήνα με ακόμη εντονότερη την ταξική της δομή και περισσότερο πολιτικοποιη­μένη.
Οι πρόσφυγες, βενιζελικοί στο Μεσοπόλεμο, είχαν περάσει μαζικά στο Κομμουνιστικό Κόμμα έπειτα από την άγρια αστική πολι­τική του Βενιζέλου (Ιδιώνυμο, Νόμος περί Τύπου, επιδρο­μές και κατασχέσεις του Ριζοσπάστη, συλλήψεις, εξορίες κά.).
Ήδη η εργατική τάξη μετρούσε νεκρούς από επιθέσεις της χωροφυ­λακής στις διαδηλώσεις. Έτσι οι συνοικισμοί, στην πλειονότητά τους πάντοτε παράγκες, ήταν πλέον «κομ­μουνιστικές φωληές», και φυσικά, μετά απ’ την Αντί­σταση στη βασιλομεταξική δικτατορία, πέρασαν στην ΕΑΜική Αντίσταση. Μάχες και συγκρούσεις με γερμανι­κά τάγματα και γερμανοτσολιάδες ήταν καθημερινό φαι­νόμενο, όπως και οι εκατόμ­βες της Καισαριανής, της Κοκκινιάς κα, και φυσικά κάθε συνοικισμός είχε την ηρωική του δράση: Καισαριανή, Κοκκινιά, Χαροκόπου, Καλλιθέα, Δραπετσώνα, όλοι…
Η δράση συνεχίστηκε και στον Εμφύλιο, με τις κυριότερες φυλακές να είναι σε επαφή με προσφυγικούς συνοικισμούς: φυλακές Αβέρωφ-Πολύγωνο, φυλακές Καλλιθέας (Σκοπευτηρίου)- Καλλιθέα/Τζιτζιφιές κλπ., φυλακές Βούρλων-Δραπετσώνα…

Η ταξική δομή της Αθήνας

Στην Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο, δεν είναι πια μόνο απλή ταξική δομή, όπως από τον 19° αιώνα έως και στο Μεσοπόλεμο, αλλά και χάρτης μαχών και επιχειρήσεων.
Ειδικότερα στη μετεμφυλιακή περίοδο οι περιοχές αυτές υπήρξαν πεδία καταστολής αλλά και αντίστασης, με δολοφονίες αγωνιστών, συλλήψεις, φυλακίσεις και εκτελέσεις.

Πρέπει ακόμη να σημειωθεί η άνθι­ση και του Λαϊκού Πολιτισμού ακρι­βώς σε αυτές τις περιοχές, Πολιτισμού που εκφράζεται στο Λαϊκό τραγούδι, το Ρεμπέτικο: μπορεί ένα μέρος του ν’ αφορά τη χρήση του χασίς -και αυτό «απολογη­τικά»- αλλά το σύνολό του είναι πολιτικό και προλεταριακό, εκφράζει ακριβώς την κοινωνική αγανάχτηση των λαϊκών στρω­μάτων Εργατιάς και Προ­σφυγιάς.

Ακόμη και η κατη­γορία που του προσάπτεται, της «εξύμνησης του περιθωρίου», ουσιαστικά είναι κραυγή πόνου, παραπόνου αλλά και αγανάχτησης: περιθώριο είναι «…αυτοί που δεν ήταν τέτοιοι αλλά που έγιναν έτσι από τη φτώ­χεια και την ανάγκη»
(ΣΣ |> Παρατήρηση για το “περιθώριο” στη Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη του Γρηγορίου Νύσσης, αναφορά του Andre Guillou, «Ο Βυζαντινός Πολιτισμός», Αθήνα 1996 –εξαντλημένο).
Έτσι οι περιοχές της άνθισης του Ρεμπέτικου ουσιαστικά ταυτίζονται με με τις εργατικές προσφυγικές περιοχές Κοκκινιά, Άσπρα Χώματα, Δραπετσώνα, Τζιτζιφιές, Ν.Φάληρο, Αμφιάλη… ΣΣ |> Δείτε περισσότερα στον ιστότοπο «Ρεμπέτικο Φόρουμ» | τμήμα «Ρεμπέτικα – Λαϊκά τραγούδια για τον Πόλεμο, την Κατοχή, την Αντίσταση, τον Εμφύλιο» το άρθρο του Σάκη Παπίστα, όπου καταγράφει πάνω από 150 τραγούδια της Κατοχής και του Εμφύλιου.
Ακόμη: το κλασικό βιβλίο του Η.Πετρόπουλου Ρεμπέτικο τραγούδι [Κέδρος ISBN: 9789600400519 – 1/1/1979 –εξαντλημένο], το βιβλίο του Σταύρου Κουρούση «Από τον ταμπουρά στο μπουζούκι, Η ιστορία και η εξέλιξη του μπουζουκιού και οι πρώτες του ηχογραφήσεις 1926-1932, Αθήνα 2013, τα δύο βιβλία του Κώστα Βλησίδη, «Όψεις του Ρεμπέτικου» ISBN13 <|9789608219281|>, Αθήνα 2004 και «Σπάνια Κείμενα για το Ρεμπέτικο» ISBN13 <|9786185118402|>, Αθήνα 2006 κλπ.

Περίοδος της δεκαετίας του ’60: έντεχνη καταστολή και προσπά­θειες ενσωμάτωσης

Η Πρώτη φάση: Με την “ομαλοποίηση” της κατάστα­σης (τελευταία εκτέλεση ήταν εκείνη του Πλουμπίδη το 1954), το αστικό καθε­στώς επιδόθηκε σε έντεχνη ενσωμάτωση των λαϊκών στρωμάτων στο Σύστημα, ακολουθώντας τις επιταγές της Παγκόσμιας Τράπεζας μέσω της γνωστής «Έκθεσης Βαρβαρέσου» (1952).
Η Έκθε­ση επέβαλε στην Ελλάδα τη μη παραγωγική οικονομία, δηλαδή στροφή σε ναυτιλία, εμπόριο και κατοικία, και το αστικό κράτος υπέθαλψε την έντονη παραγωγή κατοικίας, στα μεν μεσαία μικροαστικά στρώματα την πολυκατοικία της αντιπαροχής, επαυξάνοντας τους συντελεστές εκμε­τάλλευσης του 1930 και μετατρέποντας την Αθήνα σε μάζα μπετόν και ασφάλτου με πολυκατοικίες χωρίς ηλιασμό, αερισμό και θέα, τα δε λαϊκά στρώματα τα οδή­γησε έντεχνα στο δρόμο των αυθαιρέτων, όπου καταπα­τητές ή και εν μέρει ιδιοκτή­τες γεωργικής γης και βο­σκοτόπων (συνήθως κοινοτι­κών ή δημοσίων…) πουλού­σαν οικόπεδα των 60- 100μ2 σε όλο το Δυτικό Λεκανοπέδιο (να πάλι ο δια­χωρισμός Ανατολικού από Δυτικό Λεκανοπέδιο!), στα οποία έχτιζαν οι εσωτερικοί μετανάστες, από την ερημω­μένη απ’ τον Εμφύλιο ύπαι­θρο, αυθαίρετα οικήματα με την “κάλυψη” των εργολά­βων, μαντραδόρων, χωροφυ­λάκων, βουλευτών κ.ά. παραγόντων (πρώτη φάση ενσωμάτωσης).
Η Έκθεση Βαρβαρέσου (της Παγκό­σμιας Τράπεζας στην ουσία) ήταν η απάντηση του καθε­στώτος στις θέσεις του ΚΚΕ, που είχαν εκφραστεί ήδη από το 1945 μέσω της ομά­δας ΕΠ-ΑΝ (Επιστήμη-Ανασυγκρότηση) και του βιβλίου του Δημ. Μπάτση «Η βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα» (ISBN13 <|9789600419375|> ΚΕΔΡΟΣ–2004, σελίδες 582 – Πρόλογος Νίκος Κιτσίκης)
Στην Έκθεση είχαν αντιδράσει και “κεντρώοι” επιστήμο­νες, κυρίως ΕΑΜογενείς (Κούλης, Ζίγδης, Καλλιτσουνάκης, Αγγελόπουλος κά.)

Σε μια επόμενη φάση, όλοι οι “αυθαίρετοι οικιστές” πίε­ζαν να ενταχθούν στο Σχέ­διο, προφανώς αποτασσό­μενοι στα αστικά κόμματα, μια και η πορεία τους από δω και πέρα δεν ταίριαζε με αναταραχές. Η τελευταία αναλαμπή ήταν ο εκλογικός θρίαμβος της ΕΔΑ το Μάη του 1958, που με το 25% των ψήφων έγινε Αξιωματική Αντιπολίτευση.
Το γεγονός θορύβησε το Σύστημα – στη «Σύσκεψη των 10», το καλο­καίρι του 1958 στο σπίτι του τότε πρωθυπουργού Κ.Κα­ραμανλή στην Κηφισιά, αποφασίστηκε εντονότερος αντικομμουνιστικός αγώνας, τόσο πολιτικός και καταστο­λής, όσο και ιδεολογικός, που τελικά οδήγησε στις «εκλογές της Βίας και Νοθεί­ας» του 1961 και στη συνέχεια μέσα από μια ολόκληρη διαδικασία στην απριλιανή χούντα του 1967.

Στους “10” περιλαμβάνο­νταν ο συνταγματάρχης Γεώργιος Παπαδόπουλος, ο εκδότης του Ελεύθερου Κόσμου Σάββας Κωνσταντόπουλος, ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Άγγελος Προ­κοπίου (ο οποίος ανέλαβε και την ηγεσία του “ιδεολο­γικού αγώνα”), ο Θεοφύλα­κτος Παπακωνσταντίνου κά., και de jure υπηρεσιακοί παράγοντες, επικεφαλής του Στρατού, της Χωροφυ­λακής και της Αστυνομίας, της ΚΥΠ κλπΑθήνα - Πρωτεύουσα ταξική συγκρότηση εμπορευματοποίηση & Λαϊκός Πολιτισμός Πέραμα

Η Δεύτερη φάση της ενσωμάτωσης έγινε βίαια επάνω στους προσφυγικούς συνοικισμούς.
Με πρόσχημα την (προφανώς αναγκαία και επιβαλλόμενη) αποκα­τάστασή τους (έμεναν ακόμη σε παράγκες 40 χρόνια από το 1922…), διέλυσαν τους προσφυγικούς συνοικισμούς, σκορπίζοντας τους κατοί­κους τους στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, δίνοντάς τους σκόρπια οικόπεδα ή διαμερίσματα.
Ήταν μια πολύ καλά μελετημένη επι­χείρηση, στην οποία αρχικά δεν αντέδρασαν οι πρόσφυ­γες παρά μόνο στο τέλος σχεδόν, στη διάλυση της Δραπετσώνας, όπου έγινε η γνωστή «Μάχη της Παράγκας».
Για όλα τα παραπάνω, βλ. λεπτομέρειες στο βιβλίο του Π.Πετρίδη «Εξουσία και Παραεξουσία στην Ελλάδα – Αθήνα 2000 και στο άρθρο του Ι.Στεφανίδη «Η δημοκρατία δυσχερής, ο αντικομμουνιστικός αγών…», Μνήμων, τ. 29/2008 σελ. 199-240, και Γ.Σαρηγιάννης Η «Άνοιξη του ’60, η αρχιτεκτονική στην Ελλάδα και η ιδεολογία της», του ίδιου «Η αριστερή Ιδεολογία …Μέρος 2ο και συμπλήρωμα στο “μέρος 3ο”, και τα τρία άρθρα στο www.GreekArchitects.gr
Οι Δραπετσωνίτες ζητούσαν νέα σπίτια αλλά στην ίδια θέση με τους ίδιους γειτόνους κ.λπ., ώστε να διαφυλαχτεί η κοινωνική συνοχή τους. Επενέβη στρα­τός και 2.000 χωροφύλακες χωρίς αποτέλεσμα, 3-4 παράγκες κατεδαφίστηκαν, αλλά ξαναχτίστηκαν από τους κατοίκους την επομένη. Όμως η κήρυξη της δικτατο­ρίας στις 21 Απριλίου έβαλε τέλος στην Αντίσταση αυτή.

 

Ο Βασίλης Λιόγκαρης πε­ριγράφει τη διάλυση του συνοικισμού Χαροκόπου (Σύγχρονη Εποχή – 1998 σελίδες: 283,  ISBN: 9789602247587) εκείνη την εποχή, τονίζοντας αρχικά την έντονη αριστερή- κομμουνιστική κοινωνική συ­νοχή του, τη δράση του ως προπύργιο της Αντίστασης και το πώς αποσυντέθηκε και διαλύθηκε ο κοινωνικός και πολιτικός αυτός πυρή­νας.

Η Τρίτη φάση ήταν και η πολιτικά εξυπνότερη και πιο μακροπρόθεσμη και πραγματοποιήθηκε σε δύο τομείς.
Ο πρώτος, όπου οι κάτοικοι, αφού εντάχθηκε η παράγκα τους στο σχέδιο, συνεταιρίστηκαν μεταξύ τους και με τον τοπικό εργολάβο και μέσω της αντι­παροχής έγιναν “εισοδηματίες” 1-3 διαμερισμάτων, άρα και λήπτες υπεραξίας από τους ενοικιαστές τους.
Ο δεύτερος, όπου το εργατι­κό προλεταριάτο του ’50, κυρίως οικοδόμοι στην πολυκατοικιοποίηση της Αθήνας, άρχισε ν’ απασχολεί οικοδόμους όχι ως «κομπα­νία» με ισότιμα μέλη και με ισχυρή προλεταριακή συνεί­δηση, όπως στο ’50, όπου οι οικοδόμοι ήταν η αιχμή του δόρατος της εργατικής τάξης, αλλά ως εργάτες του (συγχωριανούς του, μετανά­στες εσωτερικούς και εξω­τερικούς κ.λπ.). Έτσι έγινε αποδέκτης υπεραξίας και φυσικά μετατράπηκε σε μικροαστό.
Βλ |> Γ.Σαρηγιάννης, «Η αιχμή του δόρατος του ελληνικού προλεταριάτου»: Παλμός των Οικοδόμων, τ. 123, Μάϊος- Ιούνιος 2004 και του ίδιου, «Η μικροαστική πόλη», Διάπλους, τ.26, Ιούνιος-Ιούλιος 2008. Τυπικό παρά­δειγμα το Περιστέρι, που από προπύργιο της ΕΔΑ το 1950, πέρασε στη σοσιαλδημοκρατία του ΠΑΣΟΚ στη Μεταπολίτευση και τελικά στη δεξιά Νέα Δημο­κρατία, (βλ και Γ.Σαρηγιάννης, «Η ταξική δομή του Πειραιά») και αυτό είναι βέβαια πιο μακροχρόνιο αλλά και πιο βαθύτερο απο­τέλεσμα ενσωμάτωσης… Άλλες περιοχές έφτασαν μόνο ως τη σοσιαλδημοκρα­τία, και άλλες -με πολύ κόπο!- έπειτα από πολύχρο­νες διεργασίες επέστρεψαν στο ΚΚΕ.

Τραγουδοποιοί που εξύμνησαν τον αγώνα του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ

Δημήτρης Γκόγκος ή Μπαγιαντέρας, Μαρίνος Γαβριήλ ή Μαρινάκης, Μανώλης Χιώτης, Μιχάλης Γεννίτσαρης, Σωτηρία Μπέλλου -περίοδο του ΔΣΕ με δημιουργούς που συμπαραστάθηκαν στη δράση του, όπως ο στιχουργός Κώστας Βίρβος, ο συνθέτης Θόδωρος Δερβενιώτης.
Επηρεάστηκαν και έγραψαν τραγούδια περισσότερο από άλλους οι Απόστολος Καλδάρας, Βασίλης Τσιτσάνης, ο Ορφέας Κρεούζης, ένας όχι πολύ γνωστός δημιουργός που τότε εξορίστηκε σε Ικαρία – Μακρόνησο.
Το ΚΚΕ, δεν άφησε κανένα κοινωνικό φαινόμενο που να μην το αναδείξει, κανένα φαινόμενο της ζωής των ανθρώπων του μόχθου, άντλησε πηγές από τη ζωή της εργατικής τάξης, του λαού.
Η αλλαγή στο περιεχόμενο των ρεμπέτικων γίνεται με την εισβολή των Ιταλών και τη γερμανική κατοχή, όπου η εργατική – λαϊκή πάλη παίρνει πρωτόγνωρες ηρωικές διαστάσεις με καθοδηγητή το ΚΚΕ.
Ετσι πολλοί δημιουργοί του ρεμπέτικου ζυμώνουν, κυρίως συναισθηματικά, τους δικούς τους κώδικες, για την τιμιότητα, την μπέσα, την αλληλεγγύη, ακόμη και τη συλλογικότητα στην κομπανία όταν παίζουν τα τραγούδια τους, με το δίκιο του λαού και τον ηρωισμό του».

Θα σαλτάρω Θα σαλτάρω τη ρεζέρβα να σου πάρω

Την περίοδο της πάλης του ΔΣΕ, ανέδειξαν τις φυλακίσεις, τις εξορίες, τις εκτελέσεις, με έναν δικό τους τρόπο, εκφράζοντας την αντίθεσή τους. Αυτό συνεχίζεται και μετά την ήττα, αφού το αστικό κράτος συνεχίζει το τσάκισμα του λαϊκού κινήματος και του ΚΚΕ, όχι μόνο έχοντας το ΚΚΕ στην παρανομία, αλλά έχοντας γεμάτα τα ξερονήσια με εξόριστους, τις φυλακές με φυλακισμένους, ενώ μέχρι το 1955 τα στρατοδικεία καταδικάζουν κομμουνιστές σε θάνατο και γίνονται εκτελέσεις».

Δείτε και Ρεμπέτικο μερικών… αιώνων «Από το Βυζάντιο στο Μάρκο Βαμβακάρη – Η προϊστορία του λαϊκού ρεμπέτικου τραγουδιού», το βιβλίο του Νέαρχου Γεωργιάδη (έφυγε πρόωρα το 2013) που κυκλοφορεί από τη “Σύγχρονη Εποχή”

Αντί για “επίλογο”: Η Αθήνα της Μεταπολίτευσης

Στη διάρκεια της Δικτατο­ρίας, η πολιτική που είχε ασκηθεί στην δεκαετία του ’60 συνέχισε ν’ ασκείται -θα μπορούσαμε να παραφρά­ζαμε τον Κλαούζεβιτς που έλεγε ότι «ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα» λέγοντας ότι η αστική δικτατορία είναι η συνέχιση της αστικής πολι­τικής με άλλα μέσα- και φυσικά και η λεγάμενη “Μεταπολίτευση” συνέχισε την ίδια πολιτική.
Κατευθύν­σεις όπως της λεγάμενης “απο­βιομηχάνισης”, της “απόσυρσης γεωργικών προϊ­όντων”, της κατα­στροφής ελαιώ­νων και αμπελώνων, παρα­γωγής γάλακτος κά. με επι­ταγές της Ευρωπαϊκής Ένω­σης μέσω των γνωστών “ποσοστώσεων” και άλλων πραχτικών, δεν είναι παρά οι εξελίξεις που επέρχονται από τη γιγάντωση των μονοπωλιακών ομίλων στο πλαίσιο της συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του Κεφαλαίου.

Στον τομέα της Πολεοδομίας και ειδικότερα της Αθήνας είναι σαφής μια τέτοια συγκεντροποίηση που εκφράζεται σε μια σειρά νόμων που ευνοούν το πολύ μεγάλο Κεφάλαιο. Παρόμοι­ες προσπάθειες είχαν γίνει και επί δικτατορίας, με τους νόμους «περί ενεργού πολε­οδομίας» και «περί ρυθμι­στικών Σχεδίων», αλλά δεν τελεσφόρησαν επειδή η “Αγορά” δεν ήταν ακόμη έτοιμη.

Τώρα όμως οι εξελί­ξεις είναι ταχύτατες, ιδίως με το πρόσχημα της “Κρί­σης”: οι Νόμοι περί Αιγιαλού, περί Δασών, για τις φαστ-τρακ διαδικασίες, με το πέρασμα της Κρατικής Περι­ουσίας στους ιδιώτες κά..

Τα εκπονηθέντα Ρυθμιστικά Σχέδια για την Αθήνα, του 2011 του Σουφλιά αλλά και τα μεταγενέστερα, δίνουν τεράστιες εκτάσεις και μάλιστα μέσα σε δάση ή σε παραλίες για την εγκατά­σταση αστικών λειτουργιών: βιομηχανιών, γραφείων επι­χειρήσεων, τραπεζών κά. (Γ.Σαρηγιάννης, “Βαρβαρέσος, Σπράος, Τρόικα: επεμβάσεις ΠΤ και ΔΝΤ στην ελληνική οικονομία – οι πολεοδομικές επιπτώσεις τους”, Συνέδριο ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ «Μητροπολιτική περιοχή Αττικής: όψεις της Κρίσης στην πόλη …», Αθήνα 20-22 Οκτωβρίου 2017 – ανηρτημένο στην ιστοσελίδα του ΣΑΔΑΣ).

Σαλταδόροι θα σαλτάρω θα σαλτάρω τη ρεζέρβα να σου πάρω Βέγγος

Έτσι, δύο είναι οι βασικοί άξονες της πολιτικής (και όχι μόνο στην Πολεοδομία): πέρασμα όλων των δραστη­ριοτήτων στο Ιδιωτικό Κε­φάλαιο και παράλληλα εισ­βολή του πολύ μεγάλου Κεφαλαίου, πολυεθνικού πλέον, στην ελληνική οικονομία και πολεοδομία. Το παράδειγμα του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού είναι αυτή τη στιγμή η αιχμή του δόρατος, ενώ η ληστρική αρπαγή του χρυσού στη Χαλκιδική η πρώτη πραγμα­τοποίηση αυτών των κατα­στάσεων- και έπονται (τέχουν ήδη) οι ΑΟΖ στο Αιγαίο και τη Μεσό­γειο και άλλα πολλά…

Παράλληλα, (και για τους “μεσαίους”!) θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τις δεκάδες άθλιες διατάξεις αύξησης του Συντελεστή Εκμετάλλευ­σης, επάνω σε έναν πανά­θλιο «Νέο Οικοδομικό Κανο­νισμό», που θυμίζουν κατα­στάσεις του ’50 όπου η “Οικοδομή” ήταν με την εντο­λή της Παγκόσμιας Τράπε­ζας το χαϊδεμένο παιδί της ελληνικής οικονομίας.

Τι είδους “Αθήνα” θα έχουμε τις επόμενες δεκαετίες, αν δεν υπάρξει έντονη λαϊκή αντίδραση; Είναι μάλλον ζοφερή η εικόνα.