• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Απίστευτο: Η πρώτη καταγεγραμμένη απεργία της ιστορίας 1155 χρόνια προ Χριστού!

Επιμέλεια Πάνος Αλεπλιώτης //

Αρχεία της απεργίας στην Αίγυπτο την εποχή του Φαραώ Ραμσής ΙΙΙ, 1155 Προ Χριστού!

Ένας πάπυρος που ανακαλύφθηκε στις αρχές του προηγούμενου αιώνα και φυλάγεται στο μουσείο του Τορίνο αναπαριστά την πρώτη καταγεγραμμένη απεργία, η οποία ξέσπασε στο Deir el Medina της αρχαίας Αιγύπτου κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ραμσής ΙΙΙ, όταν οι εργάτες δεν έλαβαν τις μερίδες τροφής που ταυτόχρονα ήταν και ο μισθός τους(σιτηρέσιο).

Η συνολική ποσότητα των σιτηρών ήταν 7,5 σακιά για τον αρχιεργάτη, 5,5 για τον τεχνίτη και περίπου 4 για τον γραφέα της ομάδας. Αναφέρεται σαν σιτηρέσιο χωρίς να προσδιορίζει αν είναι ετήσιο, μηνιαίο ή ημερήσιο ή με ποιόν άλλο τρόπο προσδιοριζόταν.

Η απεργία χρονολογείται τον 12ο αιώνα π. Χ., την 21η ημέρα του δεύτερου μήνα του 29ου έτους της βασιλείας του Φαραώ Ραμσή ΙΙΙ, ο οποίος ασχολούνταν με ατέλειωτους πολέμους και με κατασκευή μνημείων.

Οι απεργοί ήταν λιθοξόοι, χτίστες πέτρας, ξυλουργοί και άλλες ειδικότητες και ανήκαν στο στρώμα(τάξη) των τεχνιτών, κληρονομικά από τους πατεράδες τους. Δούλευαν στους τάφους των Φαραώ, τα τεράστια αυτά οικοδομήματα που μέχρι και σήμερα προσελκύουν επισκέπτες από όλο τον κόσμο στην Κοιλάδα των Βασιλέων.

papyrus5

Αυτός ο πάπυρος γράφτηκε από τον γραμματέα Amennakhte στο Deir el Medina. Περιγράφει τον αγώνα των εργατών και τη διαφθορά που είχε εξαπλωθεί σε όλη τη διοίκηση.

Η ιστορία και η περιγραφή του γεγονότος έχει αναφερθεί και σε άλλες αναρτήσεις και άρθρα. Η διαφορά εδώ είναι πως θα αποδώσουμε όσο μπορούμε και διαλόγους σε λεπτομέρεια, σαν ελάχιστη τιμή για τους αγώνες που έδωσαν οι εργαζόμενοι περίπου 3200 χρόνια πριν.

Η απεργία κράτησε τρεις μέρες και οι τεχνίτες πήραν το σιτηρέσιό τους μέσα από διαλόγους, διαμαρτυρίες και καταγγελίες για διαφθορά.

Τρία γεγονότα προβάλλουν από τις περιγραφές: Η διαφθορά, η σύληση και κλοπή από αντικείμενα στους τάφους και η αγωνιστικότητα που επέδειξαν οι τεχνίτες για να δικαιωθούν.

Η περιγραφή του πάπυρου

Η περιγραφή του πάπυρου

Έτος 29, δεύτερος μήνας του χειμώνα, ημέρα 10, (μία από τις μηνιαίες ημέρες ανάπαυσης).

Την ημέρα αυτή, το προσωπικό πέρασε το πρωί τις πέντε φρουρές-θέσεις του τάφου λέγοντας: “Είμαστε πεινασμένοι, έχουν ήδη περάσει 18 μέρες χωρίς να μας δοθεί κάτι” και κάθισαν στο πίσω μέρος του ναού της θεάς Menkheperre. Έφτασαν σχεδόν μέσα στο εσωτερικό μέρος του ναού του Φαραώ Ραμσής ΙΙ εκεί που ήταν οι αποθήκες των σιτηρών, αντί να πάνε στο χώρο εργασίας. Ο γραφέας του κλειστού τάφου, οι δύο επιστάτες, οι δύο αναπληρωτές και οι δύο επιτηρητές τους φώναζαν να πάνε στις δουλειές τους. Ο επιτηρητής Reshpetref πήγε να τους μιλήσει και επέστρεψε λέγοντας: Δύο από αυτούς μου είπαν «Εμείς δεν θα επιστρέψουμε στην δουλειά, μπορείτε να πείτε τους ανωτέρους σας ότι..»- στάθηκαν μπροστά από τους συντρόφους τους -“..δεν είναι μόνο λόγω της πείνας που περνάμε (δηλαδή είμαστε σε απεργία), αλλά έχουμε μια σοβαρή κατηγορία να κάνουμε, σίγουρα κάτι κακό έχει γίνει σε αυτό το μέρος του Φαραώ».

papyrus1

Εκκλησιαστικοί ναοί στους οποίους οι εργαζόμενοι έκαναν τις καθιστικές απεργίες υπογραμμίζονται με μπλε χρώμα. Η πόλη του Deir el-Medina, όπου ζούσαν και οι οικογένειές τους, υπογραμμίζεται επίσης με μπλε χρώμα.

Οι υπόλοιποι επιστάτες ορκίστηκαν μεγάλους όρκους στους απεργούς για να επιστρέψουν: “Επιστρέψτε, έχουμε δώρα-πράγματα του Φαραώ για σας!”

Ο ένας αρχηγός της αστυνομίας Mentmose ήρθε να τους ακούσει.

Οι απεργοί δήλωσαν στον αρχηγό της Αστυνομίας: “Η προοπτική της πείνας και της δίψας μας έχει οδηγήσει σ ‘αυτό, δεν υπάρχουν ρούχα, δεν υπάρχει λάδι να αλειφτούμε (δεν έχει ασήμαντη σημασία σε ένα κλίμα υψηλής θερμοκρασίας), δεν υπάρχει ψάρι(η κύρια πηγή πρωτεϊνών), δεν υπάρχουν λαχανικά. Ειδοποιείστε τον Φαραώ, τον καλό μας κύριο, και ειδοποιείστε και τον προϊστάμενο, τον ανώτερό μας, ότι πρέπει να μας δοθούν οι προμήθειες».

papyrus6

Ο Mentmose δήλωσε ότι θα πάει στη Θήβα, λέγοντας: “Θα πάω στον δήμαρχο της Θήβας», που ήταν και υπεύθυνος για τις αποθήκες και την φορολογία. «Θα σας πω τη γνώμη μου: Σηκωθείτε επάνω, να μην είστε εδώ στην είσοδο του ναού του Ραμσής, συλλέξτε τα σύνεργα σας, πηγαίνετε στις συζύγους σας και τα παιδιά σας, στα σπίτια σας, και εγώ θα σας οδηγήσω αύριο, στο ναό του Menmaatre και θα σας αφήσω να εγκατασταθείτε εκεί αμέσως».

Αυτοί δεν κουνήθηκαν και πέρασαν τη νύχτα στον τάφο. Είχαν μαζί τους 55 μικρά κέικ για να φάνε την νύχτα.

papyrus3

Έτος 29, δεύτερος μήνας του χειμώνα, ημέρα 11.

Ο πρώτος αρχηγός της αστυνομίας γύρισε από την Θήβα αφού είδε τον δήμαρχο, χωρίς αποτέλεσμα.

Ο δεύτερος αρχηγός της αστυνομίας, ο Nebsemen, πήγε και συνάντησε τους τρεις αρχιεργάτες και το προσωπικό καθώς στέκονταν στην πύλη του τάφου. Ακολουθεί η εξής στιχομυθία:

Οι απεργοί δηλώνουν πως ο Βισέρης- διοικητικός υπάλληλος του Φαραώ σε υψηλή θέση, υπεύθυνος για τα σιτηρά- είχε έρθει να πάρει τις προμήθειές τους από τις αποθήκες και να τις μεταφέρει αλλού.

“Έτσι λένε για τον Βισέρη”, αποκρίθηκε ο Αρχηγός. “Εγώ δεν ήρθα να σας δω χθες επειδή δεν είχα κάτι να σας φέρω. Όσο για το ρητό σας: “Μην πάρετε τα σιτηρέσιά μας!” δεν είμαι εγώ ο Βισέρης, στην περίπτωση που αυτός παίρνει τα μερίδιά σας.  Δεν μπορώ να σας δώσω αυτό- που όποιος και να ήταν στην θέση μου δεν θα μπορούσε να καταφέρει -δεν υπάρχει τίποτα στις αποθήκες αλλά εγώ θα σας δώσω αυτά που έχω βρει”. “Δώστε σε κάθε άνθρωπο μισό σάκο” είπε ο διοικητής της Αστυνομίας (περίπου 80 λίτρα κριθαριού για την παρασκευή μπύρας). Είχε μαζί του και ένα βαρέλι μπύρας και 50 σάκους κριθάρι για να τους δελεάσει, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

papyrus4

Και ο εργάτης Mose δήλωσε: «Αν φύγω από εδώ σήμερα, θα πάω να κοιμηθώ σπίτι μου, μόνο αφού προετοιμαστώ για να κλέψω έναν τάφο» και κατήγγειλε άλλους που λεηλατούν τάφους χωρίς να τιμωρηθούν.

Δεν δέχτηκαν την προσφορά οι τεχνίτες.

Πέρασαν ξανά τα φυλάκια, πήγαν σπίτι τους και το βράδυ γύρισαν και έφεραν και φανούς για το σκοτάδι.

Έτος 29, δεύτερος μήνας του χειμώνα, ημέρα 12

Ο δήμαρχος της Θήβας τους έστειλε τον επιβλέποντα των βοοειδών Meniufer για να τους πει: “Βλέπετε, θα δώσω αυτά τα 50 σακιά από σιτάρι μέχρι ο Φαραώ να σας δώσει το κανονικό σιτηρέσιο”. Τους έδωσαν από δύο σακιά προκαταβολή στον καθένα. Ο επιστάτης Khonsu είπε στο προσωπικό: “Κοιτάξτε, σας λέω εγώ προσωπικά, δέχεστε τώρα το σιτηρέσιο και στη συνέχεια κατεβείτε στην αγορά στην πόλη και ζητήστε από τα παιδιά του Βισέρη το υπόλοιπο». Όταν ο γραμματέας Amennakhte τους μοίρασε τα σακιά ξεκίνησαν για την αγορά σύμφωνα με αυτό που είχε πει ο Khonsu. Αλλά όταν πέρασαν την πρώτη φρουρά, ο γραμματέας βγήκε έξω και τους είπε: “Μην πάτε στην αγορά! Σας έδωσα δύο σάκους σιτάρι. Αν φύγετε, δεν θα βρείτε δίκιο σε όποιο δικαστήριο και να πάτε». «Και τους ξαναέφερα πίσω», γράφει ο γραφέας.

Τελικά, λίγο αργότερα, πήραν οι απεργοί το σύνολο που τους χρωστούσαν δηλαδή 4 σακιά σιτάρι και 1,5 κριθάρι.

papyrus7

Η όλη αφήγηση πιστοποιεί περίτρανα την ορθότητα της θεωρίας του Μαρξ για τον μοχλό της εξέλιξης της κοινωνίας που δεν είναι άλλος από την πάλη των τάξεων ακόμη και στην μακρινή εποχή που περιγράφει. Πιστοποιεί ακόμη πως τίποτα δεν χαρίζεται. Όλα κατακτούνται με αγώνες.

Translated by Paul J. Frandsen in Editing Reality: The Turin Strike Papyrus, Sarah Israelit-Groll, Studies in Egyptology, Vol.1, Jerusalem 1990, Magnes Press, Hebrew University

________________________________________________________________________________________________

Πάνος Αλεπλιώτης Δημοτικός σύμβουλος Πυλαίας Θεσσαλονίκης 87/90 και 99/2002. Αντιδήμαρχος Πυλαίας από το 1987 έως και το 1990 και από το 1999 έως και το 2000. Εργάστηκε σαν γεωλόγος, περιβαλλοντολόγος και χωροτάκτης στην Ελλάδα και στην Σουηδία