Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Για να μην «πέφτουμε από τα σύννεφα»… – Γράφει ο Αλέκος Χατζηκώστας

Πραγματικά σφίγγεται το στομάχι, τα μάτια δακρύζουν, τα λόγια βγαίνουν δύσκολα. Και όμως ας έχουμε ανοικτά τα μάτια της καρδιάς μας και ιδίως του μυαλού μας. Και κυρίως όλα αυτά για όποιον θέλει να λέγεται πραγματικά άνθρωπος και να είναι.

Ας γίνουμε συγκεκριμένοι:

Δίπλα στις τεράστιες καταστροφές από τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες ήλθαν οι απίστευτες εικόνες της δολοφονίας του 36χρονου στον καταπέλτη του «Blue Horizon». Το θετικό ότι έγιναν οι πρώτες κινητοποιήσεις αντίστασης και διαμαρτυρίας. Όμως ας σταθούμε στο συνεχιζόμενο διάλογο για το τι φταίει, για το πού τελικά «βαδίζουμε ως κοινωνία ανθρώπων»…

Πέρα από αυτούς που πάλι έχυσαν το ρατσιστικό τους δηλητήριο «αν ήταν λαθρομετανάστης θα τον έσωζαν» βρέθηκαν και όλοι εκείνοι που έψαχναν τις αιτίες για το έγκλημα «στην κρίση της ανθρωπιάς στη σημερινή μας κοινωνία» στη «αποκτήνωση» κ.α.

Μακριά από «ηθικισμούς» και «βιολογισμούς» που παρουσιάζουν το όλο ζήτημα ως κάτι που στηρίζεται στα «ένστικτα» του ανθρώπου από τη γέννησή του, ας δούμε την πραγματική κοινωνική του ρίζα. Στο καπιταλιστικό μας δηλαδή σύστημα που στο DNA του έχει τον ατομισμό, «ο θάνατος σου η ζωή μου», που με τη σειρά του βασίζεται στη ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής. Που πάνω απ’ όλα έχει σημαία του το κέρδος και όχι τη ανθρώπινη ζωή. Ένα σύστημα που όσο σαπίζει, τόσο και καλλιεργεί με όλα τα μέσα που διαθέτει τις σάπιες «αξίες» του στους πολίτες του.

«Το κτηνώδικο γίνεται ανθρώπινο και το ανθρώπινο γίνεται κτηνώδικο» έγραφε ο Κ. ΜΑΡΞ στα «Οικονομικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα» και συνέχιζε: “…Η παραγωγή δεν παράγει τον άνθρωπο μόνο σαν εμπόρευμα, το ανθρώπινο εμπόρευμα, τον άνθρωπο με τη μορφή εμπορεύματος. Παράγει, επίσης, τον άνθρωπο πνευματικά και φυσικά σαν απανθρωποιημένη ύπαρξη…».

Ο Κ. Μαρξ ήταν ο πρώτος που απέδειξε επιστημονικά ότι η ανθρώπινη φύση δεν είναι ένα αναλλοίωτο γεγονός. Οι άνθρωποι δεν ήταν-είναι πάντα οι ίδιοι. Το πώς συμπεριφέρονται, τι πιστεύουν, τι θέλουν, πώς δρούνε, έχει να κάνει με την κοινωνία στην οποία ζουν και τον τρόπο παραγωγής. Τοποθετεί δηλαδή συνολικά τις στάσεις και συμπεριφορές των ανθρώπων μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο ζουν και βλέπει ότι οι συμπεριφορές αλλάζουν όταν αλλάζει η κοινωνία. Και η κοινωνία αλλάζει όταν αλλάζουν οι σχέσεις παραγωγής στη βάση της οικονομίας!

Είναι τελικά η αλλοτρίωση (αποξένωση) που οι ίδιοι οι κλασικοί την είχαν αναδείξει ως το θεμέλιο της ψευδούς συνείδησης, δηλαδή της ιδεολογίας που σε συνδυασμό με τη βία (κρατική εξουσία) στηρίζει την κυριαρχία της άρχουσας τάξης. Η ηγεμονία της τελικά υπάρχει και ενισχύεται, διότι κυριαρχεί η αποξένωση που γεννιέται στη βάση της κεφαλαιοκρατικής εμπορευματικής παραγωγής, αγκαλιάζει όλες τις σφαίρες της κοινωνικής ζωής. Αυτή η αλλοτρίωση του ανθρώπου στον καπιταλισμό είναι η πηγή όλων των υποδουλώσεων. Αφαιρεί από τη δράση του ανθρώπου τον ανθρώπινο και δημιουργικό χαρακτήρα της, γιατί εμποδίζει τον άνθρωπο να αναγνωρίζει τον εαυτό του και να εκφράζει την προσωπικότητά του και εξαπατά τη σκέψη του ανθρώπου οδηγώντας τον σε μια παραμορφωμένη εικόνα της πραγματικότητας.

Η αλλοτρίωση είναι ένα ιστορικό φαινόμενο. Δεν είναι μεταφυσική οντότητα ούτε φυσικός νόμος. Δεν είναι η ανθρώπινη φύση. Είναι μια στιγμή της ιστορικής εξέλιξης του ανθρώπου. Φυσικά, δεν μπορεί να ξεπεραστεί με τη θεωρία αλλά με την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας και τελικά της εμπορευματικής παραγωγής. Και όπως οραματιζόταν ο Τσε Γκεβάρα: «Η τελική και η πιο σημαντική επαναστατική φιλοδοξία είναι η απελευθέρωση του ανθρώπου από την αποξένωσή του».

Και ας κλείσουμε με μία λογοτεχνική περιγραφή της κατάστασης:

«Κάποτε η κραυγή “άνθρωπος στη θάλασσα!” υποχρέωνε την κοινότητα ενός καραβιού να επιστρατεύσει όλες τις υλικές και ηθικές δυνάμεις της για να σώσει αυτόν που βρισκόταν σε κίνδυνο. Η επιστράτευση της κοινότητας ήταν ολοκληρωτική, εσωτερική, ενστικτώδης, δηλαδή ανάλογη σε δύναμη και ομόλογη σε ποιότητα προς τα φυσικά στοιχεία που απειλούσαν το κινδυνεύον μέλος της. Γιατί αλίμονο στο σκάφος εκείνο που θα μπορούσε να αδιαφορήσει σε μια τέτοια κραυγή. Θα ήταν ένα σκάφος καταδικασμένο και το ίδιο σε χαμό, ένα σκάφος καταραμένο, άρρωστο, ταμένο του Διαόλου. Τι συμβαίνει, λοιπόν, στο δικό μας σαστισμένο ταξίδι; Ολόφωτο πλέει το καράβι μας στα κύματα των πνιγμένων που κανείς δεν τους άκουσε ποτέ. Μα αν δεν ξυπνήσουμε στην ώρα μας, θα ξυπνήσουμε αύριο πεθαμένοι-σπασμωδικά, δουλευτάδικα φαντάσματα πάνω σε τούτο το άσκοπο πλεούμενο. Με όλους τους νόμους και τους προφήτες να σαπίζουνε στο αμπάρι. Με την παντιέρα κουρέλι και τη χολέρα να κόβει βόλτες εκεί που ηχούσαν κάποτε τραγούδια. Γιατί παρατήσαμε το τιμόνι στην Αδιαφορία. Γιατί σαϊτέψαμε από ανία το ερημικό πουλί που κάθησε κάποτε στην πρύμη μας.» (Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, Άνθρωπος στην Θάλασσα, εκδ. Ύψιλον, 1992.