Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Δύο ιστορικά κείμενα των Γληνού και Βελουχιώτη

Δημήτρης Γληνός

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΤΙ ΘΕΛΕΙ ΤΟ ΕΑΜ

Άρης Βελουχιώτης

Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΛΑΜΙΑ

Εισαγωγή – Επιμέλεια: Λουκάς Αξελός

Εκδόσεις ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ, Αθήνα 2016, σελ. 102

Παρουσιάζει ο Θανάσης Ν. Καραγιάννης //

Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο κυκλοφορεί εδώ και τέσσερα χρόνια, αλλά όπως συμβαίνει και με άλλα αξιόλογα και ενδιαφέροντα βιβλία, πολλοί φιλομαθείς αναγνώστες και κυρίως εκπαιδευτικοί είναι ενδεχόμενο να το αγνοούν. Ευκαιρία, λοιπόν, για να το γνωρίσουν.

Ο κ. Λουκάς Αξελός, εκδότης των εκδ. «Στοχαστής», σεμνός ως χαρακτήρας, αξιόλογος πνευματικός άνθρωπος, δημιουργικός και φιλόπονος, επιχειρεί μια αρκετά κατατοπιστική εισαγωγή, με τον εμφαντικό τίτλο: «Στη σκιά της μεγάλης εφόδου» (σελ. 11-30), στην οποία αποτυπώνει με συνοπτικό τρόπο, αρκετά απλό και κατατοπιστικό, το ιστορικό καμβά της περιόδου 1940-1945, όπου αναδείχτηκαν και έμειναν κλασικά, δυο κείμενα δύο σημαντικών προσωπικοτήτων, αγωνιστών της Αριστεράς της εποχής εκείνης και πρωτεργατών για την εθνική μας απελευθέρωση και ανεξαρτησία: του Δημήτρη Γληνού, Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ και του Άρη Βελουχιώτη, Ο Λόγος στη Λαμία.

stoxastisΟ κ. Λουκάς Αξελός επιχειρεί μια ανάλυση και ερμηνεία των δύο αυτών κειμένων, χωρίς να είναι στις προθέσεις του, όπως επισημαίνει, «η ενδελεχής και εις βάθος ανάλυσή» τους, αν και κάτι τέτοιο το θεωρεί περιττό, αφού τα δύο συγκεκριμένα ιστορικά κείμενα χαρακτηρίζονται από απλότητα γλώσσας και ύφους, ώστε να καθίστανται πλήρως κατανοητά από το μέσο μορφωτικά αναγνώστη τους. Ο κ. Αξελός δηλώνει ότι προσπαθεί σ’ αυτό το βιβλίο να αναδείξει για τα δύο κείμενα «κάποιες βασικές κοινές παραμέτρους τους, χωρίς όμως υποτίμηση και των δευτερευουσών διαφορών, που και αυτές, ίσως, να ήταν αχρείαστες αν δεν βιώναμε την σκοτεινή πραγματικότητα της επέλασης του ιστορικού αναθεωρητισμού, που είναι κατανοητή όταν εκπορεύεται από τα κυρίαρχα κέντρα της αριστοκρατίας του χρήματος, αλλά δημιουργεί πραγματικά προβλήματα ηθικής και επιστημονικής τάξης, όταν εγείρεται από αυτοπροσδιοριζόμενους αριστερούς, μαρξιστές-διεθνιστές διανοούμενους, που με χαρακτηριστικό θράσος διαγκωνίζονται στην ιδεολογική χρήση της ιστορίας, την “επιστημονική” πλαστογράφησή της, τους νεοφιλελεύθερους συνταξιδιώτες τους, στο χωρίς επιστροφή ταξίδι στον θαυμαστό κόσμο της Νέας Τάξης.»

Ο κ. Αξελός παραθέτοντας εμβόλιμα στο εισαγωγικό του κείμενο αποσπάσματα από τα ιστορικά κείμενα των Γληνού και Βελουχιώτη, στοιχειοθετεί εκείνους τους άξονες, με τους οποίους οι συντάκτες των κειμένων επιχειρηματολογούν ώστε οι αναγνώστες του κειμένου του Γληνού σε όλη την Ελλάδα, αλλά και οι ακροατές της ομιλίας του Βελουχιώτη στην πλατεία Ελευθερίας στη Λαμία (22.10.1944), όπου παραβρέθηκε πλήθος κόσμου από όλη τη Ρούμελη, να ενθουσιαστούν και να θωρακιστούν με ιστορικά, κοινωνιολογικά και οικονομικά στοιχεία, πλήρη πατριωτικής και ταξικής αντίληψης και ιδεολογίας, ώστε να επαναστατήσουν για τη λευτεριά της πατρίδας μας και της εθνικής μας ανεξαρτησίας.

Στο Β΄ μέρος της εισαγωγής, ο κ. Αξελός παραθέτει χρήσιμα και ενδιαφέροντα βιβλιογραφικά στοιχεία για την εκδοτική πορεία αυτών των δύο πολύ ενδιαφερόντων και ιστορικά σημαντικών κειμένων.

Ο Δημήτρης Γληνός, ο μεγάλος αυτός παιδαγωγός, κοινωνιολόγος, φιλόσοφος, στοχαστής και κομμουνιστής αγωνιστής, συνέταξε με απόφαση του ΕΑΜ ένα απλογραμμένο, φωτισμένο, εμπεριστατωμένο κείμενο, αληθινό μανιφέστο, το οποίο κυκλοφόρησε ως βιβλίο σε όλη την Ελλάδα τον Σεπτέμβριο του 1942.

Πρόκειται για ένα καλοδουλεμένο και «καλοζυγιασμένο» κείμενο, που ενημέρωνε τον απλό ελληνικό λαό, εργάτες, αγρότες, υπάλληλους, νεολαία κ.ο.κ. για την κατάσταση που επικρατούσε στη χώρα και στο λαό μας σ’ αυτά τα δύο τελευταία χρόνια (1941-1942), εξαιτίας της «μαύρης σκλαβιάς» από τους τυράννους φασίστες και ναζί κατακτητές, για το βρώμικο ρόλο που έπαιζαν κάποια «φιλόδοξα και ιδιοτελή καθάρματα», τα οποία συνεργάστηκαν με απανθρωπιά και με αισχρή προδοτική συμπεριφορά ενάντια στους Έλληνες συμπατριώτες τους πατριώτες αγωνιστές για τη λευτεριά της πατρίδας μας. Ο Γληνός, γνωρίζοντας καλά οικονομία και κοινωνιολογία, αναλύει διεξοδικά την αγωνία του λαού μας λόγω της κατάστασης, κατά επάγγελμα, στην πόλη και στο χωριό, για τη χρεοκοπία, την πείνα, το θάνατο. Κτυπάει τη μοιρολατρία που σπέρνουν κάποιο πουλημένοι επιτήδειοι, την αποδοχή της σκλαβιάς, το συμβιβασμό από όλους τους Έλληνες. Τους θυμίζει τα κατορθώματα της κλεφτουριάς του ’21. Τους εμψυχώνει για ξεσηκωμό, οργανωμένο ενωτικό παλλαϊκό αγώνα ενάντια στους κατακτητές. Τους απαριθμεί τους σκοπούς του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να έχει, αλλά και τους στόχους του λαϊκού κινήματος μετά την απελευθέρωση για Λαοκρατία. Τους εξηγεί αναλυτικά το αντιλαϊκό λόγο  και την πρακτική των αστικών κομμάτων, το ρόλο που παίζει και θα παίξει στη συνέχεια το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ, αργότερα, και τους καλεί ν’ αναζητήσουν ικανούς και λαοπρόβλητους ηγέτες βγαλμένους απ’ τα σπλάχνα του λαού μας, οι οποίο θα παλεύουν για τα δίκια του και τη λευτεριά του. Τους ζητάει ν’ αφήσουν τις επιμέρους διαφορές και διχόνοιες, τα ατομικά και πολιτικά μικροσυμφέροντα. Τους καλεί να οργανώσουν από τα κάτω τον ΕΛΑΣ και ν’ αγωνιστούν πάνω στο πρόγραμμα του ΕΑΜ.

Και τέλος, αναφέρεται με στοιχεία και ατράνταχτα πατριωτικά και ταξικά επιχειρήματα στην «Οργάνωση του Αγώνα» και στις «Μορφές της πάλης».

Πρόκειται για ένα υπέροχο και διαχρονικό κείμενο, που και σήμερα ακόμη αυτό το ιστορικό ντοκουμέντο έχει τη αξία του και τη χρησιμότητά του, διαπαιδαγωγική (για τη νεολαία και το λαϊκό συνδικαλιστικό κίνημα), πολιτική, κοινωνική.

Ο λόγος του Άρη Βελουχιώτη εκφωνήθηκε αμέσως μετά την αποχώρηση των ξένων κατακτητών από τη Λαμία (18.10.1944). Πρόκειται για πολιτικό λόγο από μεριάς ενός ηγέτη του λαϊκού απελευθερωτικού αγώνα. Ο Βελουχιώτης ως στέλεχος του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, αφού εξιστορεί εύστοχα και σύντομα την ιστορική πορεία του ελληνικού έθνους, αφού αναφέρεται στο Αλβανικό Έπος και στην ηρωική Εθνική Αντίσταση κατά την περίοδο της Κατοχής, αφού περιγράφει τις προδοτικές ενέργειες της Αντίδρασης, το ρόλο του ΕΛΑΣ και την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, έρχεται να αναλύσει την προσπάθεια του ΚΚΕ για την εύρεση μιας δημοκρατικής λύσης μετά την απελευθέρωση και να διαλευκάνει κάποιες σκόπιμες και αβάσιμες κατηγορίες των αστών ενάντια στο ΚΚΕ, ότι δήθεν αυτό έχει σκοπό να χτυπήσει τη θρησκεία, την οικογένεια, την πατρίδα. Ότι δήθεν το ΚΚΕ επιβουλεύεται την τιμή κ.λπ.

Ο Άρης μιλάει απλά και κατανοητά στο μυαλό και στην καρδιά των απλών ανθρώπων της υπαίθρου και της πόλης. Τα επιχειρήματά του είναι καίρια, οι ιδέες για τη λαοκρατία και την εθνική ανεξαρτησία καταλυτικές. Σηκώνει με το λόγο του το λαό μέχρι τον ουρανό, τον αποκαλεί και τον θέλει κυρίαρχο. Είναι καταπέλτης ενάντια στους προδότες/συνεργάτες των κατακτητών και τους εκμεταλλευτές του λαού μας. Ζητάει την «ολοκληρωτική συντριβή του φασισμού». Προσκαλεί το ακροατήριο, στο προσεχές δημοψήφισμα, να καταργήσει τη βασιλεία και να εγκαθιδρύσει τη δημοκρατία. Και τελειώνει την ομιλία του, δηλώνοντας σεβασμό στη λαϊκή βούληση και στον κυρίαρχο ελληνικό λαό.

Ένα θαυμάσιο βιβλίο, που πρέπει να διαβαστεί και να ξαναδιαβαστεί απ’ όλους μας, να συζητηθεί και να γίνει θεωρητικό εργαλείο για την εργατική συνδικαλιστική πάλη και εξουσία, να μπει σε κάθε σχολική βιβλιοθήκη και να διδαχθεί από φωτισμένους εκπαιδευτικούς στους μαθητές του Δημοτικού (Ε΄ και ΣΤ΄τάξεις), του Γυμνασίου και του Λυκείου, σε κάθε σπίτι, ώστε να διαβαστεί και να συζητηθεί από τους γονείς με τα παιδιά τους, να γίνει κτήμα από τα παιδιά της εργατικής τάξης και των λαϊκών κοινωνικών στρωμάτων.

Είναι από τα βιβλία που διαθέτουν ιστορική αξία μεν, αλλά και κοινωνική χρησιμότητα δε, στους νεοέλληνες.

Αξίζουν συγχαρητήρια στον κ. Λουκά Αξελό και στις εκδόσεις «Στοχαστής», που είχαν την ιδέα και πήραν την πρωτοβουλία ώστε να εκδοθεί αυτό το «διαμάντι», αυτός ο «πολύτιμος λίθος» για την πνευματική, ταξική και κοινωνική μας ανάταση, για τον γνωστικό εξοπλισμό μας, που θα οδηγήσει σε έντονο προβληματισμό. Γιατί πάντοτε τα ιστορικά ντοκουμέντα με πρόσημο την ταξική μας αυτογνωσία είναι πολύτιμα!

Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ; / Ο λόγος στη Λαμία