• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Ενα βιβλίο για το ερασιτεχνικό θέατρο στην Κωνσταντινούπολη τον 20ό αιώνα

Παρουσιάζει ο Θανάσης Ν. Καραγιάννης* //

 

ΣΤΕΦΑΝΟΣ Α. ΔΕΚΑΒΑΛΛΑΣ: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΣΟΥΚΑΤΟΥ,

Αθήνα 2005, σχ. Ο,22 Χ 0,28 εκατ, σελ. 198

Ένα βιβλίο, εκδοτικής ηλικίας 13 χρόνων, κι όμως ακόμη αξεπέραστο, μια και η έρευνα και μελέτη του Ερασιτεχνικού Θεάτρου στην Πόλη δε συνεχίστηκε… στο βαθμό που επιβάλλεται δεοντολογικά.

Ο αείμνηστος συγγραφέας-ερευνητής και μελετητής Στέφανος Α. Δεκαβάλλας (1929-2013) κατόρθωσε να συγκεντρώσει –μετά από έρευνά του– στοιχεία από το ερασιτεχνικό θεατρικό γίγνεσθαι της Πόλης στον 20ό αιώνα, και μια πλούσια και λίαν ενδιαφέρουσα φωτογραφική συλλογή από ερασιτεχνικές θεατρικές παραστάσεις, από σχολικές θεατρικές παραστάσεις, αλλά και πλούσια βιογραφικά στοιχεία και φωτογραφίες προσωπικοτήτων που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο συγκεκριμένο θέατρο, σ’ αυτόν τον περιπετειώδη αιώνα για τη Ρωμιοσύνη της Πόλης.   

Η συμβολή του μελετητή και συγγραφέα του παρόντος βιβλίου, είναι αναμφισβήτητα πολύτιμη, αφού τουλάχιστο έθεσε τα θεμέλια για περαιτέρω έρευνα και μελέτη του συγκεκριμένου θεατρικού φαινομένου στην Πόλη (για τη χρονική περίοδο 1900-1975) και για τη ζωή και δραστηριότητα κάποιων θεατράνθρωπων της Πόλης στην Αθήνα (1975-2000), όπου έζησαν τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής τους.

Το υπόβαθρο για το συνολικό κείμενο του παρόντος βιβλίου ήταν αποσπασματικές μελέτες, τις οποίες επιχείρησε ο συγγραφέας και δημοσίευσε αρχικά στην εφ. «ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ» (1991-2000) του Μιχάλη Βασιλειάδη και στην εφ. «ΠΟΛΙΤΗΣ» (2001-) της Πηνελόπης Τσουκάτου. Αυτά τα μελετήματά του, περισσότερο συναισθηματικού και δημοσιογραφικού χαρακτήρα, παρά δοκιμιακού και ακαδημαϊκού, αναδημοσιεύονται στον παρόντα τόμο, φυσικά συμπληρωμένα με πρόσθετα στοιχεία και εμπλουτισμένα με πλούσιο αποκαλυπτικό φωτογραφικό ρεπορτάζ (238 φωτογραφίες θεατρικών παραστάσεων, θεατρικών προγραμμάτων και συναντήσεων ηθοποιών εκτός σκηνής, από τις οποίες οι 52 είναι σκίτσα ή προσωπικές οικογενειακές φωτογραφίες των θεατράνθρωπων Γιώργου Κασαπάκη, Γιώργου Ρούσσου και Σπύρου Λίνα, αλλά και άλλων Ελλήνων δραματουργών, ηθοποιών και σκηνοθετών). Δε γνωρίζω αν υπάρχουν και άλλες φωτογραφίες για τις παραστάσεις του Ερασιτεχνικού και Σχολικού Θεάτρου στην Πόλη, ενδεχομένως σε κάποια ιδιωτικά αρχεία. Αυτό θα μας το αποκαλύψει μια μελλοντική έρευνα. Έχω την ελπίδα και την εντύπωση ότι υπάρχει και άλλο σχετικό φωτογραφικό υλικό…

Τα περιεχόμενα του βιβλίου έχουν ως εξής:

  • Προλεγόμενα, σ. 11-12
  • Με συντροφιά τη νοσταλγία, σ. 13-22
  • Ο αναγεννώμενος Φοίνικας, σ. 23-33
  • Γιώργος Σάββα Ρούσσος. Ένας καπελάς αλλιώτικος από τους άλλους. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ, σ. 35-54
  • ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ, σ. 55-80
  • ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ, σ. 81-91
  • Ακροτελεύτιο, σ. 91-92
  • Σπύρος Παναγιώτη Λίνας. Η μετά το 1964 περίοδος των θεατρικών του δραστηριοτήτων, σ. 93-114
  • ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ, σ. 115-146
  • ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ, σ. 147-180
  • Ο Ερασιτεχνικός Θεατρικός Όμιλος του «Φιλανθρωπικού Συνδέσμου Σταμπούλ», σ. 181-198

Ο Στ. Λ. Δεκαβάλλας επικέντρωσε το φακό της έρευνας και μελέτης του, βασικά στη ζωή και τη θεατρική δραστηριότητα των τριών σημαντικών προαναφερόμενων θεατράνθρωπων της Πόλης. Μέσα από το βιβλίο οι αναγνώστες του πληροφορούνται για τη συμβολή αυτών των προσωπικοτήτων στη λειτουργία του Ερασιτεχνικού Θεάτρου βασικά στην Κων/πολη και συγκεκριμένα για τους Ερασιτεχνικούς Θεατρικούς Ομίλους (και Θιάσους):  α) του Συνδέσμου Αποφοίτων του Ζωγραφείου, β) του Μορφωτικού Συνδέσμου Μεγάλου Ρεύματος (Αρναούτκιοϊ) (Ερασιτεχνικού Θιάσου Νέων), γ) του Συνδέσμου Αποφοίτων του Ζαππείου, δ) του Συνδέσμου Σταμπούλ, ε) της «Χριστιανικής Ένωσης Νέων» (Y.M.C.A.), στ) της Ελληνικής Ένωσης Κωνσταντινουπόλεως, ζ) της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Ταταούλων, η) του Αθλητικού Συλλόγου Ταταούλων (ή Κουρτουλούς) και θ) του Μορφωτικού Συλλόγου Φερίκιοϊ.

Και, βέβαια, οι αναφορές του στις θεατρικές δραστηριότητες των ενλόγω Συλλόγων και Συνδέσμων είναι περιορισμένες –δεν αποτελούν το σύνολό τους– παρά μόνο σ’ εκείνες που έπαιξαν ως ηθοποιοί ή σκηνοθέτησαν οι προαναφερόμενοι θεατράνθρωποι.

Επίσης, από το παρόν βιβλίο απουσιάζουν όλες οι θεατρικές ερασιτεχνικές δραστηριότητες όλων των άλλων Κοινοτήτων της Πόλης, που είχαν πλούσια συμμετοχή με τους θεατρικούς ομίλους τους, μέσα από τους Μορφωτικούς Συνδέσμους τους, στο θεατρικό ερασιτεχνικό γίγνεσθαι της Πόλης στον 20ό αι. και ιδιαίτερα στη Μεταπολεμική περίοδο μέχρι το 1964, ζοφερή χρονιά των απελάσεων, αλλά και λίγο αργότερα, μέχρι το 1975, περίπου.

Ο συγγραφέας θέλοντας να μην αφήσει λειψά τα πορτρέτα των θεατράνθρωπων των μελετημάτων του, επεκτείνεται και στη θεατρική δραστηριότητά τους και πέρα από την Πόλη, στην Αθήνα.

Αναφορές γίνονται -έστω περιορισμένες- στο μαθητικό και σχολικό θέατρο ή στο θέατρο για παιδιά, πάλι δηλαδή σε παραστάσεις στις οποίες συμμετείχαν οι ενλόγω θεατράνθρωποι. Εδώ, σημειώνουμε, ότι στον τομέα του Σχολικού Θεάτρου στην Πόλη έχουμε ερευνητικά, μελετητικά και συγγραφικά ένα σημαντικό κενό, το οποίο ελπίζω να καλύψουν εν καιρώ οι πανεπιστημιακές μας σχολές (Παιδαγωγικές και Θεατρολογικές) με τους άξιους καθηγητές που διαθέτουν, αλλά και άλλοι παιδαγωγοί ή θεατρολόγοι ερευνητές/μελετητές, με προσωπικές τους εργασίες.

Η γλώσσα του κειμένου είναι απλή, κατανοητή και ρέουσα και το ύφος του συγγραφέα λιτό, ώστε ο αναγνώστης να απολαμβάνει την ανάγνωση του βιβλίου έτσι, ώστε να αφομοιώνει εύκολα όλες τις πληροφορίες που του δίνονται πλουσιοπάροχα. Αν και εξειδικευμένο βιβλίο, όπως θα ισχυριζόταν κάποιος, επειδή ακριβώς έχει δημοσιογραφικό χαρακτήρα, καθίσταται ευχάριστη η ανάγνωσή του, και για το λόγο επιπρόσθετα της αφηγηματικής ικανότητας του συγγραφέα του.

Ο Δεκαβάλλας αναφέρει και ευχαριστεί, και είναι προς τιμή του, όλους αυτούς που τον βοήθησαν να συλλέξει τα βιογραφικά, παραστασιογραφικά στοιχεία και τις φωτογραφίες.

Οι επίγονοι –και οι οικογένειές τους- όσων έλαβαν μέρος στις θεατρικές παραστάσεις ή συμμετείχαν σ’ αυτές ως συντελεστές τους (σκηνοθέτες, σκηνογράφοι, ενδυματολόγοι κ.ο.κ.), οι οποίες περιλαμβάνονται στο παρόν έργο, έχουν –και θα έχουν και οι δικοί τους επίγονοι- την ευκαιρία, τη χαρά και την τιμή να μαθαίνουν τα όσα προσέφεραν οι γονείς, οι παππούδες, οι γιαγιάδες, οι θείοι και οι θείες τους, ιδιαίτερα στο Ερασιτεχνικό Θέατρο της Πόλης στον 20ό αι.

Αξίζει τον κόπο το βιβλίο αυτό να μη λείψει από τις βιβλιοθήκες τους, αλλά και από τα χέρια όλων, όσοι αγαπούν το θέατρο και τη μάθηση, γενικότερα.   

Επιβάλλεται να δώσουμε τα εύσημα στις Εκδόσεις ΤΣΟΥΚΑΤΟΥ για την επιμελημένη και καλαίσθητη έκδοση του βιβλίου. Θεωρούμε σημαντική την πρωτοβουλία τους για την έκδοση αυτού του αξιόλογου πονήματος, μοναδικού στο είδος του, μέχρι στιγμής.

_____________________________________________________________________________________________________

Θανάσης Ν. Καραγιάννης Δρ. Επιστημών της Αγωγής. Μελετητής Δραματουργίας για παιδιά. Κριτικός Θεάτρου για παιδιά. Συγγραφέας
e-mail:thkaragia@gmail.com http://thkaragia.wix.com/main