• [ «Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί» οι φασίστες]
Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Επαναστάτες με αιτία… Δρίμακος…

 

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα //

…και η πρώτη κοινωνική επανάσταση που αναφέρει η παγκόσμια ιστορία

Στη Χίο , το πέμπτο μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας με 64 χωριά, που τη χωρίζουν μόλις 3,5 ναυτικά μίλια από τις απέναντι ακτές της Μ. Ασίας (σημ. Τουρκία) και που τα στοιχεία ανθρώπινης παρουσίας στο νησί χάνονται στα βάθη των αιώνων με καταγεγραμμένη την ύπαρξη της πρώτης σε όλο τον κόσμο σχολής Γλυπτικής μόλις τον 7ο π. Χ.αιώνα, εδώ και θα λάβει χώρα -και σε χρόνο μεταξύ μύθου και ιστορίας -,η πρώτη γνωστή κοινωνική επανάσταση.

tasso4Χίος: νησί  πλούσιο…από τα βάθη των αιώνων, πλούσιο ιδίως από τότε πού έφτασε και εγκαταστάθηκε εδώ ο πρώτος βασιλιάς του νησιού ο Οινοπίων ο οποίος δίδαξε στους κατοίκους την καλλιέργεια της αμπέλου και την παραγωγή κρασιού. <Αριούσιος οίνος >το χιώτικο κρασί από τα καλύτερα και ακριβότερα της αρχαιότητας, το εμπόριο του έφερε τεράστια πλούτη στο νησί, ανθούν τα γράμματα και οι τέχνες, οι Χιώτες που κράτησαν την λατρεία στον βασιλιά Οινωπίων μέχρι και το 2ο μ. Χ.(!) αιώνα αποκτούν πλούτο πρωτοφανή και η ολιγαρχία κυβερνά απόλυτα με τόση αλαζονεία που περιφρονεί  ακόμα και τους χρησμούς των Θεών που απαγορεύουν αγορά ξένων δούλων  και προχωρούν  στην απόκτηση ξένων δούλων για την κάλυψη των αναγκών…

Ναι, έχομε περάσει σε ιστορικούς χρόνους. Κι αν όλοι όταν ακούμε περί ειλώτων και δούλων στα αρχαία χρόνια θα σκεφτούμε τον Σπάρτακο κι άντε λίγο του είλωτες της Σπάρτης εμείς σήμερα θα ασχοληθούμε με έναν είλωτα έναν σχεδόν άγνωστο επαναστάτη … με αιτία, ποια;

Φρικτές συνθήκες διαβίωσης για τους δούλους σε όλες τις ελληνικές πόλεις των κλασικών χρόνων, εκμετάλευση, βία, σκλαβιά. Το μίσος των δούλων για τους αφέντες τους άσβεστο… Δεν ήταν τυχαίο που απαγόρευαν σε όλες τις πόλεις-κράτη της αρχαίας Ελλάδος να φέρουν οι δούλοι οπλισμό. Σαφώς και επαναστάσεις-στάσεις κατά των ολιγαρχών θα γίνονταν συχνά, αλλά   το κεφάλαιο -όπως θα λέγαμε σήμερα- πάντα νικούσε, πως θα επιβίωνε χωρίς τους δούλους την κινητήρια δύναμη πλούτου;

Μένομε, λοιπόν, στην πάμπλουτη Χίο της περιόδου των κλασικών χρόνων και στην εποχή όπου οι άρχοντες του τόπου αγοράζουν για πρώτη φορά ξένους δούλους. Ανάμεσα τους και ένα νεαρό αγόρι ο Δρίμακος , γεννημένος κάποτε ελεύθερος πολίτης στη Μεσσηνία που δυστυχώς η ήττα της σε σύγκρουση με τη Σπάρτη οδήγησε τους κατοίκους της στη σκλαβιά . Είλωτας ο νεαρός Δρίμακος γνωρίζει την κακομεταχείρηση των αφεντών Σπαρτιατών και κατόπιν των Χιωτών όταν αυτοί  τον αγόρασαν για δούλο. Άσβετο το μίσος στην καρδιά του νεαρού, που κάποια στιγμή ο πόθος για την Ελευθερία, η άρνηση της σκλαβιάς, η διεκδίκηση στοιχειωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα το οδηγήσουν στην Επανάσταση…

tass03Ξεσηκώνει κι άλλους καταπιεσμένους από τις κακουχίες δούλους και καταφεύγει με την πολυάριθμη ομάδα του στα βουνά, θα εγκατασταθεί εκεί , οι δούλοι τον θεωρούν κάτι σαν στρατηγό τους, υπακούνε σ’ αυτόν και θα αρχίσει τις επιδρομές και τις λεηλασίες ενάντια των κτημάτων των πρώην αφεντικών. Πως αλλιώς θα ζούσαν; Φόβος και τρόμος για το κατεστημένο οι απελεύθεροι-με δική τους απόφαση- πλέον πρώην δούλοι , ρημάζουν στο διάβα τους τα πάντα, αποτέλεσμα δε όλων αυτών κι εφόσον οι αφέντες δεν μπορούσαν με τις εκστρατείες εναντίον τους να τους νικήσουν  ήταν να κάνουν συμφωνία με τον Δρίμακο με όρο να μην τους ενοχλεί  και να βοηθά να μην το σκάνε οι δούλοι τους που από δω και πέρα θα τους φέρονταν καλά  και θα του πλήρωναν ένα ποσό κάθε χρόνο δίνοντας του και ένα μερίδιο από τις σοδειές τους να  επιβιώνει το ασκέρι του. Έλα όμως που οι τότε δυνατοί σε λίγο τα ξέχασαν όλα και επικήρυξαν την κεφαλή του Δρίμακου. Και,ο αρχηγός των επαναστατημένων δούλων κάποτε κουράστηκε να μάχεται, τα χρόνια περνούσαν, οι δυνατοί νικούσαν, η καταδίωξη του άγρια, τι να κάνει; Ο Δρίμακος, ο πρώτος κατά της πλουτοκρατίας επαναστάτης  που κατέγραψε η ιστορία, πείθει νεαρό σύντροφο του να του κόψει το κεφάλι και να το πάει στους αφεντάδες για να εισπράξει την επικήρυξη να ζήσει έτσι με την αμοιβή αυτός ελεύθερος. Έτσι κι έγινε, ο νεαρός επαναστάτης  του έκοψε το κεφάλι, το παρέδωσε στους διώκτες του Δρίμακου, πήρε την αμοιβή κι έφυγε απ΄το νησί… Ο μεγάλος επαναστάτης ήταν πλέον νεκρός…

Χαρές και πανηγύρια οι πλούσιοι, αλλά για λίγο. Οι πρών δούλοι τώρα που δεν ζούσε πλέον ο αρχηγός τους ορμάνε χωρίς φραγμούς στις λεηλασίες κ.λ.π. και έντρομοι από το κακό που τους βρήκε οι Χιώτες κτίζουν ιερό  <Ήρωος Ευμένους> στη μνήμη του Δρίμακου όπου και προσεύχονται για τη σωτηρία τους από τους επαναστάτες. Λέγεται ότι ο Δρίμακος όταν κάποιος αφέντης κινδύνευε άδικα από τους δούλους του παρουσιαζόταν στον ύπνο του και τον προειδοποιούσε…

<Γράφει λοιπόν ο Θεόπομπος στην 17η των ιστοριών του, πως οι Χιώτες ήταν οι πρώτοι που αγόρασαν δούλους. Πρίν από αυτούς είχαν δούλους οι Σπαρτιάτες και οι Θεσσαλοί, αλλά από Έλληνες που κατοικούσαν πριν τα μέρη που έχουν αυτοί. Οι μεν υποδούλωσαν τους Αχαιούς, οι δε τους Οπερραιβούς και τους Αινιάνες, και τους αποκάλεσαν Είλωτες οι Σπαρτιάτες και Οπενέστες οι Θεσσαλοί. Αλλά οι Χιώτες πήραν βάρβαρους δούλους και τους πλήρωσαν. Αυτά λέει ο Θεόπομπος. Εγώ όμως λέω πως με αυτό οι Χιώτες εξόργισαν τους Θεούς. Γιατί, χρόνια μετά, έγινε πόλεμος με τους δούλους τους>.Δειπνοσοφιστές/βιβλίο πέμπτο/αφήγηση Αθήναιου.

«Ήρωος Ευμένους» το ιερό που έκτισαν προς τιμήν του Δρίμακου οι Χιώτες σε ένδειξη σεβασμού στο πρόσωπό του όπου και προσέτρεχαν σε ώρα κινδύνου ή ανάγκης. Αλλά που ήταν αυτό το ιερό, που το «άντρο» των επαναστατών;

«Το σκάνε οι δούλοι των Χιωτών και μαζεμένοι πολλοί, ξεκινώντας από τα βουνά, καταστρέφουν τα αγροκτήματα, μια που το νησί είναι κακοτράχηλο και δασωμένο. Λίγο πριν τον καιρό μας, οι Χιώτες εξιστορούν για έναν δούλο τον Δρίμακο που το έσκασε και ζούσε στα βουνά. Ήταν παλικάρι, και διοικούσε τις πολεμικές ομάδες των δραπετών με επιτυχία, σα να ήταν βασιλιάς με στρατό…». Νυμφόδωρος ο Συρακούσιος/Ασίας περίπλους/3ος π. Χ. αιώνας.

Ρημόκαστρο

Ρημόκαστρο

… ξεκινώντας από τα βουνά… Το πιο κοντινό βουνό με τη  χώρα της Χίου όπου βρίσκονταν  τα αγροκτήματα των αφεντάδων είναι το όρος Αίπος απ’ όπου η θέα πανοραμική -πιάτο βλέπεις τη χώρα και το λιμάνι… Στο όρος Αίπος (υψόμετρο 640 μ.), τα ευρήματα αποδεικνύουν ότι η περιοχή ήταν κατοικημένη από πολύ πρώιμες εποχές. Εδώ ο  περίφημος  αρχαιολογικός χώρος Ρημόκαστρο του οποίου  οι κατασκευές, τα κεραμίδια, τα αγγεία και τα ερείπια κτίσματος που σύμφωνα με τους αρχαιολόγους η διάρκεια ύπαρξης του άρχεται τον 5 αιώνα π.Χ και τελειώνει τα Βυζαντινά χρόνια και που έχει κι ένα  μεγάλο πηγάδι στο κέντρο , λέτε εδώ  στο Ρημόκαστρο να υπήρξε η πολιτεία των επαναστατημένων σκλάβων;

Λύση στο αίνιγμα της ανθρώπινης παρουσίας στο Αίπος επιδιώκουν να δώσουν οι αρχαιολογικές έρευνες  αλλά προς το παρόν τα ίχνη των αγροικιών που ήρθαν στο φώς δίνουν το δικαίωμα στους ερευνητές να μιλούν για τόπο οικιστικής εγκατάστασης αγροτών. Άραγε αυτές οι αγροικίες συνδέονται με την αποστασία των δούλων και την εγκατάσταση τους «εις τα όρη»…;

 

Σκίτσα: Ρία Γαΐλα-σκιτσογράφος

Βασικό βοήθημα: Αλεξάνδρου Βλαστού , Χιακά: ήτοι ιστορία της νήσου Χίου από των αρχαοτάτων χρόνων μέχρι της έτει 1822 γενομένης καταστροφής αυτής παρά των Τούρκων, εκ της τυπογραφίας Γ. Πολυμέρη, Εν Ερμούπολει 1840.