Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Η Κίνα πάτησε πρώτη στη «σκοτεινή» πλευρά του φεγγαριού

Η Κίνα σημεί­ω­σε ένα ιστο­ρι­κό δια­στη­μι­κό επί­τευγ­μα, καθώς έγι­νε η πρώ­τη χώρα που πρώ­τη «άγγι­ξε» τη σκο­τει­νή πλευ­ρά του φεγ­γα­ριού, όπου προ­σε­λη­νώ­θη­κε το ρομπο­τι­κό σκά­φος της Chang’e‑4.

Το σκά­φος, που είχε εκτο­ξευ­θεί στις 7 Δεκεμ­βρί­ου με ένα πύραυ­λο Long March-3B, με σκο­πό να μελε­τή­σει τη σκο­τει­νή πλευ­ρά της Σελή­νης, η οποία είναι μόνι­μα αόρα­τη από τη Γη, περι­λαμ­βά­νει μια στα­τι­κή άκα­το και ένα μικρό ρόβερ, ενώ πολ­λά από τα επι­στη­μο­νι­κά όργα­να του είναι ευρω­παϊ­κής κατασκευής.

Μέχρι σήμε­ρα, όλες οι αμε­ρι­κα­νι­κές και σοβιε­τι­κές-ρωσι­κές απο­στο­λές είχαν γίνει στη «μπρο­στι­νή», φωτει­νή πλευ­ρά. Ποτέ έως τώρα κάποιο σκά­φος ή αστρο­ναύ­της δεν είχε επι­χει­ρή­σει να «πατή­σει» τη λεγό­με­νη σκο­τει­νή πλευ­ρά, τη «Luna Incognita», η οποία στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα δεν είναι σκο­τει­νή, αφού δέχε­ται το φως του Ήλιου, όταν το φεγ­γά­ρι βρί­σκε­ται ανά­με­σα στη Γη και στο μητρι­κό άστρο μας. Η μόνη εξαί­ρε­ση ήταν το 1962, όταν το σκά­φος Ranger 4 της NASA είχε συντρι­βεί στην «πίσω» πλευ­ρά της Σελήνης.

Οι παρα­τη­ρή­σεις από ψηλά της σκο­τει­νής πλευ­ράς του φεγ­γα­ριού, τόσο από δορυ­φό­ρους, όσο και από τους αστρο­ναύ­τες μέσα στις δια­στη­μι­κές ακά­τους, έχουν απο­κα­λύ­ψει ότι ‑για άγνω­στο λόγο- δια­θέ­τει παχύ­τε­ρο και μεγα­λύ­τε­ρης ηλι­κί­ας φλοιό, καθώς επί­σης περισ­σό­τε­ρους και βαθύ­τε­ρους κρα­τή­ρες απ’ ό,τι η φωτει­νή πλευ­ρά. Απο­τε­λεί ακό­μη μυστή­ριο για τους επι­στή­μο­νες για­τί τα δύο «πρό­σω­πα» της Σελή­νης έχουν αυτές τις διαφορές.

Η Εθνι­κή Υπη­ρε­σία Δια­στή­μα­τος της Κίνας (CNSA) ξεκί­νη­σε το δια­στη­μι­κό πρό­γραμ­μά της για τη Σελή­νη με καθυ­στέ­ρη­ση περί­που τριών δεκα­ε­τιών, αφό­του οι ΗΠΑ και η Σοβιε­τι­κή Ένω­ση είχαν πλέ­ον στα­μα­τή­σει τις δικές τους απο­στο­λές («Απόλ­λων» και «Λού­να» αντίστοιχα).

Το πρώ­το κινε­ζι­κό σκά­φος Chang’e‑1 (είναι το όνο­μα της αρχαί­ας κινε­ζι­κής θεό­τη­τας του φεγ­γα­ριού) εκτο­ξεύ­θη­κε το 2007 και αφού τέθη­κε σε τρο­χιά και χαρ­το­γρά­φη­σε τη Σελή­νη, συνε­τρί­βη πάνω της το 2009. Ακο­λού­θη­σε το Chang’e‑2 το 2010, το οποίο επί­σης τέθη­κε σε τρο­χιά γύρω από το δορυ­φό­ρο και μετά στάλ­θη­κε στα βάθη του διαστήματος.

Το 2013, το Chang’e‑3 υπήρ­ξε το πρώ­το σκά­φος που προ­σε­λη­νώ­θη­κε μετά το σοβιε­τι­κό Λού­να-24 το 1976. Για πρώ­τη φορά μάλι­στα ένα μικρό κινε­ζι­κό ρόβερ, το Yutu, ήταν εφο­δια­σμέ­νο με ένα ραντάρ που μπό­ρε­σε να μελε­τή­σει όχι μόνο την επι­φά­νεια, αλλά και το υπέ­δα­φος του φεγγαριού.

Το Chang’e‑4, που έχει σχε­δια­σθεί κατά τα πρό­τυ­πα του προ­δρό­μου του, θα βασί­ζε­ται για τις επι­κοι­νω­νί­ες του με τη Γη στον κινε­ζι­κό δορυ­φό­ρο ανα­με­τά­δο­σης Queqiao που δια­θέ­τει μια παρα­βο­λι­κή αντέ­να 4,2 μέτρων. Εκτο­ξεύ­θη­κε φέτος το Μάιο και βρί­σκε­ται στην κατάλ­λη­λη τρο­χιά, σε από­στα­ση 64.000 χιλιο­μέ­τρων από την πίσω πλευ­ρά του φεγ­γα­ριού, ώστε να βλέ­πει ταυ­τό­χρο­να τόσο τη σκο­τει­νή πλευ­ρά της Σελή­νης, όσο και τον πλα­νή­τη μας.

Το Chang’e‑4, που περι­λαμ­βά­νει μια άκα­το προ­σε­λή­νω­σης βάρους 3,6 μετρι­κών τόνων και το μικρό ρόβερ Yutu, βάρους 140 κιλών, προ­σε­λη­νώ­θη­κε στον δια­μέ­τρου 180 χιλιο­μέ­τρων κρα­τή­ρα Φον Κάρ­μαν μέσα στην τερά­στια λεκά­νη Νοτί­ου Πόλου-Άιτ­κεν, η οποία πιθα­νόν έχει σχη­μα­τι­σθεί μετά την πρό­σκρου­ση ενός γιγά­ντιου αστε­ροει­δούς. Η εν λόγω λεκά­νη, δια­μέ­τρου 2.500 χιλιο­μέ­τρων και βάθους 12 χιλιο­μέ­τρων, είναι η μεγα­λύ­τε­ρη, βαθύ­τε­ρη και παλαιό­τε­ρη λεκά­νη πρό­σκρου­σης στο φεγγάρι.

Το ραντάρ του ρόβερ θα μπο­ρεί να «δει» σε βάθος έως 100 μέτρων κάτω από τη σελη­νια­κή επι­φά­νεια. Το σκά­φος δια­θέ­τει επί­σης τρεις κάμε­ρες και μια σει­ρά από επι­στη­μο­νι­κά όργα­να (ορι­σμέ­να ευρω­παϊ­κής κατα­σκευ­ής), όπως ένα ανα­λυ­τή σελη­νια­κής σκό­νης, ένα ανα­λυ­τή ηλε­κτρι­κού πεδί­ου, ένα σελη­νια­κό σει­σμο­γρά­φο κ.α.

Ακό­μη, θα μετα­φέ­ρει ένα πεί­ρα­μα 28 κινε­ζι­κών πανε­πι­στη­μί­ων, συγκε­κρι­μέ­να μια μίνι «σελη­νια­κή βιό­σφαι­ρα», μια αλου­μι­νέ­νια σφαί­ρα βάρους τριών κιλών, που περιέ­χει νερό, θρε­πτι­κά συστα­τι­κά και αέρα και μέσα στην οποία θα επι­χει­ρη­θεί να φυτρώ­σουν σπό­ροι από πατά­τες και άλλα φυτά. Το πεί­ρα­μα θα απο­τε­λέ­σει «πιλό­το» για τα μελ­λο­ντι­κά σχέ­δια δημιουρ­γί­ας κινε­ζι­κής σελη­νια­κής βάσης και τρο­φο­δο­σί­ας της με αγρο­τι­κά προ­ϊ­ό­ντα σελη­νια­κής καλλιέργειας.

selini2

Συνωστισμός και ανταγωνισμός στο μέλλον

Το κινε­ζι­κό σελη­νια­κό πρό­γραμ­μα θα συνε­χι­σθεί με την απο­στο­λή Chang’e‑5, τη δεύ­τε­ρη στη «φωτει­νή» πλευ­ρά, που θα φέρει δείγ­μα­τα βάρους έως δύο κιλών από το έδα­φος και το υπέ­δα­φος του φεγ­γα­ριού και η οποία προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται να εκτο­ξευ­θεί προς το τέλος του 2019. Η επό­με­νη απο­στο­λή Chang’e 6 θα φέρει ένα ακό­μη μεγα­λύ­τε­ρο δείγμα.

Απώ­τε­ρος στό­χος της Κίνας είναι να στεί­λει αστρο­ναύ­τες στο φεγ­γά­ρι έως το τέλος της δεκα­ε­τί­ας του 2030. Η χώρα δεν έχει μόνο επι­στη­μο­νι­κό ενδια­φέ­ρον για τη Σελή­νη, αλλά τη θεω­ρεί επί­σης σημα­ντι­κό στρα­τη­γι­κό παρά­γο­ντα στο πλαί­σιο της ευρύ­τε­ρης στρα­τη­γι­κής να γίνει η νέα παγκό­σμια υπερδύναμη.

Σε κάθε περί­πτω­ση είναι σαφές ότι έχει ανα­νε­ω­θεί το διε­θνές ενδια­φέ­ρον για τη Σελή­νη, με ένα τρό­πο που φέρ­νει στο νου την ψυχρο­πο­λε­μι­κή κούρ­σα αντα­γω­νι­σμού μετα­ξύ ΗΠΑ-ΕΣΣΔ. Η NASA — έπει­τα από εντο­λή του προ­έ­δρου Ντό­ναλντ Τραμπ — έχει πλέ­ον αρχί­σει να θέτει σε εφαρ­μο­γή, σε συνερ­γα­σία με αμε­ρι­κα­νι­κές εται­ρί­ες, ένα φιλό­δο­ξο πρό­γραμ­μα που περι­λαμ­βά­νει μέσα στην επό­με­νη δεκα­ε­τία τη δημιουρ­γία επαν­δρω­μέ­νου τρο­χια­κού σταθ­μού γύρω από τη Σελή­νη, αλλά και μιας πιο μόνι­μης παρου­σί­ας αστρο­ναυ­τών πάνω στο φεγγάρι.

Η Ευρώ­πη, η Ρωσία, η Ινδία (εκτό­ξευ­ση της σελη­νια­κής ακά­του Chandrayaan 2 στις αρχές του 2019) και η Ιαπω­νία έχουν επί­σης σχέ­δια για το φεγ­γά­ρι, είτε μόνες τους, είτε στο πλαί­σιο διε­θνούς συνερ­γα­σί­ας. Το μεγά­λο ερώ­τη­μα όσον αφο­ρά τη «σελη­νια­κή γεω­πο­λι­τι­κή» είναι κατά πόσο θα υπάρ­ξει δια­στη­μι­κός αντα­γω­νι­σμός ή συνερ­γα­σία μετα­ξύ των χωρών.

selini1

Η πρώτη κοντινή φωτογραφία

Την πρώ­τη κοντι­νή φωτο­γρα­φία της «σκο­τει­νής» πλευ­ράς του φεγ­γα­ριού, που τρά­βη­ξε το ρομπο­τι­κό μη επαν­δρω­μέ­νο σκά­φος της Chang’e‑4, το οποίο μόλις προ­σε­λη­νώ­θη­κε εκεί, γρά­φο­ντας δια­στη­μι­κή ιστο­ρία, έδω­σε στη δημο­σιό­τη­τα η Εθνι­κή Υπη­ρε­σία Δια­στή­μα­τος της Κίνας (CNSA).

Έως τώρα η πίσω και πάντα αόρα­τη από τη Γη πλευ­ρά της Σελή­νης είχε φωτο­γρα­φη­θεί μόνο από ψηλά από σελη­νια­κούς δορυφόρους.

Τα κινε­ζι­κά μέσα ενη­μέ­ρω­σης ανέ­φε­ραν ότι η ιστο­ρι­κή προ­σε­λή­νω­ση σημειώ­θη­κε στις 04:26 ώρα Ελλά­δας της Πέμπτης.

Για «εντυ­πω­σια­κό επί­τευγ­μα» έκα­νε λόγο ο επι­κε­φα­λής της Αμε­ρι­κα­νι­κής Δια­στη­μι­κής Υπη­ρε­σί­ας (NASA), Τζιμ Μπριντεστάιν.

Μοι­ρα­στεί­τε το:

Μετάβαση στο περιεχόμενο