Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Η ταινία της εβδομάδας – Το «Ατέχνως» προτείνει: Ο ΘΙΑΣΟΣ (1975)

Εμβληματικό αριστούργημα του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Από τις καλύτερες ταινίες του σκηνοθέτη, θεωρείται από πολλούς κριτικούς ως ενα από τα σημαντικότερα φιλμ στην ιστορία του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Εντάσσεται στην «τριλογία της Ιστορίας» του Αγγελόπουλου και αποτελεί το δεύτερο μέρος της που έπεται της ταινίας Μέρες του ’36 και προηγείται των Κυνηγών.

Η ταινία ακολουθεί τις περιπέτειες ενός περιοδεύοντος θιάσου στην Ελλάδα από το 1939 μέχρι το 1952, ο οποίος προσπαθεί να παρουσιάσει μια θεατρική παράσταση του βουκολικού δράματος Γκόλφω, η βοσκοπούλα. Η πολιτική ιστορία της Ελλάδας και η ιδιωτική των μελών του θιάσου (που είναι ταυτόχρονα και μέλη της ίδιας οικογένειας) πλέκονται αξεδιάλυτα. Από τη μια παρακολουθούμε τις τελευταίες μέρες της δικτατορίας του Μεταξά, την έναρξη του πολέμου, την ιταλική εισβολή, τη γερμανική κατοχή, την Απελευθέρωση, την άφιξη των συμμάχων (Άγγλων αρχικά και Αμερικανών στη συνέχεια), τις διώξεις κατά των κομμουνιστών και τον εμφύλιο πόλεμο, μέχρι τις εκλογές του 1952 όπου κυριαρχούν οι δυνάμεις της Δεξιάς. Από την άλλη, οι περιπέτειες της οικογένειας του Oρέστη, της αδελφής του, του πατέρα του, της μητέρας του και του εραστή της, παραπέμπουν στον κεντρικό πυρήνα του μύθου των Ατρειδών. O πατέρας εκτελείται από τους Γερμανούς, μετά την προδοτική καταγγελία του εραστή της μητέρας, κι ο Oρέστης, αντάρτης της Αριστεράς, με τη συνεργασία της αδελφής, θα σκοτώσει επί σκηνής τη μητέρα του και τον εραστή της, για να έρθει και η δική του εκτέλεση κατά τη διάρκεια των εκκαθαρίσεων που ακολούθησαν τη γενική καταστολή του αντάρτικου κατά τον Εμφύλιο. Το κεντρικό πρόσωπο της ταινίας είναι η μεγάλη αδελφή (εκείνη που, κατά το σχήμα του μύθου, θα ήταν η Ηλέκτρα), η μόνη της οικογένειας που, μετά τα δεκατρία χρόνια Ιστορίας τα οποία πραγματεύεται η ταινία, μένει ώς το τέλος και φροντίζει τον μικρό Oρέστη, το γιο της μικρής αδελφής που έχει παντρευτεί έναν αμερικανό αξιωματικό.

Η χρονολογική κατασκευή της ταινίας, περίπλοκη και πολύπλοκη, κτίζεται με διαρκείς χρονικούς ελιγμούς και συνεχείς εναλλαγές εποχών. Η ταινία αρχίζει το 1952 και τελειώνει το 1939 μ’ ένα πανομοιότυπο πλάνο.

Οι δραματικές περιπέτειες που αφηγείται η ταινία παραπέμπουν στον κεντρικό πυρήνα του μύθου των Ατρειδών. Η Ηλέκτρα, ο Αγαμέμνονας, ο Αίγισθος, η Κλυταιμνήστρα, ο Ορέστης… Με απίστευτη μαεστρία, ο Θ. Αγγελόπουλος παίρνει αυτούς τους μυθικούς ήρωες και τους επανατοποθετεί στη σύγχρονη Ελλάδα, μετατρέποντάς τους σε φορείς της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας με απώτερο στόχο την δημιουργία μιας σύγχρονης πολιτικής-ιστορικής ταινίας βασισμένης σε ένα αρχαίο μύθο.

Όλα τα γεγονότα διαδραματίζονται μέσα σε ένα πολύπλοκο κινηματογραφικό σκηνικό με αλλεπάλληλους χρονικούς ελιγμούς και συνεχείς εναλλαγές εποχών, δημιουργώντας ένα κλίμα υπόγειας έντασης, όμοιο με τη σκληρότητα των χρόνων που αφηγείται η ταινία.

Ταινία πολύ μεγάλης διάρκειας (σχεδόν τέσσερις ώρες) η οποία όμως αποζημιώνει και με το παραπάνω τον θεατή. Διακρίθηκε στο Φεστιβάλ των Καννών το 1975, με ειδικό βραβείο στο Φεστιβάλ της Ταορμίνας 1975, με βραβείο Ιντερφιλμ στο Βερολίνο και στο Φεστιβάλ Βρυξελλών το 1976, αλλά, επίσης, τιμήθηκε με το βραβείο BIFI στο Φεστιβάλ του Λονδίνου. Εξι βραβεία (καλύτερης ταινίας, σεναρίου, σκηνοθεσίας, φωτογραφίας, ανδρικού ρόλου – Βαγγέλης Καζάν – και γυναικείου ρόλου – Εύα Κοταμανίδου – στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης απέσπασε η δημιουργία του Θόδωρου Αγγελόπουλου, αλλά το μεγαλύτερο βραβείο το πήρε από το κοινό. Η μουσική είναι του Λουκιανού Κηλαηδόνη.

«Ο Θίασος» (The Travelling Players)

Σκηνοθεσία: Θόδωρος Αγγελόπουλος.

Σενάριο: Θόδωρος Αγγελόπουλος.

Διεύθυνση Φωτογραφίας: Γιώργος Αρβανίτης.

Παίζουν: Εύα Κοταμανίδου (Ηλέκτρα), Αλίκη Γεωργούλη (Μητέρα), Στράτος Παχής (Πατέρας), Μαρία Βασιλείου (Χρυσόθεμη), Βαγγέλης Καζάν (Αίγισθος), Πέτρος Ζαρκάδης (Oρέστης), Κυριάκος Κατριβάνος (Πυλάδης), Γρηγόρης Ευαγγελάτος (Ποιητής), Γιάννης Φύριος (ακορντεονίστας), Νίνα Παπαζαφειροπούλου (γριά), Αλέξης Μπούμπης (γέρος), Θάνος Γραμμένος, Κώστας Στυλιάρης, Γιώργος Βερλής, Κώστας Μανδήλας, Γιώργος Τσιφός, Ιάκωβος Παϊρίδης, Τάκης Δουκάκος, Μαίρη Ανδροπούλου.

Μουσική: Λουκιανός Κηλαηδόνης.

Διάρκεια: 230 λεπτά.