Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Ιλαρά: Εξαιρετικά μεταδοτική και σοβαρή ασθένεια — Ανοδική τάση — Στοιχεία για την κατάσταση στην Ελλάδα

Την έντο­νη ανη­συ­χία τους για την από­το­μη και γρή­γο­ρη αύξη­ση των κρου­σμά­των ιλα­ράς εξέ­φρα­σαν ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγεί­ας και το Ευρω­παϊ­κό Κέντρο Πρό­λη­ψης και Ελέγ­χου Νόσων (ECDC). Η ιλα­ρά βρί­σκε­ται σε άνο­δο στην Ευρώ­πη και απο­τε­λεί απει­λή για άτο­μα όλων των ηλι­κια­κών ομά­δων. Η εκτί­μη­ση είναι ότι τα κρού­σμα­τα ιλα­ράς ανα­μέ­νε­ται να συνε­χί­σουν να αυξά­νο­νται τους επό­με­νους μήνες λόγω της μεί­ω­σης της εμβο­λια­στι­κής κάλυ­ψης του πλη­θυ­σμού, η οποία κατα­γρά­φη­κε στη διάρ­κεια της παν­δη­μί­ας Covid, της μεγά­λης πιθα­νό­τη­τας εισα­γω­γής από περιο­χές με έντο­νη κυκλο­φο­ρία του ιού και του γεγο­νό­τος ότι τους επό­με­νους μήνες ανα­μέ­νε­ται κορύ­φω­ση της ιλαράς.

Η εξαι­ρε­τι­κά μετα­δο­τι­κή αυτή ασθέ­νεια που μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει σοβα­ρές επι­πλο­κές, ιδιαί­τε­ρα σε παι­διά και ευά­λω­τα άτο­μα, μπο­ρεί να προ­λη­φθεί μέσω του εμβο­λια­σμού, γι αυτό τα υγειο­νο­μι­κά συστή­μα­τα έχουν ξεκι­νή­σει εκστρα­τεί­ες ενη­μέ­ρω­σης και ευαισθητοποίησης.

Τι γίνεται όμως στην Ελλάδα;

Σε αυξη­μέ­νη επα­γρύ­πνη­ση βρί­σκο­νται και οι υγειο­νο­μι­κές αρχές στη χώρας μας, καθώς εκτι­μά­ται ότι η ανο­δι­κή τάση ανα­μέ­νε­ται να συνε­χι­στεί εάν δεν ληφθούν μέτρα.

Το 2024, επι­βε­βαιώ­θη­καν έξι ύπο­πτα κρού­σμα­τα και ανα­μέ­νο­νται τα απο­τε­λέ­σμα­τα της φυλο­γε­νε­τι­κής ανά­λυ­σης ώστε να προσ­διο­ρι­σθούν με ακρί­βεια οι πύλες εισό­δου του ιού στη χώρα.

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ απευ­θύν­θη­κε στο Εργα­στή­ριο Ανα­φο­ράς Ιλα­ράς και Ερυ­θράς που βρί­σκε­ται στο Ελλη­νι­κό Ινστι­τού­το Παστέρ και, υπό την επι­στη­μο­νι­κή επί­βλε­ψη του Δρ Ε. Αγγε­λά­κη, ιατρού βιο­πα­θο­λό­γου, διευ­θυ­ντή Ερευ­νών και την τεχνι­κή καθο­δή­γη­ση της Δρ Ε. Χορευ­τή, βιο­λό­γου, ειδι­κής λει­τουρ­γι­κής επι­στή­μο­να, δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην εργα­στη­ρια­κή διε­ρεύ­νη­ση των ύπο­πτων κρου­σμά­των που προ­κα­λού­νται από τους ιούς της ιλα­ράς και της ερυθράς.

Το Εργα­στή­ριο συμ­με­τέ­χει στο παγκό­σμιο δίκτυο εργα­στη­ρί­ων (ένα από κάθε χώρα), που έχει δημιουρ­γή­σει ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγεί­ας για την παρα­κο­λού­θη­ση της ιλα­ράς. Το Εργα­στή­ριο δια­πι­στεύ­ε­ται ετη­σί­ως από τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγεί­ας (ΠΟΥ) και το Ευρω­παϊ­κό Εργα­στή­ριο Ανα­φο­ράς Ιλα­ράς και Ερυ­θράς στο Λουξεμβούργο.

Σε ό,τι αφο­ρά στην εξά­λει­ψη του ιού της ιλα­ράς στην Ευρώ­πη, το Εθνι­κό Εργα­στή­ριο Ανα­φο­ράς και τα λοι­πά μέλη του Ευρω­παϊ­κού Δικτύ­ου (LabNet) είναι σε ετοι­μό­τη­τα προ­κει­μέ­νου να εντο­πί­ζο­νται τα «hot spots» της κυκλο­φο­ρί­ας του ιού και να προσ­διο­ρί­ζο­νται οι οδοί μετά­δο­σής τους από χώρα σε χώρα.

Ο ρόλος του Εθνι­κού Εργα­στη­ρί­ου Ανα­φο­ράς είναι η επι­βε­βαί­ω­ση των κρου­σμά­των ιλα­ράς, με μορια­κό έλεγ­χο σε φαρυγ­γι­κά επι­χρί­σμα­τα και με ορο­λο­γι­κό έλεγ­χο με εξέ­τα­ση του αίμα­τος του ασθε­νούς, ώστε να επι­τευ­χθεί η ορθή διά­γνω­ση, δεδο­μέ­νου του ότι και άλλα εξαν­θη­μα­τι­κά νοσή­μα­τα έχουν παρό­μοια εικό­να. Επί­σης, το Εργα­στή­ριο πραγ­μα­το­ποιεί την περαι­τέ­ρω διε­ρεύ­νη­ση και επι­βε­βαί­ω­ση κρου­σμά­των από όλα τα δημό­σια και ιδιω­τι­κά εργα­στή­ρια της χώρας. Το εργα­στή­ριο χρη­σι­μο­ποιεί εξει­δι­κευ­μέ­νες τεχνι­κές για την ανά­λυ­ση του γονι­διώ­μα­τος και τον γενε­τι­κό χαρα­κτη­ρι­σμό των στε­λε­χών του ιού της ιλα­ράς, με στό­χο την επι­δη­μιο­λο­γι­κή πορεία του ιού και τα στε­λέ­χη του ιού απο­μο­νώ­νο­νται σε καλλιέργειες.

Η τρέχουσα κατάσταση

«Η άνο­δος των επι­βε­βαιω­μέ­νων κρου­σμά­των ιλα­ράς σε πολ­λές χώρες της Ευρώ­πης από τις αρχές του έτους, έχει προ­κα­λέ­σει έντο­νη ανη­συ­χία στις Αρχές της Δημό­σιας Υγεί­ας της χώρας μας», ανα­φέ­ρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Αγγελάκης.

Την περί­ο­δο 2000–2017 σε παγκό­σμιο επί­πε­δο, ο ετή­σιος αριθ­μός των επι­βε­βαιω­μέ­νων κρου­σμά­των ιλα­ράς μειώ­θη­κε κατά μέσο όρο 59%. Από το 2017 και μετά έχουν σημειω­θεί επι­δη­μί­ες ιλα­ράς σε όλες τις ηπεί­ρους ανεξαιρέτως.

Σύμ­φω­να με τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγεί­ας, σε 41 ευρω­παϊ­κά κρά­τη το 2022 σημειώ­θη­καν 941 επι­βε­βαιω­μέ­να κρού­σμα­τα ιλα­ράς, ενώ το 2023 υπήρ­ξε μία ανη­συ­χη­τι­κή αύξη­ση με απο­τέ­λε­σμα ο αριθ­μός να ανέλ­θει στα 42.200.

Συγκε­κρι­μέ­να, η Ρου­μα­νία, η Γαλ­λία, η Γερ­μα­νία και η Ιτα­λία κατέ­γρα­ψαν 1.078, 101, 73 και 39 κρού­σμα­τα, αντί­στοι­χα. Η αύξη­ση των κρου­σμά­των επι­τα­χύ­νε­ται ολο­έ­να τους τελευ­ταί­ους μήνες και η ανο­δι­κή τάση ανα­μέ­νε­ται να συνε­χι­στεί εάν δεν ληφθούν άμε­σα μέτρα για την απο­φυ­γή περαι­τέ­ρω εξά­πλω­σης, τονί­ζει ο κ. Αγγελάκης.

Στην Ελλά­δα, από το 2020 έως και το 2023 δεν επι­βε­βαιώ­θη­κε κανέ­να κρού­σμα ιλα­ράς. Το 2024, και συγκε­κρι­μέ­να μέσα στο πρώ­το μισό του Φεβρουα­ρί­ου, επι­βε­βαιώ­θη­καν έξι ύπο­πτα κρού­σμα­τα, ένα από την Θεσ­σα­λο­νί­κη, τέσ­σε­ρα από τα Χανιά και ένα από την Αθή­να. Παρό­λο που τα επι­δη­μιο­λο­γι­κά δεδο­μέ­να δεί­χνουν ότι τα κρού­σμα­τα από τις προ­α­να­φερ­θεί­σες περιο­χές δεν συν­δέ­ο­νται μετα­ξύ τους, ανα­μέ­νο­νται τα απο­τε­λέ­σμα­τα της φυλο­γε­νε­τι­κής ανά­λυ­σης ώστε να προσ­διο­ρι­σθούν με ακρί­βεια οι πύλες εισό­δου του ιού στη χώρα. Μέχρι στιγ­μής, δεν έχουν προ­κύ­ψει άλλα ύπο­πτα κρού­σμα­τα, ενώ η επι­τή­ρη­ση συνε­χί­ζε­ται με τη συνερ­γα­σία του ΕΟΔΥ και των Υγειο­νο­μι­κών Αρχών της χώρας.

Ιλαρά: Εξαιρετικά μεταδοτική και σοβαρή ασθένεια

Η ιλα­ρά είναι μια οξεία ιογε­νής ασθέ­νεια του ανα­πνευ­στι­κού. Μετα­δί­δε­ται μέσω των στα­γο­νι­δί­ων που εντο­πί­ζο­νται στους βλεν­νο­γό­νους της μύτης και του φάρυγ­γα και είναι εξαι­ρε­τι­κά μολυ­σμα­τι­κή: ένα άτο­μο το οποίο νοσεί μπο­ρεί δυνη­τι­κά να μετα­δώ­σει τον ιό σε του­λά­χι­στον άλλα οχτώ, ενώ ο ιός SARS-CoV‑2 ο οποί­ος προ­κα­λεί τη COVID-19, σε μόλις τρία. Τα γενι­κό­τε­ρα συμ­πτώ­μα­τα της λοί­μω­ξης περι­λαμ­βά­νουν υψη­λό πυρε­τό — έως 40°C — κακου­χία, βήχα και επι­πε­φυ­κί­τι­δα, ενώ χαρα­κτη­ρι­στι­κή είναι η εμφά­νι­ση των κηλί­δων Koplik στη στο­μα­τι­κή κοι­λό­τη­τα και η ταχεία εξά­πλω­ση ενός κηλι­δο­βλα­τι­δώ­δους εξαν­θή­μα­τος σε όλο το σώμα (Εικ.1)

Πρό­κει­ται για σοβα­ρή ασθέ­νεια, όπου 6 — 20% των ανθρώ­πων που θα νοσή­σουν θα έχουν σαν επι­πλο­κή ωτί­τι­δα, διάρ­ροια, ή πνευ­μο­νία, ενώ ένας στους 1000 ασθε­νείς θα ανα­πτύ­ξει εγκε­φα­λί­τι­δα. Μία σπά­νια επι­πλο­κή της νόσου είναι η υπο­ξεία σκλη­ρυ­ντι­κή πανε­γκε­φα­λί­τις, η οποία εμφα­νί­ζε­ται έως και επτά χρό­νια μετά τη λοί­μω­ξη. Επι­προ­σθέ­τως, η ιλα­ρά έχει βαρειά κλι­νι­κή εικό­να σε άτο­μα ανο­σο­κα­τε­σταλ­μέ­να όπως, για παρά­δειγ­μα, από λοί­μω­ξη από ιό HIV, λευ­χαι­μία, λέμ­φω­μα, κακο­ή­θεια ή ακτινοθεραπεία.

Πρό­λη­ψη με εμβολιασμό

Το βασι­κό μέτρο πρό­λη­ψης της νόσου είναι ο εμβο­λια­σμός. Στην Ελλά­δα το εμβό­λιο εντά­χθη­κε στο Εθνι­κό Πρό­γραμ­μα Εμβο­λια­σμών το 1981 με μία δόση, ενώ από το 1999 χορη­γού­νται δύο δόσεις. Η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του εμβο­λί­ου είναι υψη­λή, 93% μετά από την πρώ­τη δόση και 97% μετά και την δεύ­τε­ρη, στο πρώ­το και πέμ­πτο έτος ηλι­κί­ας αντί­στοι­χα, ενώ η διάρ­κεια της ανο­σί­ας είναι ισόβια.

Στην Ελλά­δα κυκλο­φο­ρούν τα παρα­κά­τω εμβόλια:

1. M‑M-R VaxPro (Sanofi Pasteur): Εξα­σθε­νη­μέ­να στε­λέ­χη των ιών της ιλα­ράς (Ender’s/Edmonston) και της παρω­τί­τι­δας (Jeryl Lynn) και εξα­σθε­νη­μέ­να στε­λέ­χη του ιού της ερυ­θράς (Wistar RA 27/3) που έχουν καλ­λιερ­γη­θεί σε ανθρώ­πι­να διπλοει­δή κύτταρα.

2. PRIORIX (GSK): Εξα­σθε­νη­μέ­να στε­λέ­χη των ιών της ιλα­ράς (Schwarz) και της παρω­τί­τι­δας (RIT 4385 προ­ερ­χό­με­νο από το στέ­λε­χος Jeryl Lynn) τα οποία καλ­λιερ­γού­νται σε ινο­βλά­στες εμβρύ­ου όρνι­θας και του εξα­σθε­νη­μέ­νου στε­λέ­χους του ιού της ερυ­θράς (Wistar RA 27/3) το οποίο καλ­λιερ­γεί­ται σε ανθρώ­πι­να διπλοει­δή κύτταρα.

3. PRIORIX-TETRA (GSK): Περιέ­χει τα εξα­σθε­νη­μέ­να στε­λέ­χη των ιών της ιλα­ράς, παρω­τί­τι­δας και ερυ­θράς όπως και στο PRIORIX, συν το εξα­σθε­νη­μέ­νο στέ­λε­χος του ιού της ανε­μευ­λο­γιάς (Oka-strain), το οποίο έχει καλ­λιερ­γη­θεί σε ανθρώ­πι­να διπλοει­δή κύτταρα.

Σύμ­φω­να με τις οδη­γί­ες της Εθνι­κής Επι­τρο­πής Εμβο­λια­σμού και την αντί­στοι­χη Εγκύ­κλιο που εξέ­δω­σε στις 9 Φεβρουα­ρί­ου του τρέ­χο­ντος έτους η ανα­πλη­ρώ­τρια υπουρ­γός Υγεί­ας Ειρή­νη Αγα­πη­δά­κη συστή­νο­νται τα παρακάτω :

1. Σε παι­διά και εφή­βους συστή­νο­νται 2 δόσεις του εμβο­λί­ου MMR, με τη 2η δόση να χορη­γεί­ται σε ηλι­κία 24–36 μηνών (μπο­ρεί όμως να χορη­γη­θεί και νωρί­τε­ρα, αρκεί να έχουν περά­σει 4 εβδο­μά­δες μετά την πρώ­τη δόση). Και οι δύο δόσεις πρέ­πει να χορη­γού­νται μετά το 12ο μήνα ζωής. Παι­διά και έφη­βοι που δεν έχουν εμβο­λια­σθεί με τη 2η δόση πρέ­πει να ανα­πλη­ρώ­σουν το ταχύ­τε­ρο δυνατόν.

2. Σε περιό­δους επι­δη­μί­ας μπο­ρεί να γίνε­ται εμβο­λια­σμός με MMR από την ηλι­κία των 6 μηνών. Στην περί­πτω­ση αυτή, θα πρέ­πει να επα­νεμ­βο­λιά­ζο­νται με 2 δόσεις MMR μετά την ηλι­κία των 12 μηνών σύμ­φω­να με το χρο­νο­διά­γραμ­μα. Βρέ­φη ηλι­κί­ας 6 έως 11 μηνών που πρό­κει­ται να επι­σκε­φτούν χώρες στις οποί­ες ενδη­μούν η ιλα­ρά, η παρω­τί­τι­δα και η ερυ­θρά συστή­νε­ται να εμβο­λια­στούν με μια (1) δόση του εμβο­λί­ου MMR πριν την ανα­χώ­ρη­σή τους.

3. Ανα­φο­ρι­κά με τους ενή­λι­κες, τονί­ζε­ται ότι σύμ­φω­να με το χρο­νο­διά­γραμ­μα­νεμ­βο­λια­σμών ενη­λί­κων, τα άτο­μα που γεν­νή­θη­καν πριν το 1970 θεω­ρού­νται άνοσα.

Όσοι έχουν γεν­νη­θεί μετά το 1970, θα πρέ­πει να έχουν εμβο­λια­σθεί με δύο (2) δόσεις MMR, με μεσο­διά­στη­μα του­λά­χι­στον 4 εβδο­μά­δων μετα­ξύ των δόσε­ων. Σε περί­πτω­ση που δεν υπάρ­χει ιστο­ρι­κό νόση­σης ή το ιστο­ρι­κό εμβο­λια­σμού είναι άγνω­στο, το άτο­μο θεω­ρεί­ται μη εμβο­λια­σμέ­νο και συστή­νε­ται η χορή­γη­ση δύο δόσε­ων εμβο­λί­ου με ελά­χι­στο μεσο­διά­στη­μα τεσ­σά­ρων εβδομάδων.

Ομά­δες πλη­θυ­σμού σε ιδιαί­τε­ρα αυξη­μέ­νο κίν­δυ­νο για νόση­ση από ιλα­ρά είναι οι παρακάτω:

- Εργα­ζό­με­νοι σε χώρους παρο­χής υπη­ρε­σιών υγείας

- Εκπαι­δευ­τι­κοί

- Φοι­τη­τές, σπου­δα­στές τρι­το­βάθ­μιας εκπαίδευσης

- Ενή­λι­κες που πρό­κει­ται να ταξι­δέ­ψουν στο εξωτερικό

- Μέλη οικο­γε­νεί­ας ατό­μων με ανοσοκαταστολή

- Ασθε­νείς με HIV λοί­μω­ξη (ο εμβο­λια­σμός συστή­νε­ται όταν τα CD4 ≥200/μL)»

 

ΙΔΕΕΣ και «ΣΤΡΑΤΗΓΟΙ» που άλλα­ξαν το ποδό­σφαι­ρο – Γιάν­νης Γεωργάκης

Μοι­ρα­στεί­τε το:

Μετάβαση στο περιεχόμενο