Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Ισπανική Γη (Spanish Earth) του Joris Ivens από 11/11 σε πρώτη διανομή στην Ελλάδα από τη New Star

«Αν υπάρχει στην Ισπανία ένα δέντρο βαμμένο με αίμα
είναι το δέντρο της Λευτεριάς.
Αν υπάρχει στην Ισπανία ένα στόμα που μιλάει
Μιλάει για τη Λευτεριά».
_         Πωλ Ελυάρ

Στα μέσα του 1936, κατά το ξεκίνημα του ισπανικού εμφυλίου πολέμου πληθώρα Αμερικανών καλλιτεχνών και διανοουμένων (Lillian Hellman, Dorothy Parker, Archibald MacLeish) μετέβησαν στην ταραχώδη χώρα της ιβηρικής, για να καταγράψουν τις κρίσιμες, ιστορικές εξελίξεις.

Επέλεξαν συνειδητά να σταθούν στο πλευρό των εκλεγμένων, Δημοκρατικών, μαχόμενων εκπροσώπων της τότε Κυβέρνησης. Ανάμεσα στους τολμηρούς ανταποκριτές διακρίθηκε ο ήδη γνωστός συγγραφέας και δημοσιογράφος, Ernest Hemingway, με την αποφασιστική του δράση. Στην αντίπερα όχθη βρίσκονταν τα στρατεύματα του Franco, υποστηριζόμενα από την εκ του εξωτερικού εκκολαπτόμενη, ναζιστική, φονική μηχανή του Χίτλερ και την ομογάλακτη, φρικαλέα ενίσχυση των αντίστοιχων δυνάμεων του Μουσολίνι.

Συγκεντρώνοντας 3.000$ οι εξ Αμερικής καταγραφείς (σσ. Contemporary Historians Ιnc), με συνυποστηρικτή τον εκρηκτικό και γενναιόδωρο συγγραφέα Samuel Dashiell Hammett (γνωστό για το βιβλίο «Το γεράκι της Μάλτας»), κάλεσαν επί τόπου το 1937 τον έμπειρο και ταλαντούχο Ολλανδό ντοκιμαντερίστα, Joris Ivens.

Στόχος του ήταν «να κινηματογραφήσει τις δυσμενείς επιπτώσεις του εμφυλίου πολέμου στις ζωές των απλών, αμάχων ανθρώπων». Ο Φλαμανδός καλλιτέχνης συνέλαβε μια ιδέα, η οποία εξέφραζε ιδανικά το φιλμικό ύφος με την προσωπική του ηθική, αλλά προσέδιδε επίσης την κατάλληλη συσχέτιση μιας ισχυρής κοινωνικοπολιτικής βάσης για το όλο εγχείρημα. Επέλεξε λοιπόν να εστιάσει στην αναφορά του μικρού χωριού Fuentedueña (σσ. Fuentidueña de Tajo, 65 χλμ ΝΑ της Μαδρίτης).

Οι 1.500 κάτοικοί του (σσ. ~2.000 σήμερα) προσπαθούσαν να αρδεύσουν την κατάξερη γη, ώστε να βοηθήσουν από την πλευρά τους  τη δύσκολη προσπάθεια των Δημοκρατικών, στρατιωτικών δυνάμεων.

Η γεωγραφική θέση του χωριού ήταν κομβικής σημασίας, καθώς συνέδεε οδικώς τη Μαδρίτη με τη Βαλένθια και το διεθνές μπλοκ κατά του φασισμού έπρεπε πάση θυσία να κρατήσουν ανοιχτό αυτό το δρόμο, ώστε να υπάρξουν προϋποθέσεις υπεράσπισης της πρωτεύουσας.

Γη Spanish EarthΟ Joris Ivens παραθέτοντας δύο διαφορετικά τοπία, εκείνο της λειψυδρίας του χωριού Fuentedueña, αλλά και το διαφορετικό της χαρτογράφησης των αιματοχυσιών μέσα στην πόλη της Μαδρίτης και στα περίχωρα, κατορθώνει μέσω ρεαλιστικών τόνων να αποδώσει το δυσοίωνο, ισπανικό τοπίο. Η εξαιρετική φωτογραφία του John Ferno, το ουσιώδες μοντάζ της Helen Van Dongen και η παραστατική, διαμαρτυρόμενη αφήγηση (στα αγγλικά) του Ernest Hemingway ενισχύουν την αύρα του ντοκιμαντέρ. Οι John Dos Passos και Ernest Hemingway έγραψαν τα κείμενα αυτών των αφηγήσεων.

Η σκηνοθεσία του Joris Ivers θα καταγράψει χωρίς συμβιβασμούς την τρομαγμένη αντίδραση Ισπανών πολιτών, οι οποίοι υποτάσσονται στη σιωπή, εν όψει του αδίκου θανάτου αμάχων.

Ενδιαφέρουσες Πληροφορίες για τον ντοκιμαντερίστα και την ταινία:
✔️  Ο δημιουργός της περίφημης Γαλλικής Ταινιοθήκης, Ανρί Λανγκλουά, σ’ ένα διορατικό κείμενό του για τον Ολλανδό ντοκιμαντερίστα έγραφε: «Η τέχνη του Joris Ivens χαρακτηρίζεται από τρεις λέξεις: Αγάπη των άλλων. Ήθελε ανέκαθεν να αγκαλιάσει όλη την ανθρωπότητα. Παρασυρόταν σε διάφορα μέρη του κόσμου, προκειμένου να εκθέσει τα προβλήματα των ανθρώπων, αναζητώντας τις λύσεις τους».
✔️  Αρχικώς είχε επιλεγεί η φωνή του ιδιαίτερου θεατρικού και ραδιοφωνικού (τότε) ηθοποιού, Orson Welles, για την αφήγηση του έργου. Ο ήδη γνωστός Welles είχε προσφάτως πρωταγωνιστήσει στο έργο “Panic” του Archibald MacLeish. Όμως επειδή ο Hemingway θεωρούσε πως είναι υπερβολικά εξωραϊσμένη η χροιά της φωνής του συγκεκριμένου ηθοποιού για ντοκιμαντέρ, επέλεξε τελικά να αφηγηθεί ο ίδιος την καταγεγραμμένη ατμόσφαιρα του εμφυλίου.
✔️  Η ταινία αφορά ασπρόμαυρο φιλμ 35mm. Στο έργο εμφανίζονται για λίγες στιγμές ιστορικές μορφές, όπως η αγωνίστρια στο πλευρό των Δημοκρατικών Isidora Dolores Ibárruri Gómez (γνωστή ως “La Pasionaria”) και ο Manuel Azana (πρόεδρος της παράταξης των Δημοκρατικών).
✔️  Η “ισπανική γη” έκανε πρεμιέρα στο Λευκό Οίκο στις 7 Ιουλίου. Ο τότε πρόεδρος των Η.Π.Α. Franklin D. Roosevelt τη χαρακτήρισε σαν “Μια ταινία…Την οποία η ανθρωπότητα πρέπει να δει.”
✔️  Οι Contemporary Historians Inc. δεν ανέλαβαν ποτέ άλλοτε κάποια παραγωγή ταινίας. Ομοίως και η Film Art Studios, στην οποία έγινε η κινηματογραφική, οργανωμένη εγγραφή του έργου (recorded at).

YouTube Logo

Δείτε την ταινία ⤴️ στο YouTube

 

Χέμινγουεϊ «Για τους Αμερικανούς νεκρούς στην Ισπανία» (1939)

(απόσπασμα)

Ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμος ξεκίνησε στις 17/6/1936 και ολοκληρώθηκε με την επικράτηση του δικτάτορα στρατηγού Fransiso Franco στις 1/4/1939. Βυθίζοντας για τις επόμενες δεκαετίες τη χώρα στην ανελευθερία και την καταστρατήγηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι ο πόλεμος της αντίστασης των Δημοκρατικών και άλλων δυνάμεων απέναντι στο φασισμό, που εδραιωνόταν σαν μάστιγα στην Ισπανία. Εξαιτίας των οδυνηρών συνθηκών αυτού του πολέμου και των συνεπειών του στη ζωή των Ισπανών πολιτών δόθηκε το έναυσμα στους καλλιτέχνες από την

Ευρώπη και την Αμερική να αντισταθούν και να εκφραστούν ανοιχτά. Ο Franco όμως διέθετε στην Αμερική την κρίσιμη υποστήριξη της Texaco, που του προμήθευε με πίστωση μεγάλες ποσότητες καυσίμων για τα γερμανικά και ιταλικά βομβαρδιστικά, όταν ισοπέδωναν τα προπύργια των Δημοκρατικών, όπως αποτύπωσε δραματικά και ο Πάμπλο Πικάσο στην «Γκερνίκα».

Ισπανική Γη Spanish Earth Joris Ivens 11 Νοε New Star

Από 11-Νοε NEW STAR Στούντιο Αρτ Σινεμά Σταυροπούλου 33, Αθήνα 210 8640054 – 8220008 8640017 E-mail: [email protected]

🎬  Joris Ivens

Ο αποκαλυπτικός ντοκιμαντερίστας γεννήθηκε το 1898 στην Ολλανδία.

Μεγαλώνοντας στο μαγαζί με φωτογραφικές μηχανές που διέθετε ο πατέρας του, απέκτησε από νεαρή ηλικία άριστες γνώσεις για τις δυνατότητες της φωτογραφίας. Όντας παιδί ακόμα, γύρισε την πρώτη του ταινία (1911) με τίτλο «Το φλεγόμενο βέλος» Πραγματοποίησε σπουδές φωτοχημείας στο Βερολίνο (1922–1925).

Επιστρέφοντας το 1926 στην Ολλανδία αφιερώθηκε σοβαρά στον κινηματογράφο.

Τα επόμενα έτη γύρισε ταινίες, ταξιδεύοντας σε Σοβιετική Ένωση, Βέλγιο, Η.Π.Α., Ισπανία, Κίνα, Μάλι, Τσαντ, Σενεγάλη, Καναδά, Αυστραλία, Γαλλία, Ιταλία, Κούβα, Χιλή, Βιετνάμ, Λάος και άλλες χώρες.

Στην ταινία «ισπανική γη» με εξαιρετική λιτότητα και οικονομία καταγράφεται ο δύσκολος αγώνας των Δημοκρατικών Ισπανών αγωνιστών ενάντια στον εσωτερικό και εξωτερικό φασισμό, που ετοιμάζεται να καταπνίξει τη Δημοκρατία. Με αυθεντικότητα και συγκρατημένη συγκίνηση η ταινία καταγράφει τις οδυνηρές, αλλά ηρωικές εμπειρίες του πολέμου και από την άλλη μεριά τους αγώνες των αγροτών στις ελεύθερες περιοχές, ώστε εκείνοι να παράγουν τα απαραίτητα προϊόντα για τη ζωή των Δημοκρατών αγωνιστών.

(επιλεκτική) Φιλμογραφία
1911 De wigwam | The Tipi (Short) – Το τίπι
1927 Etudes des mouvements a Paris – Σπουδή κινήσεων στο Παρίσι
1928 De brug |Η γέφυρα
1929 Branding |Breakers Ι Τα κύματα
1929 Ik-film |I film |Εγώ φιλμ
1929 Schaatsenrijden ΙIce Skating | Πατινάζ στον πάγο
1929 Arm Drenthe (De nood in de Drentsche venen)
Poor Drenthe (The Misery in the Peat-moors of Drenthe)/Καημένη Ντρέντε (Η δυστυχία στους τυρφώνες της Ντρέντε)
1929 Regen | Rain | Βροχή
1930 We Are Building |Χτίζουμε
1931 Philips Radio | Βιομηχανική συμφωνία
1932 Creosoοt | Κρεώσοτο
1932 Pesn o gerojach (Komsomol) | Κομσομόλ ή το τραγούδι των ηρώων
1933 Nieuwe gronden | Νέα γη
1934 Misere au Borinage | Δυστυχία στο Μπορινάζ
1937 The Spanish Earth | Η γη της Ισπανίας
1939 The 400 Million | Τα 400 εκατομμύρια
1940 New Frontiers | Νέα σύνορα
1940 Power and the Land | Ο ηλεκτρισμός και η γη
1941 Our Russian Front | Το ρωσικό μας μέτωπο
1946 Indonesia Calling! | Εδώ Ινδονησία!
1949 Pierwsze lata | Τα πρώτα χρόνια
1954 Das Lied der Strome | Το τραγούδι των ποταμών
1957 La Seine a rencontre Paris | Ο Σηκουάνας συναντά το Παρίσι
1958 Before Spring | Πριν την άνοιξη
1958 Six Hundred Million with you | Έξι εκατομμύρια μαζί σου
1960 Italy Is not a Poor Country | Η Ιταλία δεν είναι φτωχή χώρα
1961 Carnet de viaje | Ταξιδιωτικό ημερολόγιο
1963 A Valparaiso | Στο Βαλπαράισο
1963 The Little Circus | Το μικρό τσίρκο
1964 The Victory Train | Το τρένο της νίκης
1965 Pour le Mistral | Για τον Μιστράλ
1966 Rotterdam Europoort |Ρότερνταμ, το λιμάνι της Ευρώπης
1967 Loin de Vietnam | Μακριά απ’ το Βιετνάμ
1968 Le Dix-Septieme parallele | Ο 17ος παράλληλος
1976 Comment yukong deplaca les montagnes | Πώς ο Γιουκόνγκ μετακίνησε τα βουνά
1988 Une Histoire du vent | Μια ιστορία του ανέμου

Το άρθρο του Hemingway: «Κρύο όσο ο τάφος»
«Έκανε κρύο εκείνο τον Φεβρουάριο, όταν πέθαναν εκεί και έκτοτε οι νεκροί
δεν έχουν αντιληφθεί τις αλλαγές των εποχών. Οι φασίστες μπορεί να επεκταθούν
στη γη, ανοίγοντας τον δρόμο τους με βάρος από μέταλλο που έφεραν από άλλες
χώρες. Μπορεί να προωθηθούν βοηθούμενοι από προδότες και δειλούς. Μπορεί να
καταστρέψουν πόλεις και χωριά και μπορεί να προσπαθήσουν να κρατήσουν το λαό
στη σκλαβιά. Όμως δεν μπορείς να κρατήσεις κανένα λαό στη σκλαβιά. Ο ισπανικός
λαός θα εξεγερθεί ξανά, όπως πάντοτε εξεγειρόταν κατά της τυραννίας».

New Star logo