Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η αντικομμουνιστική υστερία για το τείχος του Βερολίνου

Πλάι-πλάι, στις εσα­εί -ειδι­κά τέτοιες μέρες, προ­σπά­θειες της άρχου­σας τάξης και του αστι­κού κρά­τους, αλλοί­ω­σης και βεβή­λω­σης της ιστο­ρι­κής μνή­μης του λαού για το μεγά­λο ΟΧΙ του στο φασι­σμό-ναζι­σμό, τα τελευ­ταία χρό­νια, μετά τις ανα­τρο­πές στις πρώ­ην σοσια­λι­στι­κές χώρες,  ξεχω­ρί­ζει και κλι­μα­κώ­νε­ται η συντο­νι­σμέ­νη προ­σπά­θεια παρα­χά­ρα­ξης της Ιστο­ρί­ας και σπί­λω­σης του κομ­μου­νι­στι­κού ιδε­ώ­δους.

10άδες και φέτος τα «μικρά» και τα μεγά­λα παρα­δείγ­μα­τα από τις ανι­στό­ρη­τες αηδί­ες του μηνύ­μα­τος της υπουρ­γού «Αρι­στεί­ας» Κερα­μέ­ως για την 28η Οκτώ­βρη ‑όπου οι λέξεις φασι­σμός-ναζι­σμός απου­σιά­ζουν και κατα­λή­γει με «χρό­νια πολ­λά σε όλους», το πρω­το­σέ­λι­δο της ΑΥΓού­λας «πολε­μά­με ΚΑΘΕ φασι­σμό» και την απα­ρά­δε­κτη και προ­κλη­τι­κή πρω­το­βου­λία της ΠΔΠ-Δ_Εκ­παί­δευ­σης Κεντρι­κής Μακε­δο­νί­ας να καλέ­σει τα σχο­λεία να συμ­με­τά­σχουν στις εκδη­λώ­σεις του Γενι­κού Προ­ξε­νεί­ου της Γερ­μα­νί­ας «για τα 30 χρό­νια από την πτώ­ση του τεί­χους του Βερο­λί­νου», μέχρι τις συντο­νι­σμέ­νες και ακρι­βο­πλη­ρω­μέ­νες αντι­κομ­μου­νι­στι­κές φιέ­στες στην ΕΕ.

Το χώμα που πατάς, λευτέρωσαν με αγώνα ΕΑΜ-ΕΠΟΝ-ΕΛΑΣ!

Τριά­ντα χρό­νια μετά την πτώ­ση του Τεί­χους του Βερο­λί­νου εντεί­νε­ται η εκστρα­τεία να αμαυ­ρω­θεί στις συνει­δή­σεις των λαών η μεγά­λη προ­σφο­ρά του σοσια­λι­σμού που γνω­ρί­σα­με και κατα­βάλ­λο­νται επί­μο­νες και συντο­νι­σμέ­νες προ­σπά­θειες να εμφα­νί­σουν τον καπι­τα­λι­σμό ως σύστη­μα που εξα­σφα­λί­ζει την ελευ­θε­ρία και τη δημο­κρα­τία, τις ανά­γκες των εργα­ζο­μέ­νων.

Τριά­ντα χρό­νια μετά την πτώ­ση του Τεί­χους του Βερο­λί­νου, όσο βρώ­μι­κο μελά­νι και αν χυθεί, η αλή­θεια δεν μπο­ρεί να παρα­γρα­φεί. Δεν είναι τυχαίο ότι σε δημο­σκό­πη­ση το 57% των Γερ­μα­νών απά­ντη­σε ότι βλέ­πει θετι­κά τη Γερ­μα­νι­κή Λαϊ­κή Δημο­κρα­τία, ακρι­βώς επει­δή δια­πί­στω­νε ότι ο αγγε­λι­κά πλα­σμέ­νος κόσμος του καπι­τα­λι­σμού που του υπό­σχο­νταν, ήταν ο κόσμος της ανερ­γί­ας, της φτώ­χειας, της μιζέ­ριας και των πολέμων.
Μετά την πτώ­ση του Τεί­χους στις πόλεις της τότε ΓΛΔ εμφα­νί­στη­καν για πρώ­τη φορά άστε­γοι, άνερ­γοι, φτω­χοί, αμόρ­φω­τοι, απο­κλει­σμέ­νοι και περι­θω­ριο­ποι­η­μέ­νοι άνθρω­ποι, που ακό­μη και σήμε­ρα ζουν από τα προ­νοια­κά επι­δό­μα­τα όπως ανα­φέ­ρουν πολυά­ριθ­μα ρεπορ­τάζ στον γερ­μα­νι­κό Τύπο.
Σύμ­φω­να με την έρευ­να LEO του Πανε­πι­στη­μί­ου του Αμβούρ­γου, σήμε­ρα -εν έτει 2019- 6,2 εκατ. άνθρω­ποι στη Γερ­μα­νία (12% του πλη­θυ­σμού) είναι πλή­ρως ή μερι­κώς αναλ­φά­βη­τοι, με σοβα­ρές δυσκο­λί­ες στη γρα­φή και την ανά­γνω­ση.

✔️  Το τεί­χος του Βερο­λί­νου χτί­στη­κε τον Αύγου­στο 1961 και έπα­ψε να υπάρ­χει με την ανα­τρο­πή της Γερ­μα­νι­κής Λαο­κρα­τι­κής Δημο­κρα­τί­ας (ΓΛΔ) τον Νοέμ­βρη 1989.
Στους μηχα­νι­σμούς της καπι­τα­λι­στι­κής προ­πα­γάν­δας το τεί­χος έχει χαρα­κτη­ρι­στεί ως «έγκλη­μα», ως «αίσχος», ως «Τεί­χος της Ντρο­πής» που χώρι­ζε ένα έθνος, μια πόλη, οικο­γέ­νειες κ.ο.κ.
Σήμε­ρα, με τη συμπλή­ρω­ση 30 χρό­νων από την επι­κρά­τη­ση της αντε­πα­νά­στα­σης στη ΓΛΔ και την «Πτώ­ση του Τεί­χους», η αντι­κομ­μου­νι­στι­κή προ­πα­γάν­δα φου­ντώ­νει και θα φου­ντώ­σει ακό­μα περισσότερο.
✔️  Άλλω­στε, το τελευ­ταίο ψήφι­σμα του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λί­ου (19 Σεπτέμ­βρη 2019), το οποίο απο­τε­λεί μνη­μείο ιστο­ρι­κής παρα­χά­ρα­ξης, στη θέση 14 προ­βλέ­πει και ανά­λο­γες χρη­μα­το­δο­τή­σεις για την αντι­κομ­μου­νι­στι­κή προ­πα­γάν­δα.
Συγκε­κρι­μέ­να, δεσμεύ­ε­ται να παρέ­χει «ουσια­στι­κή στή­ρι­ξη τόσο σε σχέ­δια ιστο­ρι­κής μνή­μης και εορ­τα­σμού της μνή­μης στα κρά­τη μέλη, όσο και στις δρα­στη­ριό­τη­τες της Πλατ­φόρ­μας Ευρω­παϊ­κής Μνή­μης και Συνεί­δη­σης, και να δια­θέ­σει επαρ­κή χρη­μα­το­δο­τι­κά κον­δύ­λια στο πλαί­σιο του προ­γράμ­μα­τος “Ευρώ­πη για τους πολί­τες”, προ­κει­μέ­νου να στη­ρί­ξει την από­τι­ση φόρου τιμής και τη μνή­μη των θυμά­των του ολοκληρωτισμού».

Τείχος Βερολίνου

ℹ️ Πού ακριβώς βρισκόταν το τείχος του Βερολίνου;

Σε πολ­λά αφιε­ρώ­μα­τα στο τεί­χος θα δει κανείς να δημο­σιεύ­ο­νται πλη­ρο­φο­ρί­ες που αφο­ρούν το ύψος του (3,2 μ.), το μήκος του, το πάχος του, αλλά συνή­θως λεί­πει μια κρί­σι­μη πλη­ρο­φο­ρία, η γεω­γρα­φι­κή του θέση.

Η συνειδητοποίηση της θέσης του Βερολίνου στη μεταπολεμική Γερμανία θα βοηθούσε τον καθένα, ανεξάρτητα από την άποψη που έχει για το σοσιαλισμό και τον καπιταλισμό, να σκεφτεί περί τίνος πρόκειται, θα συνέβαλλε να αποκαλυφθεί όλος αυτός ο αντικομμουνιστικός οχετός γύρω από το τείχος.

Το Βερο­λί­νο βρι­σκό­ταν βαθιά μέσα στην εδα­φι­κή επι­κρά­τεια της ΓΛΔ. Συγκε­κρι­μέ­να, το κέντρο του Βερο­λί­νου απεί­χε 187 χιλιό­με­τρα από τα τότε σύνο­ρα Ανα­το­λι­κής — Δυτι­κής Γερ­μα­νί­ας, ενώ προς ανα­το­λάς η από­στα­ση με τα πολω­νι­κά σύνο­ρα ήταν 82 χιλιό­με­τρα. Δηλα­δή ο ιμπε­ρια­λι­σμός κατά­φε­ρε με νύχια και με δόντια να ελέγ­ξει το τμή­μα μιας πόλης που βρι­σκό­ταν βαθιά στα ενδό­τε­ρα μιας άλλης χώρας και ήταν πρω­τεύ­ου­σά της.

Το ερώ­τη­μα είναι: Έπρε­πε αυτό το σύνο­ρο να φυλάσ­σε­ται; Και ακό­μα περισ­σό­τε­ρο: Έπρε­πε να φυλάσ­σε­ται στις ιστο­ρι­κές συν­θή­κες που προ­έ­κυ­ψε καθώς εκεί δια­χω­ρί­ζο­νταν δύο αντί­θε­τα ταξι­κά συστή­μα­τα, το καπι­τα­λι­στι­κό της ΟΔΓ και το σοσια­λι­στι­κό της ΓΛΔ, δύο διε­θνείς ταξι­κά αντί­θε­τοι στρα­τιω­τι­κοί συνα­σπι­σμοί, το ΝΑΤΟ και το «Σύμ­φω­νο της Βαρ­σο­βί­ας»; Στο Δυτι­κό Βερο­λί­νο οι Γερ­μα­νοί καπι­τα­λι­στές καθώς και η CIA και άλλες υπη­ρε­σί­ες είχαν ρίξει χιλιά­δες πρά­κτο­ρες των μυστι­κών τους υπη­ρε­σιών. Οπωσ­δή­πο­τε είναι γεγο­νός ότι τα σύνο­ρα μετα­ξύ ΟΔΓ και ΓΛΔ δια­χώ­ρι­ζαν ένα έθνος. Αλλά το ερώ­τη­μα είναι: Εχει δικαί­ω­μα ο λαός μιας χώρας να πετά­ξει τους καπι­τα­λι­στές εκμε­ταλ­λευ­τές από το σβέρ­κο του και να οικο­δο­μή­σει ένα νέο κοι­νω­νι­κό οικο­νο­μι­κό σύστη­μα; Εδώ δεν μπο­ρεί να υπάρ­ξει μία απά­ντη­ση. Από τη σκο­πιά της εργα­τι­κής τάξης είναι ΝΑΙ. Από τη σκο­πιά των καπι­τα­λι­στών και του πολι­τι­κού τους προ­σω­πι­κού είναι ΟΧΙ. Επί­σης απο­τε­λεί απύθ­με­νη υπο­κρι­σία όσων καταγ­γέλ­λουν σήμε­ρα το τεί­χος, ενώ δεν τους καί­γε­ται καρ­φί για το ισραη­λι­νό τεί­χος στην Παλαι­στί­νη, για τη διχο­τό­μη­ση της Κύπρου. Και βέβαια, δεν τους καί­γε­ται καρ­φί για τα ταξι­κά τεί­χη που υψώ­νο­νται καθη­με­ρι­νά στο εσω­τε­ρι­κό των χωρών τους, φρά­ζο­ντας το μέλ­λον των λαών.

Σήμε­ρα δυνά­μεις που χρη­μα­το­δο­τούν τις αντι­κομ­μου­νι­στι­κές καμπά­νιες με αφορ­μή το τεί­χος είναι οι ίδιες που έχουν υπο­δαυ­λί­σει τον εθνι­κι­σμό, το μίσος και έχουν επι­βά­λει με επεμ­βά­σεις και πολέ­μους τη χάρα­ξη νέων συνό­ρων, με πιο χαρα­κτη­ρι­στι­κό παρά­δειγ­μα τη διά­λυ­ση της ενιαί­ας Γιου­γκο­σλα­βί­ας. Επί­σης ο ιμπε­ρια­λι­σμός επέ­βα­λε στρα­τιω­τι­κά τη διχο­τό­μη­ση της Κορέ­ας και — προ­σω­ρι­νά — του Βιετνάμ.

Αυτό λοι­πόν που ήταν και είναι καρ­φί στο μάτι του ιμπε­ρια­λι­σμού είναι το γεγο­νός ότι είχε υπάρ­ξει τμή­μα της Γερ­μα­νί­ας που προ­σπα­θού­σε να οικο­δο­μή­σει σοσια­λι­στι­κές — κομ­μου­νι­στι­κές σχέ­σεις παρα­γω­γής. Αυτό είναι που βαφτί­ζουν έγκλη­μα. Αλλω­στε, όπως θα δού­με παρα­κά­τω, τα πρώ­τα βήμα­τα για τον δια­χω­ρι­σμό της μετα­πο­λε­μι­κής Γερ­μα­νί­ας τα έκα­νε το ιμπε­ρια­λι­στι­κό στρα­τό­πε­δο, η αστι­κή τάξη της Γερμανίας.

Οι δύο ταξικά αντίθετες Γερμανίες

Συγκέντρωση αλληλεγγύης στη ΓΛΔ, στη σοσιαλιστική Κούβα 1981

Συγκέ­ντρω­ση αλλη­λεγ­γύ­ης στη ΓΛΔ, προς τη σοσια­λι­στι­κή Κού­βα από 4.000 Βερο­λι­νέ­ζους εργά­τες στις αρχές Δεκέμ­βρη του 1981

Το τέλος του Β’ Παγκο­σμί­ου Πολέ­μου βρή­κε την αστι­κή εξου­σία σε ορι­σμέ­νες χώρες να κλο­νί­ζε­ται. Σε αυτό συνέ­βα­λε και η παρου­σία του Κόκ­κι­νου Στρα­τού, ο οποί­ος από τη μία δημιουρ­γού­σε εμπό­δια στην ανα­διορ­γά­νω­ση της αστι­κής εξου­σί­ας και από την άλλη έδι­νε δυνα­τό­τη­τες για το πέρα­σμα της εξου­σί­ας στα χέρια της εργα­τι­κής τάξης. Για παρά­δειγ­μα, στή­ρι­ξε τη δήμευ­ση και τη μετα­τρο­πή σε λαϊ­κή περιου­σία των ιδιο­κτη­σιών των μεγα­λο­α­στών συνερ­γα­τών των ναζί που βαρύ­νο­νταν με εγκλή­μα­τα. Αυτή η δρά­ση εμπε­ριέ­χο­νταν στις συμ­βα­τι­κές υπο­χρε­ώ­σεις της Συν­θή­κης του Πότσ­νταμ και ίσχυε και για τον βρε­τα­νι­κό, αγγλι­κό, αμε­ρι­κα­νι­κό στρα­τό. Ομως μόνο η παρου­σία του Κόκ­κι­νου Στρα­τού, από την ταξι­κή του φύση, μπο­ρού­σε να εγγυ­η­θεί την εφαρ­μο­γή της. Η παρου­σία του Κόκ­κι­νου Στρα­τού δεν ήταν ο απο­κλει­στι­κός παρά­γο­ντας για την εσω­τε­ρι­κή εξέ­λι­ξη σε κάθε χώρα. Για παρά­δειγ­μα, η Αυστρία απε­λευ­θε­ρώ­θη­κε από τον Κόκ­κι­νο Στρα­τό αλλά παρέ­μει­νε στο καπι­τα­λι­στι­κό στρα­τό­πε­δο, ενώ η Αλβα­νία απο­σπά­στη­κε από το καπι­τα­λι­στι­κό στρα­τό­πε­δο, παρό­λο που δεν μπή­κε ο Κόκ­κι­νος Στρα­τός στο έδα­φός της. Ρόλο έπαι­ξε σε όλες τις χώρες ο εσω­τε­ρι­κός και διε­θνής συσχε­τι­σμός δυνάμεων.

Η ΕΣΣΔ, ειδι­κά για τη Γερ­μα­νία, δεν έθε­σε ποτέ ζήτη­μα δια­με­λι­σμού. Αντι­θέ­τως, ο Στά­λιν αντι­στά­θη­κε σθε­να­ρά στα πρώ­τα σχέ­δια του Τσόρ­τσιλ, ο οποί­ος μιλού­σε για δια­μοι­ρα­σμό της ηττη­μέ­νης Γερ­μα­νί­ας μετα­ξύ των νικη­τριών δυνάμεων.

✔️  Η άνευ όρων συν­θη­κο­λό­γη­ση της ναζι­στι­κής Γερ­μα­νί­ας στις 9 Μάη 1945 οριο­θε­τεί το τέλος του πολέ­μου για τη Γερ­μα­νία. Λίγο αργό­τε­ρα συν­θη­κο­λό­γη­σε και η Ιαπω­νία. Στις 5 Ιού­νη 1945, οι τέσ­σε­ρις νικη­τές (ΕΣΣΔ, ΗΠΑ, Γαλ­λία, Βρε­τα­νία) υπέ­γρα­ψαν τη «Δια­κή­ρυ­ξη σχε­τι­κά με την Ηττα της Γερ­μα­νί­ας και την Ανά­λη­ψη της Ανώ­τα­της Αρχής», σύμ­φω­να με την οποία η Γερ­μα­νία χωρί­στη­κε σε τέσ­σε­ρις ζώνες κατο­χής και το Βερο­λί­νο σε τέσ­σε­ρις τομείς. Από τις 9 Ιού­νη εγκα­θι­δρύ­ο­νται οι στρα­τιω­τι­κές κυβερ­νή­σεις των ζωνών κατο­χής. Κάθε ένα από τα κρά­τη — νικη­τές είχε την ανώ­τα­τη εξου­σία στο τμή­μα της Γερ­μα­νί­ας που ήταν υπό τον έλεγ­χό του και στην αντί­στοι­χη ζώνη στο Βερο­λί­νο μέχρι την επα­να­δη­μιουρ­γία του ενιαί­ου γερ­μα­νι­κού κράτους.

Για ζητήματα τα οποία αφορούσαν ολόκληρη τη Γερμανία, αποφάσιζε το Συμμαχικό Συμβούλιο Ελέγχου, το οποίο αποτελούνταν από εκπροσώπους και των τεσσάρων δυνάμεων.

Από τις 17 Ιού­λη μέχρι τις 2 Αυγού­στου έλα­βε χώρα στο Πότσ­νταμ, 26 χλμ. νοτιο­δυ­τι­κά του Βερο­λί­νου, η γνω­στή Διά­σκε­ψη, στην οποία πήραν μέρος οι ηγέ­τες της ΕΣΣΔ Ιωσήφ Στά­λιν, των ΗΠΑ Χάρι Τρού­μαν και της Αγγλί­ας Ουίν­στον Τσόρ­τσιλ (ο οποί­ος αντι­κα­τα­στά­θη­κε κατά τη διάρ­κεια από τον νέο πρω­θυ­πουρ­γό Κλέ­μεντ Ατλι, καθώς έχα­σε στις εκλο­γές στις 28 Ιούλη).

✔️  Στη Συν­διά­σκε­ψη αυτή πάρ­θη­καν μια σει­ρά από κοι­νές απο­φά­σεις για την απο­να­ζι­στι­κο­ποί­η­ση, την απο­στρα­τι­κο­ποί­η­ση, τις επα­νορ­θώ­σεις, την κατο­χή και διοί­κη­ση του γερ­μα­νι­κού κρά­τους και γενι­κά ζητή­μα­τα της μετα­πο­λε­μι­κής τάξης πραγ­μά­των στη Γερ­μα­νία. Ολα τα επι­μέ­ρους μέτρα υπο­τάσ­σο­νταν στον κεντρι­κό στό­χο που έθε­σε η Διά­σκε­ψη, ο οποί­ος δεν ήταν άλλος από τη δημιουρ­γία ενός ενιαί­ου γερ­μα­νι­κού, απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­νου, απο­να­ζι­στι­κο­ποι­η­μέ­νου, δημο­κρα­τι­κά οργα­νω­μέ­νου κρά­τους. Τα αστι­κά κρά­τη δεν τήρη­σαν ούτε λέξη από αυτά που υπέ­γρα­ψαν στο Πότσ­νταμ. Για παρά­δειγ­μα, ενώ στη Σοβιε­τι­κή Ζώνη Κατο­χής χιλιά­δες στε­λέ­χη του ναζι­στι­κού κρα­τι­κού μηχα­νι­σμού απο­μα­κρύν­θη­καν από τις θέσεις τους, στις ζώνες κατο­χής των καπι­τα­λι­στών οι χιλιά­δες ναζι­στές παρέ­μει­ναν στα σημεία — κλει­διά του κρα­τι­κού μηχα­νι­σμού και χιλιά­δες ανα­βαθ­μί­στη­καν. Οι σοβιε­τι­κές θέσεις για μια ενιαία και «απο­να­ζι­στι­κο­ποι­η­μέ­νη», «ειρη­νι­κή» Γερ­μα­νία μπο­ρεί σήμε­ρα να εγεί­ρουν κρι­τι­κή για ουτο­πι­σμό, καθώς είναι αδύ­να­το ένα καπι­τα­λι­στι­κό κρά­τος να προ­σα­να­το­λι­στεί σε ουδε­τε­ρό­τη­τα απέ­να­ντι στο σοσια­λι­σμό και τον καπι­τα­λι­σμό, ούτε μπο­ρεί να υπο­δει­χθεί σε αυτό το κρά­τος με ποια πρό­σω­πα θα στε­λε­χώ­σει τον κρα­τι­κό του μηχα­νι­σμό. Επί­σης, δεν μπο­ρεί να υπάρ­ξει ένα κρά­τος μισό καπι­τα­λι­στι­κό — μισό σοσια­λι­στι­κό. Ομως, αυτές τις θέσεις για Γερ­μα­νία ουδέ­τε­ρη και απο­να­ζι­στι­κο­ποι­η­μέ­νη τις υπο­στή­ρι­ξαν οι κομ­μου­νι­στές και άλλες λαϊ­κές δυνά­μεις της Ανα­το­λι­κής Γερ­μα­νί­ας καθώς και η ΕΣΣΔ σχε­δόν μέχρι το 1960.

ℹ️  «Τριζωνία»
Ο ιμπεριαλισμός κάνει το πρώτο βήμα για διαχωρισμό της Γερμανίας

Ο καπι­τα­λι­στι­κός κόσμος από την πρώ­τη στιγ­μή με ταξι­κό κρι­τή­ριο δια­κή­ρυ­ξε και δια­σφά­λι­σε ώστε στο έδα­φος που κατεί­χε στρα­τιω­τι­κά να κατο­χυ­ρω­θούν οι καπι­τα­λι­στι­κές σχέ­σεις ιδιο­κτη­σί­ας, αδια­φο­ρώ­ντας αν θα διαι­ρε­θεί η Γερ­μα­νία. Αυτό είναι εξη­γή­σι­μο, απλώς υπο­γραμ­μί­ζει πόσο υπο­κρι­τι­κή είναι η προ­πα­γάν­δα τους για τη διαι­ρε­μέ­νη Γερμανία.

Από το 1946 οι καπι­τα­λι­στι­κές δυνά­μεις κατο­χής της Γερ­μα­νί­ας δια­κή­ρυσ­σαν ανοι­χτά την πρό­θε­σή τους για δημιουρ­γία δύο γερ­μα­νι­κών κρα­τών. Στις 15 Σεπτέμ­βρη 1946, το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ δημο­σί­ευ­σε μία 37σέλιδη ανα­φο­ρά για τις εξε­λί­ξεις στη Γερ­μα­νία και τη στά­ση της, όπου ανα­φέ­ρε­ται: «Οι ΗΠΑ δεν μπο­ρούν να απο­δε­χτούν καμία πιθα­νή κυριαρ­χού­με­νη από τους κομ­μου­νι­στές Γερ­μα­νία και ο στό­χος μίας ουδέ­τε­ρης Γερ­μα­νί­ας θα ετί­θε­το σε αμφι­σβή­τη­ση από μία κυρί­αρ­χη κομ­μου­νι­στι­κή επιρ­ροή (αν οι Σοβιε­τι­κοί έμπαι­ναν εμπό­διο στα σχέ­δια των Αμε­ρι­κα­νών για οικο­νο­μι­κή ένω­ση της Γερ­μα­νί­ας) (…) θα έπρε­πε να συνε­χί­σου­με με την ένω­ση της Δυτι­κής Γερ­μα­νί­ας — με τους Βρε­τα­νούς και αν είναι εφι­κτό και με τους Γάλ­λους — και με την απο­κα­τά­στα­ση της οικο­νο­μί­ας σε αυτή την περιο­χή. Αυτή η εναλ­λα­κτι­κή θα σήμαι­νε τη διαί­ρε­ση της Γερ­μα­νί­ας σε ένα ανα­το­λι­κό και ένα δυτι­κό κρά­τος»1.

Στην ίδια κατεύ­θυν­ση εκφρά­ζο­νται ανοι­χτά και οι Βρε­τα­νοί. Στη συνά­ντη­ση μετα­ξύ του Βρε­τα­νού υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Ernest Bevin, και του επι­κε­φα­λής της βρε­τα­νι­κής ζώνης κατο­χής, John Hynd, στις 3 Απρί­λη 1946 υπήρ­ξε συμ­φω­νία ότι δεν ήταν επι­θυ­μη­τή η δημιουρ­γία γερ­μα­νι­κής κεντρι­κής διοί­κη­σης ή γερ­μα­νι­κής κυβέρ­νη­σης αν — όπως φοβό­ντου­σαν — αυτές ήταν υπό κομ­μου­νι­στι­κό έλεγ­χο. Γι’ αυτό καλού­σαν σε δημιουρ­γία κυβέρ­νη­σης στη βρε­τα­νι­κή ζώνη, η οποία στην πορεία θα ενω­νό­ταν με τις υπό­λοι­πες δυτι­κές ζώνες, δημιουρ­γώ­ντας ένα συμπα­γές αντι­σο­βιε­τι­κό μπλοκ.2

Οι παρα­πά­νω σκέ­ψεις έγι­ναν πρά­ξη λίγους μήνες αργό­τε­ρα. Στις 2‑Δεκ-1946, ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ, J. Byrnes, και ο Αγγλος ομό­λο­γός του, Ε. Bevin, παρα­βιά­ζο­ντας απρο­σχη­μά­τι­στα τις απο­φά­σεις του Πότσ­νταμ, υπέ­γρα­ψαν συμ­φω­νία για την ενο­ποί­η­ση της αμε­ρι­κα­νι­κής και της αγγλι­κής ζώνης κατο­χής σε μία (την απο­κα­λού­με­νη και διζω­νία). Στη συνέ­χεια προ­σχώ­ρη­σε και η γαλ­λι­κή ζώνη, δημιουρ­γώ­ντας μία συμπα­γή ιμπε­ρια­λι­στι­κή ζώνη (την απο­κα­λού­με­νη και τρι­ζω­νία), η οποία απο­τέ­λε­σε το πρό­πλα­σμα για τη δημιουρ­γία της Ομο­σπον­δια­κής Δημο­κρα­τί­ας της Γερ­μα­νί­ας, δηλα­δή της καπι­τα­λι­στι­κής Γερμανίας.

Το επό­με­νο βήμα της «τρι­ζω­νί­ας» ήταν η νομι­σμα­τι­κή μεταρ­ρύθ­μι­ση της 20ής Ιού­νη 1948, οπό­τε το παλιό μάρ­κο (ράιχ­σμαρκ) αντι­κα­τα­στά­θη­κε από το Γερ­μα­νι­κό Μάρ­κο (Deutsche Mark — DM). Οι Σοβιε­τι­κοί βρέ­θη­καν προ τετε­λε­σμέ­νων, στις 23 Ιού­νη η Σοβιε­τι­κή Στρα­τιω­τι­κή Διοί­κη­ση (ΣΣΔ) προ­χώ­ρη­σε και αυτή σε νομι­σμα­τι­κή μεταρ­ρύθ­μι­ση, αντι­κα­θι­στώ­ντας το ράιχ­σμαρκ με το ανα­το­λι­κο­γερ­μα­νι­κό μάρκο.

Τη νομι­σμα­τι­κή μεταρ­ρύθ­μι­ση ακο­λού­θη­σε το δεύ­τε­ρο και σημα­ντι­κό­τε­ρο βήμα: Αυτό της δημιουρ­γί­ας ξεχω­ρι­στού γερ­μα­νι­κού κρά­τους στις δυτι­κές ζώνες κατο­χής. Στις 23 Μάη 1949 ιδρύ­θη­κε η Ομο­σπον­δια­κή Δημο­κρα­τία της Γερ­μα­νί­ας (ΟΔΓ). Επί­ση­μα η δημιουρ­γία ξεχω­ρι­στού κρά­τους από τις τρεις δυτι­κές ζώνες κατο­χής είχε απο­φα­σι­στεί από τον Δεκέμ­βρη του 1947 στη Συν­διά­σκε­ψη του Λονδίνου.

✔️   Στη Δυτι­κή Γερ­μα­νία, καθώς αντι­με­τώ­πι­ζαν την ανα­το­λι­κή πλευ­ρά ως κατα­κτη­μέ­νη, χρη­σι­μο­ποιού­σαν τον όρο «απε­λευ­θέ­ρω­ση» και όχι επα­νε­νο­ποί­η­ση. Επί­σης η καπι­τα­λι­στι­κή Γερ­μα­νία, με την ανο­χή των «Δυτι­κών», δεν ανα­γνώ­ρι­ζε ούτε τα νέα ευρω­παϊ­κά σύνο­ρα που όρι­ζε η Συν­θή­κη του Πότσ­νταμ. Συγκε­κρι­μέ­να, δεν ανα­γνώ­ρι­ζε τα γερ­μα­νο­πο­λω­νι­κά σύνο­ρα που είχαν μετα­κι­νη­θεί προς τα δυτι­κά σε βάρος της προ­πο­λε­μι­κής Γερ­μα­νί­ας έως τη γραμ­μή των ποτα­μών Οντερ και Νάι­σε. Η ΓΛΔ ανα­γνώ­ρι­ζε αυτά τα σύνο­ρα, δηλα­δή τη Συν­θή­κη του Πότσ­νταμ, γι’ αυτό και χαρα­κτη­ρί­ζο­νταν παρά­γο­ντας ειρή­νης στον μετα­πο­λε­μι­κό κόσμο. Αντι­θέ­τως η ΟΔΓ ρεβαν­σι­στι­κά επι­δί­ω­κε να φτά­σει στα προ­πο­λε­μι­κά γερ­μα­νι­κά σύνο­ρα του 1937.

DDR

Η ίδρυση της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας

Στη σοβιε­τι­κή ζώνη κατο­χής τα βήμα­τα για τη δημιουρ­γία ξεχω­ρι­στού γερ­μα­νι­κού κρά­τους ακο­λου­θού­σαν με καθυ­στέ­ρη­ση εκεί­να που έγι­ναν στην «τρι­ζω­νία». Οκτώ μήνες αργό­τε­ρα από την ΟΔΓ, στις 7 Οκτώ­βρη 1949, ιδρύ­θη­κε η Γερ­μα­νι­κή Λαο­κρα­τι­κή Δημο­κρα­τία (ΓΛΔ). Στις 10 Οκτώ­βρη η εξου­σία παρα­δό­θη­κε από τη Σοβιε­τι­κή Στρα­τιω­τι­κή Διοί­κη­ση στην κυβέρ­νη­ση της ΓΛΔ. Στις 11 Οκτώ­βρη ο Βίλ­χελμ Πικ εξε­λέ­γη πρώ­τος Πρό­ε­δρος της ΓΛΔ. Οι Σοβιε­τι­κοί και οι Ανα­το­λι­κο­γερ­μα­νοί πίε­ζαν στα­θε­ρά για την εφαρ­μο­γή του Πότσ­νταμ και τη μη διαί­ρε­ση της Γερ­μα­νί­ας. Στις 23 Μάη 1948 δια­τυ­πώ­νουν επί­ση­μα την πρό­τα­ση για δημο­ψή­φι­σμα όλων των Γερ­μα­νών, έτσι ώστε να πουν οι Γερ­μα­νοί τη γνώ­μη τους γι’ αυτό που ήδη είχε δια­κη­ρυ­χτεί στο Πότσ­νταμ, τη δημιουρ­γία ενιαί­ας Γερ­μα­νί­ας. Οι ζώνες κατο­χής των καπι­τα­λι­στι­κών κρα­τών αμέ­σως απα­γό­ρευ­σαν το δημο­ψή­φι­σμα στην επι­κρά­τειά τους. Από τη μεριά τους οι Ανα­το­λι­κο­γερ­μα­νοί και οι Σοβιε­τι­κοί ακό­μα και την ίδρυ­ση της ΓΛΔ την έβλε­παν σαν πρώ­το βήμα για τη δημιουρ­γία της ενιαί­ας Γερ­μα­νί­ας. Για άλλη μια φορά το ΕΣΚΓ (Ενιαίο Σοσια­λι­στι­κό Κόμ­μα Γερ­μα­νί­ας, το κόμ­μα που καθο­δη­γού­σε τη σοσια­λι­στι­κή οικο­δό­μη­ση και το οποίο ιδρύ­θη­κε στις 21 Απρί­λη 1946, μετά από συνέ­νω­ση του Κομ­μου­νι­στι­κού και του Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τι­κού Κόμ­μα­τος της ανα­το­λι­κής ζώνης) ζήτη­σε το 1952 να εγκρι­θεί με δημο­ψή­φι­σμα το αίτη­μα της ενιαί­ας Γερ­μα­νί­ας. Τα καπι­τα­λι­στι­κά κρά­τη όμως αντι­στά­θη­καν σθεναρά.

✔️   Το 1952 ο Στά­λιν απέ­στει­λε στον καγκε­λά­ριο της ΟΔΓ Κόν­ραντ Αντε­νά­ου­ερ μία διπλω­μα­τι­κή νότα, με την οποία ζητού­σε την επα­νέ­νω­ση της Γερ­μα­νί­ας, σύμ­φω­να με τα υπο­γε­γραμ­μέ­να στο Πότσ­νταμ: Από­συρ­ση όλων των ξένων στρα­τευ­μά­των από το γερ­μα­νι­κό έδα­φος, από­δο­ση δημο­κρα­τι­κών δικαιω­μά­των και δημιουρ­γία εθνι­κού στρα­τού του ενιαί­ου κρά­τους. Ο μονα­δι­κός όρος για όλα αυτά ήταν η δήλω­ση ουδε­τε­ρό­τη­τας της ενιαί­ας Γερ­μα­νί­ας. Ο Αντε­νά­ου­ερ μαζί με τους Αμε­ρι­κα­νούς, τους Βρε­τα­νούς και τους Γάλ­λους συνέ­χι­σαν στην ίδια γραμ­μή, απορ­ρί­πτο­ντας όλες αυτές τις προ­τά­σεις. Ο ίδιος ο Αντε­νά­ου­ερ ανοι­χτά δήλω­νε ότι προ­τι­μούν να ελέγ­χουν εξο­λο­κλή­ρου τη μισή Γερ­μα­νία παρά κατά το ήμι­συ ολό­κλη­ρη τη Γερμανία.

Από την πλευ­ρά των σοσια­λι­στι­κών κρα­τών, η υπε­ρε­κτί­μη­ση του μετα­πο­λε­μι­κού συσχε­τι­σμού δυνά­με­ων και αργό­τε­ρα η κοι­νο­βου­λευ­τι­κή αντί­λη­ψη για το πέρα­σμα από τον καπι­τα­λι­σμό στο σοσια­λι­σμό δημιούρ­γη­σαν αυτα­πά­τες για τη δυνα­τό­τη­τα να «τρα­βη­χτεί» ειρη­νι­κά η Δυτι­κή Γερ­μα­νία στη σοσια­λι­στι­κή οικο­δό­μη­ση. Σε αυτό το πλαί­σιο, η δημιουρ­γία της ΓΛΔ είχε περισ­σό­τε­ρο μετα­βα­τι­κό χαρα­κτή­ρα, με σκο­πό την ενιαία Γερ­μα­νία. Χαρα­κτη­ρι­στι­κό είναι ότι στο πρώ­το Σύνταγ­μα της ΓΛΔ δεν ορί­ζε­ται ούτε ξεχω­ρι­στή σημαία ούτε εθνό­ση­μο, αφού αυτά προ­βλέ­πο­νταν για την ενιαία Γερ­μα­νία. Η γνω­στή σημαία της ΓΛΔ, με έμβλη­μα το σφυ­ρί και το δια­βή­τη κυκλω­μέ­να από στά­χυ πάνω στη μαύ­ρη — κόκ­κι­νη — κίτρι­νη ρίγα, καθιε­ρώ­θη­κε την 1η Οκτώ­βρη 1959, δέκα χρό­νια ακρι­βώς μετά την ίδρυ­ση της ΓΛΔ. Μέχρι το 1959 είχε ως σημαία εκεί­νη της προ­χι­τλε­ρι­κής Γερμανίας.

✔️   Στις 9 Μάη 1955 η ΟΔΓ μπή­κε στο ΝΑΤΟ. Τα πράγ­μα­τα πλέ­ον ήταν ξεκάθαρα.

κοινή διοίκηση του Βερολίνου από τη Σοβιετική Ενωση τις ΗΠΑ τη Γαλλία και τη Βρετανία διαλύθηκε

Η κοι­νή διοί­κη­ση του Βερο­λί­νου από τη Σοβιε­τι­κή Ενω­ση, τις ΗΠΑ, τη Γαλ­λία και τη Βρε­τα­νία δια­λύ­θη­κε από τις ιμπε­ρια­λι­στι­κές δυνά­μεις με την εισα­γω­γή δια­φο­ρε­τι­κού νομί­σμα­τος στη δυτι­κή πλευ­ρά της πόλης. Οι ιμπε­ρια­λι­στι­κές δυνά­μεις και οι αρχές του Δυτι­κού Βερο­λί­νου ξεκί­νη­σαν τη συστη­μα­τι­κή μετάλ­λα­ξη του Δ. Βερο­λί­νου σε προ­γε­φύ­ρω­μα του Ψυχρού Πολέμου

Η ΟΔΓ ήταν πλέ­ον προ­μα­χώ­νας της αντι­πα­ρά­θε­σης του ιμπε­ρια­λι­σμού με το σοσια­λι­σμό. Σε απά­ντη­ση στην προ­σχώ­ρη­ση της ΟΔΓ στο ΝΑΤΟ και αφού η απει­λή πλέ­ον γιγα­ντώ­θη­κε, στις 14 Μάη 1956 ιδρύ­θη­κε από 8 ευρω­παϊ­κές σοσια­λι­στι­κές χώρες η «Συν­θή­κη Φιλί­ας, Συνερ­γα­σί­ας και Αμοι­βαί­ας Βοή­θειας», γνω­στή και ως Σύμ­φω­νο της Βαρ­σο­βί­ας, όπου προ­σχώ­ρη­σε και η ΓΛΔ. Ενα χρό­νο μετά την προ­σχώ­ρη­ση της ΟΔΓ στο ΝΑΤΟ και δύο μήνες μετά την ίδρυ­ση του στρα­τού της ΟΔΓ (Bundeswehr), ιδρύ­θη­κε ο Εθνι­κός Λαϊ­κός Στρα­τός της ΓΛΔ (Nationale Volksarmee).

Ο Εριχ Χόνε­κερ κατα­γρά­φει: «Ενώ στο πρώ­το μισό της δεκα­ε­τί­ας του ’50 προ­σπα­θή­σα­με, σε συνερ­γα­σία με τις πατριω­τι­κές δυνά­μεις της ΟΔΓ και με πολ­λές απευ­θεί­ας προ­τά­σεις στον πρό­ε­δρο της Ομο­σπον­δί­ας, στο Μπού­ντε­σταγκ και στην Ομο­σπον­δια­κή Κυβέρ­νη­ση, να βρού­με δρό­μους που θα μπο­ρού­σαν να οδη­γή­σουν σε μια δημο­κρα­τι­κή επα­νέ­νω­ση της Γερ­μα­νί­ας, σ’ ένα φιλει­ρη­νι­κό και προ­ο­δευ­τι­κό κρά­τος, λιγό­στευαν με τον και­ρό όλο και περισ­σό­τε­ρο οι πιθα­νό­τη­τες για μια τέτοια προ­ο­πτι­κή»3.

Η στρατηγική του ιμπεριαλισμού απέναντι στη ΓΛΔ

Τα καπι­τα­λι­στι­κά κρά­τη, με τις ΗΠΑ στην πρώ­τη γραμ­μή, επε­ξερ­γά­στη­καν σχέ­δια για το πώς θα αντι­με­τω­πί­σουν τη νέα κατά­στα­ση που δημιούρ­γη­σε η από­σπα­ση μιας σει­ράς χωρών από το ιμπε­ρια­λι­στι­κό στρα­τό­πε­δο (Αλβα­νία, Βουλ­γα­ρία, Τσε­χο­σλο­βα­κία, Ουγ­γα­ρία, Πολω­νία, Ρου­μα­νία, Γιου­γκο­σλα­βία). Αρχι­κά έχο­ντας και το μονο­πώ­λιο της ατο­μι­κής βόμ­βας, προ­σα­να­το­λί­στη­καν στην πολι­τι­κή του «Roll-Back», δηλα­δή της άμε­σης επα­να­φο­ράς στον καπι­τα­λι­σμό. Ειδι­κά στο έδα­φος της ΓΛΔ, η πολι­τι­κή του «Roll-Back» στό­χευε αρχι­κά στην υπο­νό­μευ­ση της προ­σπά­θειας οργά­νω­σης της δια­λυ­μέ­νης από τον πόλε­μο παρα­γω­γι­κής βάσης της χώρας. Στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις υπο­νό­μευ­σης και σαμπο­τάζ οι οποί­ες απο­κα­λύ­φθη­καν στη ΓΛΔ, υπήρ­χε άμε­σος σύν­δε­σμος με τις μυστι­κές υπη­ρε­σί­ες και τις οργα­νώ­σεις πρα­κτό­ρων στην ΟΔΓ και στο Δυτι­κό Βερο­λί­νο. Αυτό ισχύ­ει για τα μεγά­λης έκτα­σης σαμπο­τάζ στη σαξο­νι­κή κλω­στο­ϋ­φα­ντουρ­γία (1949), στα έργα της εται­ρεί­ας «Solvay» στη Σαξο­νία (1952), στην αγρο­τι­κή παρα­γω­γή της περιο­χής Kreis Wittstock (1953), στο Μηχα­νο­τρα­κτε­ρι­κό Σταθ­μό στο Brusewitz (1953), στην τσι­με­ντο­ποι­ία του Goschwitz και στην επι­χεί­ρη­ση συσκευών μέτρη­σης στο Zwonitz (1953). Η υπο­νό­μευ­ση καθώς και τα σαμπο­τάζ ενα­ντί­ον της κοι­νω­νι­κο­ποι­η­μέ­νης βιο­μη­χα­νί­ας και του οικο­νο­μι­κού σχε­δί­ου κυριάρ­χη­σαν αρχι­κά στα χρό­νια μετα­ξύ του 1949 και του 1955, και στη συνέ­χεια — ειδι­κά το 1958 — επι­κε­ντρώ­θη­καν στον πόλε­μο ενα­ντί­ον της σοσια­λι­στι­κής ανα­διάρ­θρω­σης της αγρο­τι­κής οικο­νο­μί­ας στη ΓΛΔ. Τη δρά­ση των δικτύ­ων κατα­σκο­πεί­ας και δολιο­φθο­ράς θα τη δού­με πιο ανα­λυ­τι­κά παρα­κά­τω ανα­φο­ρι­κά με την περιο­χή του Δυτι­κού Βερολίνου.

✔️  Οι Γερ­μα­νοί κομ­μου­νι­στές, με μεγά­λη πεί­ρα και οργα­νω­τι­κό­τη­τα, με διε­θνι­σμό και σε σύν­δε­ση με τις λαϊ­κές μάζες, κατά­φε­ραν να ηγη­θούν στην οργά­νω­ση της εργα­τι­κής τάξης και στην εφαρ­μο­γή των πρώ­των μέτρων της εργα­τι­κής εξου­σί­ας. Η οικο­δό­μη­ση των σοσια­λι­στι­κών σχέ­σε­ων παρα­γω­γής στη ΓΛΔ, η δια­μόρ­φω­ση νέας συνεί­δη­σης απέ­να­ντι στην παρα­γω­γή, είχε επι­πρό­σθε­τες δυσκο­λί­ες και απαι­τή­σεις. Η ίδια η πρώ­τη ώθη­ση για τη σοσια­λι­στι­κή οικο­δό­μη­ση δόθη­κε από την παρου­σία εκεί του Κόκ­κι­νου Στρα­τού, που είχε συντρί­ψει τη ναζι­στι­κή Βέρ­μαχτ. Η Ανα­το­λι­κή Γερ­μα­νία ήταν το πιο φτω­χό προ­πο­λε­μι­κά αλλά και το περισ­σό­τε­ρο κατε­στραμ­μέ­νο από τον Β’ Παγκό­σμιο Πόλε­μο τμή­μα της Γερ­μα­νί­ας. Η βιο­μη­χα­νία της προ­πο­λε­μι­κά λει­τουρ­γού­σε με πρώ­τες ύλες που προ­έρ­χο­νταν από τα δυτι­κά της χώρας. Σε αυτές τις πρώ­τες ύλες έγι­νε εμπάρ­γκο από την ΟΔΓ. Το «ενδο­γερ­μα­νι­κό» εμπό­ριο μέχρι το 1950 δεν ξεπέ­ρα­σε ποτέ το 10% του προ­πο­λε­μι­κού επι­πέ­δου μετα­ξύ των δύο περιο­χών. Το καλο­καί­ρι του 1950 η κυβέρ­νη­ση της ΟΔΓ απα­γό­ρευ­σε τις συμ­φω­νη­θεί­σες μετα­φο­ρές λευ­κο­σί­δη­ρου και ελα­σμά­των στη ΓΛΔ. Εμπάρ­γκο επέ­βα­λαν και τα υπό­λοι­πα δυτι­κά καπι­τα­λι­στι­κά κρά­τη. Μάλι­στα συγκρό­τη­σαν μια λίστα με κρί­σι­μες πρώ­τες ύλες, γνω­στή ως «λίστα CoCom»4, για τις οποί­ες υπήρ­χε απα­γό­ρευ­ση πώλη­σης προς τη ΓΛΔ και τις άλλες σοσια­λι­στι­κές χώρες.

Η ΓΛΔ επω­μί­στη­κε το κόστος πολε­μι­κών επα­νορ­θώ­σε­ων, ενώ την ίδια στιγ­μή η ΕΣΣΔ δεν μπο­ρού­σε να τη βοη­θή­σει οικο­νο­μι­κά, καθώς και η ίδια είχε υπο­στεί τερά­στιες κατα­στρο­φές από τον πόλε­μο. Η Δυτι­κή Γερ­μα­νία από την πρώ­τη στιγ­μή στη­ρί­χθη­κε με ποτα­μούς εφο­δί­ων, μέσω του Σχε­δί­ου Μάρ­σαλ και με συσ­σω­ρευ­μέ­να κεφά­λαια των ΗΠΑ που βρή­καν εκεί διέ­ξο­δο. Με την από­φα­ση της Διά­σκε­ψης του Λον­δί­νου, στις 27 Φλε­βά­ρη 1953, ουσια­στι­κά οι Δυτι­κοί απάλ­λα­ξαν την ΟΔΓ από τις πολε­μι­κές απο­ζη­μιώ­σεις, προ­κει­μέ­νου να πετύ­χει ταχύ­τα­τα τη μετα­πο­λε­μι­κή καπι­τα­λι­στι­κή ανόρ­θω­ση και να απο­τε­λέ­σει τον πολιορ­κη­τι­κό κριό απέ­να­ντι στη ΓΛΔ και το σοσια­λι­στι­κό σύστημα.

✔️  Ειδι­κά όσον αφο­ρά το Δυτι­κό Βερο­λί­νο, το διε­θνές ιμπε­ρια­λι­στι­κό σύστη­μα έδω­σε μεγά­λο βάρος στην ανοι­κο­δό­μη­σή του και στην οικο­νο­μι­κή του ευμά­ρεια. Τα ανύ­παρ­κτα σύνο­ρα δημιουρ­γού­σαν συνε­χή οικο­νο­μι­κή αιμορ­ρα­γία στη ΓΛΔ. Οι κατα­να­λω­τές και οι επι­χει­ρή­σεις του Δυτι­κού Βερο­λί­νου μπο­ρού­σαν ανε­νό­χλη­τοι να αγο­ρά­ζουν τα πολύ φθη­νά και επι­δο­τού­με­να από το κρά­τος ανα­το­λι­κο­γερ­μα­νι­κά προ­ϊ­ό­ντα5, να οργα­νώ­νουν μαύ­ρη αγο­ρά συναλ­λάγ­μα­τος. Στην πρά­ξη, στην πόλη κυκλο­φο­ρού­σαν δύο νομί­σμα­τα. Είναι γεγο­νός ότι η αιμορ­ρα­γία αφο­ρού­σε και το ειδι­κευ­μέ­νο και επι­στη­μο­νι­κά καταρ­τι­σμέ­νο δυνα­μι­κό. Νέοι που σπού­δα­ζαν δωρε­άν στη ΓΛΔ και είχαν όλες τις παρο­χές σε λαϊ­κή κατοι­κία, υγεία, πολι­τι­σμό, απο­φά­σι­ζαν για πρό­σκαι­ρα οικο­νο­μι­κά οφέ­λη να που­λά­νε την εργα­τι­κή τους δύνα­μη στο Δυτι­κό Βερολίνο.

Είναι προ­φα­νές ότι αυτό το καθε­στώς λει­τουρ­γού­σε υπο­νο­μευ­τι­κά στις προ­σπά­θειες παρα­γω­γι­κής ανοι­κο­δό­μη­σης της ΓΛΔ. Μία παρό­μοια κατά­στα­ση θα δημιουρ­γού­σε τερά­στιο πρό­βλη­μα ακό­μα και αν προ­έ­κυ­πτε μετα­ξύ δύο καπι­τα­λι­στι­κών οικονομιών.

Οπωσ­δή­πο­τε είναι ζήτη­μα για παρα­πέ­ρα έρευ­να η λει­τουρ­γία του κοι­νω­νι­κο­ποι­η­μέ­νου τομέα της παρα­γω­γής στη ΓΛΔ και η έκτα­ση αυτού του τομέα. Σίγου­ρα είχαν γίνει μεγά­λα βήμα­τα με την κοι­νω­νι­κο­ποί­η­ση των μέσων παρα­γω­γής της μεγά­λης βιο­μη­χα­νί­ας και άλλων μεγά­λων ιδιο­κτη­σιών που ανή­καν στα στε­λέ­χη των ναζί. Η μετα­τρο­πή τους σε λαϊ­κή περιου­σία έβα­λε τις βάσεις για τη δημιουρ­γία κοι­νω­νι­κών υπο­δο­μών σε δωρε­άν Υγεία, Παι­δεία, ανά­παυ­ση κ.λπ. Ομως την ίδια στιγ­μή υπήρ­χε και εκτε­τα­μέ­νη παρα­γω­γή από μικρούς και μεσαί­ους ιδιο­κτή­τες στη γεωρ­γία, αλλά και στη βιο­τε­χνι­κή και βιο­μη­χα­νι­κή παρα­γω­γή. Ολα αυτά τα στοι­χεία δυσκό­λευαν τον κεντρι­κό σχε­δια­σμό, στή­ρι­ζαν τις δυνά­μεις της καπι­τα­λι­στι­κής παλινόρθωσης.

✔️  Την ίδια στιγ­μή, η συμ­μα­χία των καπι­τα­λι­στι­κών κρα­τών έκα­νε εκτε­τα­μέ­νη ιδε­ο­λο­γι­κή — προ­πα­γαν­δι­στι­κή παρέμ­βα­ση. Γι’ αυτόν το σκο­πό είχαν δια­θέ­σει στε­λέ­χη πρώ­της γραμ­μής. Για παρά­δειγ­μα, ο Αμε­ρι­κα­νός Τζον Μακλόι, πρώ­ην πρό­ε­δρος της Παγκό­σμιας Τρά­πε­ζας, το Φλε­βά­ρη του 1950 σύστη­σε την Επι­τρο­πή Πολι­τι­κού και Οικο­νο­μι­κού Σχε­δί­ου (Political and Economic Projects Committee — PEPCO). Η PEPCO έθε­τε ως στό­χο της αμε­ρι­κα­νι­κής πολι­τι­κής ενα­ντί­ον της ΓΛΔ την παρα­κί­νη­ση του πλη­θυ­σμού σε παθη­τι­κή αντί­στα­ση, την προ­ώ­θη­ση της πίστης στις δυτι­κές αξί­ες και στους δυτι­κούς θεσμούς, την προ­βο­λή των «σοβιε­τι­κών μέτρων καταπίεσης».

Ολες οι αστι­κές πολι­τι­κές δυνά­μεις στό­χευαν στην καπι­τα­λι­στι­κή παλι­νόρ­θω­ση στη ΓΛΔ. Σε αυτήν τη δρά­ση είχε σημα­ντι­κό ρόλο και το Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τι­κό Κόμ­μα Γερ­μα­νί­ας (SPD), το οποίο είχε τη μεγα­λύ­τε­ρη δυνα­τό­τη­τα διείσ­δυ­σης εντός της ΓΛΔ αλλά και εντός του ΕΣΚΓ, που ηγού­νταν στη σοσια­λι­στι­κή οικο­δό­μη­ση. Το SPD είχε και ειδι­κή οργα­νω­τι­κή δομή, «Ανα­το­λι­κό Γρα­φείο» (Ostburo), για την οπορ­του­νι­στι­κή διά­βρω­ση της ΓΛΔ.

Ο Helmut Barwald, πρώ­ην ηγε­τι­κό στέ­λε­χος του SPD και του «Ανα­το­λι­κού Γρα­φεί­ου», γρά­φει στο βιβλίο του «Το Ανα­το­λι­κό Γρα­φείο του SPD»:

«Οχι από την αρχή, αλλά το αργό­τε­ρο από το τέλος του 1946 ανα­τέ­θη­καν στο Ανα­το­λι­κό Γρα­φείο από το προ­ε­δρείο του κόμ­μα­τος έξι καθή­κο­ντα:

  1. Επα­φές του SPD με σοσιαλ­δη­μο­κρά­τες στη σοβιε­τι­κή ζώνη κατο­χής — ΓΛΔ και οργά­νω­ση των σοσιαλ­δη­μο­κρα­τών και των σοσιαλ­δη­μο­κρα­τι­κών ομά­δων, οι οποί­ες αντι­στέ­κο­νται στη βία και την αυθαι­ρε­σία στη ΣΖΚ/ΓΛΔ (…) Ανά­με­σα σε αυτούς βρί­σκο­νται και κάποιοι κομ­μου­νι­στές, οι οποί­οι στέ­κο­νται αντι­πο­λι­τευ­τι­κά στην ηγε­σία του ΕΣΚΓ και την πολι­τι­κή της στο κόμ­μα και το κρά­τος, στην εσω­κομ­μα­τι­κή λειτουργία.
  2. Προ­μή­θεια, συγκέ­ντρω­ση, αξιο­ποί­η­ση και εκμε­τάλ­λευ­ση πλη­ρο­φο­ριών για τη θέση και την ανά­πτυ­ξη στη ΣΖΚ/ΓΛΔ (…)
  3. Δια­φω­τι­στι­κή δου­λειά μέσα στο ΕΣΚΓ και άλλες πολι­τι­κές και κοι­νω­νι­κές οργα­νώ­σεις μέσα στη ΣΖΚ/ΓΛΔ.
  4. Εκδο­ση πλη­ρο­φο­ριών και ανα­λύ­σε­ων για τη θέση και ανά­πτυ­ξη στη ΣΖΚ/ΓΛΔ στη δημο­σιό­τη­τα, στους πολι­τι­κούς θεσμούς και τον κρα­τι­κό μηχα­νι­σμό της ΟΔΓ και τη Δύση.
  5. Παρα­τή­ρη­ση, ανά­λυ­ση και άμυ­να απέ­να­ντι στις δρά­σεις των μυστι­κών υπη­ρε­σιών της Σοβιε­τι­κής Ενω­σης, της ΓΛΔ και άλλων χωρών του ανα­το­λι­κού μπλοκ και των μηχα­νι­σμών “δου­λειάς στη Δύση” του κρά­τους, του ΕΣΚΓ και της Σοβιε­τι­κής Ενωσης (…)
  6. Επα­νε­ξέ­τα­ση και περί­θαλ­ψη των προ­σφύ­γων από τη ΣΖΚ/ΓΛΔ μέσω του κέντρου περί­θαλ­ψης των προ­σφύ­γων “Ανα­το­λή”, περί­θαλ­ψη πολι­τι­κών κρα­του­μέ­νων, των οικο­γε­νειών και συνερ­γα­τών τους…»6.

Η προ­σπά­θεια διείσ­δυ­σης και αντε­πα­να­στα­τι­κής ανα­τρο­πής στη ΓΛΔ και στις άλλες χώρες της σοσια­λι­στι­κής οικο­δό­μη­σης πήρε τη μορ­φή της προ­σέγ­γι­σης, της επί­δρα­σης από τα μέσα. Στα γερ­μα­νι­κά πράγ­μα­τα ονο­μά­στη­κε από την πλευ­ρά της ΟΔΓ «Neue Ostpolitik» (Νέα Ανα­το­λι­κή Πολι­τι­κή) και εγκαι­νιά­στη­κε από τον Σοσιαλ­δη­μο­κρά­τη καγκε­λά­ριο και πρώ­ην δήμαρ­χο του Δυτι­κού Βερο­λί­νου, Βίλι Μπραντ.

Στην αλλα­γή πλεύ­σης των ιμπε­ρια­λι­στών, από την άμε­ση επέμ­βα­ση στην από τα μέσα παρέμ­βα­ση, συντέ­λε­σε οπωσ­δή­πο­τε η απο­τυ­χία των προ­σπα­θειών στρα­τιω­τι­κής απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης και ανα­τρο­πής. Ομως σημα­ντι­κό­τε­ρο γεγο­νός που συντέ­λε­σε στην αλλα­γή πλεύ­σης της καπι­τα­λι­στι­κής συμ­μα­χί­ας ήταν η ισχυ­ρο­ποί­η­ση ανα­θε­ω­ρη­τι­κών τάσε­ων και οπορ­του­νι­στι­κών παρεκ­κλί­σε­ων στο εσω­τε­ρι­κό του κομ­μου­νι­στι­κού κινή­μα­τος και του σοσια­λι­στι­κού συστή­μα­τος7, με τις απο­φά­σεις και την πολι­τι­κή γραμ­μή που ακο­λού­θη­σε το 20ό Συνέ­δριο του ΚΚΣΕ το 1956, το οποίο, στο όνο­μα της «απο­στα­λι­νο­ποί­η­σης» και της «ειρη­νι­κής συνύ­παρ­ξης», έκα­νε μια σει­ρά υπο­χω­ρή­σε­ων από την επα­να­στα­τι­κή γραμμή.

ℹ️  Το Δυτικό Βερολίνο και το τείχος

Οταν το ανα­το­λι­κό τμή­μα του Βερο­λί­νου έγι­νε πρω­τεύ­ου­σα της ΓΛΔ το Δυτι­κό συνέ­χι­ζε να απο­τε­λεί θύλα­κα της ΟΔΓ και του ΝΑΤΟ μέσα στο έδα­φος της ΓΛΔ. Στην αρχή οι προ­τά­σεις της ΕΣΣΔ και της ΓΛΔ ήταν να γίνει το Δυτι­κό Βερο­λί­νο αυτο­διοι­κού­με­νη και απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­νη ζώνη, που φυσι­κά δεν έγινε.

ℹ️ Το Δυτι­κό Βερο­λί­νο, με ευθύ­νη της δυτι­κο­γερ­μα­νι­κής κυβέρ­νη­σης και με την ισχύ των στρα­τευ­μά­των ΗΠΑ, Αγγλί­ας, Γαλ­λί­ας, συν­δέ­θη­κε όλο και περισ­σό­τε­ρο με την ΟΔΓ, αυτό κατο­χυ­ρώ­θη­κε και στο άρθρο 23 του Συντάγ­μα­τος της ΟΔΓ. Η ΟΔΓ από το 1950 έθε­σε σε εφαρ­μο­γή μεγά­λο πρό­γραμ­μα για την ενί­σχυ­ση της πολι­τι­κής παρου­σί­ας της στο Δυτι­κό Βερο­λί­νο με ενέρ­γειες όπως: Διε­ξα­γω­γή εκλο­γών για Πρό­ε­δρο της ΟΔΓ (1954), συνε­δριά­σεις του γερ­μα­νι­κού Κοι­νο­βου­λί­ου και του υπουρ­γι­κού συμ­βου­λί­ου της ΟΔΓ, όλα αυτά φυσι­κά από πολι­τι­κή σκο­πι­μό­τη­τα και για άνο­δο της έντα­σης. Η έδρα της κυβέρ­νη­σης της ΟΔΓ ήταν η Βόν­νη, όμως μετέ­φε­ρε στο Δυτι­κό Βερο­λί­νο την έδρα δια­φό­ρων κρα­τι­κών οργα­νι­σμών και προ­χώ­ρη­σε στον εποι­κι­σμό με 20.000 δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους, αριθ­μό μεγα­λύ­τε­ρο από εκεί­νο που υπήρ­χε στην πρω­τεύ­ου­σα Βόν­νη εκεί­νη την επο­χή8.Φυσι­κά εδώ εγκα­τα­στά­θη­καν και έδρα­σαν οι μυστι­κές υπη­ρε­σί­ες της Γερ­μα­νί­ας, η BND, που ανα­διορ­γα­νώ­θη­κε από τη CIA και αξιο­ποί­η­σε και την πεί­ρα του χιτλε­ρι­σμού. Είναι χαρα­κτη­ρι­στι­κό ότι πρώ­τος επι­κε­φα­λής της BND ήταν ο χιτλε­ρι­κός στρα­τη­γός και κατη­γο­ρού­με­νος για εγκλή­μα­τα πολέ­μου (για τα οποία δεν λογο­δό­τη­σε ποτέ) Ράιν­χαρτ Γκέ­λεν. Αρχι­κά αυτή η μυστι­κή οργά­νω­ση λεγό­ταν «Οργά­νω­ση Γκέ­λεν». Ο Γκέ­λεν στην περί­ο­δο του πολέ­μου ήταν επι­κε­φα­λής των χιτλε­ρι­κών μυστι­κών υπη­ρε­σιών στο Ανα­το­λι­κό Μέτω­πο. Αξί­ζει να σημειω­θεί και ο ρόλος των σοσιαλ­δη­μο­κρα­τών στην υπο­νό­μευ­ση της ΓΛΔ. Ο Γκέ­λεν κατα­γρά­φει στο «Ανα­μνή­σεις 1942 — 1971» ένα διά­λο­γο με τον πρό­ε­δρο των σοσιαλ­δη­μο­κρα­τών Kurt Schumacher: «Είχα την καλή αίσθη­ση ότι σε όλα τα σημα­ντι­κά σημεία μπο­ρού­σε να επι­τευ­χθεί συμ­φω­νία με τον Kurt Schumacher. Εν τέλει με δια­βε­βαί­ω­σε ότι το SPD θα στή­ρι­ζε τη δου­λειά της οργά­νω­σης (εννο­εί το στή­σι­μο της BND)»9. Ο ρόλος των σοσιαλ­δη­μο­κρα­τών δεν είναι κάτι το και­νού­ριο. Το κρι­τή­ριό τους δια­χρο­νι­κά είναι η στή­ρι­ξη της ατο­μι­κής ιδιο­κτη­σί­ας στα μέσα παρα­γω­γής και γενι­κό­τε­ρα η θωρά­κι­ση και διαιώ­νι­ση της κυριαρ­χί­ας του καπιταλισμού.

ℹ️ Ο εγκλη­μα­τί­ας Γκέ­λεν με την καθο­δή­γη­ση της CIA πλέ­ον οργά­νω­σε στο Δυτι­κό Βερο­λί­νο περί­που 80 οργα­νώ­σεις κατα­σκο­πεί­ας και δολιο­φθο­ράς. Πολ­λές από αυτές τις οργα­νώ­σεις είχαν την κάλυ­ψη πολι­τι­στι­κών, ανθρω­πι­στι­κών ή άλλων συλ­λό­γων. Κάποιες από αυτές ήταν η «Ομά­δα Μάχης κατά της Απαν­θρω­πιάς» (KgU), ο «Σύν­δε­σμος Γερ­μα­νι­κής Νεο­λαί­ας», η «Εργα­τι­κή Κοι­νό­τη­τα 13 Αυγού­στου», η «Επι­τρο­πή Ερευ­νών Ελεύ­θε­ρων Δικη­γό­ρων» κ.λπ. Πολ­λές από αυτές δημιουρ­γή­θη­καν στο πλαί­σιο του γνω­στού σχε­δί­ου του ΝΑΤΟ «Stay Behind», το οποίο ήταν ένας πολυ­πλό­κα­μος μυστι­κός μηχα­νι­σμός στή­ρι­ξης, χρη­μα­το­δό­τη­σης και εξο­πλι­σμού τρο­μο­κρα­τι­κών οργανώσεων.

ℹ️ Στις 25-Σεπ-2007, η εφη­με­ρί­δα «Tageszeitung» είχε ένα πλού­σιο σε συμπε­ρά­σμα­τα άρθρο με τίτλο: «Η ΒΝD είχε 10.000 πρά­κτο­ρες στη ΓΛΔ». Σήμε­ρα τα κατορ­θώ­μα­τα και η δρά­ση αυτών των τρο­μο­κρα­τι­κών οργα­νώ­σε­ων παρου­σιά­ζο­νται πλέ­ον δημό­σια. Ενδια­φέ­ρον έχουν τα όσα ακού­στη­καν σε διά­λε­ξη στο Μου­σείο Κατα­σκο­πεί­ας στο Βερο­λί­νο στις 28 Μάρ­τη 2019. Σύμ­φω­να με την περί­λη­ψη που δημο­σιεύ­ει η ιστο­σε­λί­δα του Μου­σεί­ου: Ο 87χρονος Βέρ­νερ Μπορκ μετέ­φε­ρε από πρώ­το χέρι τη γνώ­ση και την εμπει­ρία του. Στα τέλη της δεκα­ε­τί­ας του 1940 και στις αρχές της δεκα­ε­τί­ας του 1950, ο Μπορκ δρα­στη­ριο­ποι­ή­θη­κε στην ομά­δα με το αθώο όνο­μα «Νεο­λαία του Βερ­ντε­ρά­νερ» (Werderaner Jugend), μια «ομά­δα αντί­στα­σης» στη Σοβιε­τι­κή Ζώνη και στην πρώ­ι­μη Ανα­το­λι­κή Γερ­μα­νία. Ο Μπορκ και η ομά­δα του δρα­στη­ριο­ποιού­νταν ενά­ντια στη ΓΛΔ κυρί­ως στον τομέα της προ­πα­γάν­δας, ρίχνο­ντας φυλ­λά­δια. Η ομά­δα του Μπορκ είχε επα­φή με την αντι­κομ­μου­νι­στι­κή KgU και καθο­δή­γη­ση από τον «Οργα­νι­σμό Γκέ­λεν». Ο τελευ­ταί­ος τούς έδι­νε πακέ­τα στή­ρι­ξης, προ­πα­γαν­δι­στι­κή υπο­στή­ρι­ξη, ψεύ­τι­κα δια­βα­τή­ρια και πλη­ρο­φο­ρί­ες. Σύμ­φω­να με τον Μπορκ, ήταν έκδη­λη η φιλο­χι­τλε­ρι­κή προ­πα­γάν­δα, κάτι που έφε­ρε τον ίδιο σε αντί­θε­ση με τους ιθύ­νο­ντες του Οργα­νι­σμού. Ο Μπορκ πιστο­ποιεί πως ο ίδιος και πολ­λά από τα μέλη της οργά­νω­σής του συν­δέ­θη­καν με την CIC (σώμα στρα­τιω­τι­κής αντι­κα­τα­σκο­πεί­ας των ΗΠΑ). Στην ουσία πολ­λοί, ιδί­ως νεα­ροί ακό­μα και ανή­λι­κοι, με την καθο­δή­γη­ση της CIC, που είχε τις δικές της στο­χεύ­σεις, αξιο­ποι­ή­θη­καν ως ανα­λώ­σι­μο υλι­κό σε παρά­τολ­μες ενέρ­γειες. Με λίγα λόγια, δίπλα στους καλο­πλη­ρω­μέ­νους και εκπαι­δευ­μέ­νους πρά­κτο­ρες υπήρ­ξαν και οι ανα­λώ­σι­μοι «χρή­σι­μοι ηλί­θιοι». Επί­σης, υπήρ­χε μεγά­λη ομά­δα από χιλιά­δες έμπι­στους (V- Personen) των δυτι­κών μυστι­κών υπη­ρε­σιών που παρα­κο­λου­θού­σαν στρα­τιω­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις στη Σοβιε­τι­κή Ζώνη και στη συνέ­χεια στη ΓΛΔ10.

ℹ️ Στις 17-Ιουν-1953 η αντε­πα­να­στα­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα κορυ­φώ­θη­κε σε από­πει­ρα αντε­πα­να­στα­τι­κού πρα­ξι­κο­πή­μα­τος. Το πρα­ξι­κό­πη­μα αντι­με­τω­πί­στη­κε από τις αρχές ασφα­λεί­ας της ΓΛΔ με τη βοή­θεια και των σοβιε­τι­κών στρα­τευ­μά­των. Το πρα­ξι­κό­πη­μα απο­τέ­λε­σε εφαρ­μο­γή του σχε­δί­ου της ΟΔΓ και του ΝΑΤΟ για τη λεγό­με­νη «Μέρα Χ», δηλα­δή για την κατά­κτη­ση της ΓΛΔ και την ανα­τρο­πή της πορεί­ας σοσια­λι­στι­κής οικο­δό­μη­σης. Σε δηλώ­σεις τους κρα­τι­κά στε­λέ­χη της ΟΔΓ και ο αστι­κός Τύπος προϊ­δέ­α­ζαν για τη «Μέρα Χ». Σίγου­ρα η εκδή­λω­ση του πρα­ξι­κο­πή­μα­τος αξιο­ποί­η­σε και υπαρ­κτές δυσα­ρέ­σκειες σε τμή­μα­τα του λαού και της εργα­τι­κής τάξης της ΓΛΔ. Εκεί­νες τις μέρες είχε ξεσπά­σει μια απερ­γία που αξιο­ποι­ή­θη­κε από τους πραξικοπηματίες.

Το να παραμένει ανοχύρωτη η ΓΛΔ προκαλούσε κινδύνους έντασης της υπονόμευσης, ακόμα και γενικότερης εμπλοκής και θερμών επεισοδίων.

ℹ️  Τα πρώ­τα χρό­νια, μετα­ξύ των δύο τμη­μά­των της πόλης, ουσια­στι­κά μετα­ξύ δύο δια­φο­ρε­τι­κών κρα­τών και με δια­φο­ρε­τι­κό κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κό σύστη­μα, υπήρ­χε ελευ­θε­ρία μετα­κί­νη­σης. Δεν υπήρ­χαν επαρ­κής φύλα­ξη και έλεγ­χος. Καθη­με­ρι­νά μισό εκα­τομ­μύ­ριο άτο­μα μετα­κι­νού­νταν μετα­ξύ Ανα­το­λι­κού και Δυτι­κού Βερο­λί­νου, ανά­με­σά τους και χιλιά­δες πρά­κτο­ρες των μυστι­κών υπηρεσιών.

ℹ️  Το Μάρ­τη του 1961 το δυτι­κο­γερ­μα­νι­κό στρα­τιω­τι­κό περιο­δι­κό «Wehrwissenschaftliche Rundschau» δια­κη­ρύσ­σει ανοι­χτά τα σχέ­δια της ΟΔΓ: «Επει­δή έχουν εξα­ντλη­θεί τα περι­θώ­ρια της Δύσης για απώ­θη­ση της Ανα­το­λής, μας μένει μόνο η δυνα­τό­τη­τα της βίαι­ης αλλα­γής του status quo»11. Λίγες μέρες μετά, ο Δυτι­κο­γερ­μα­νός υπουρ­γός Ερνστ Λέμερ έσπευ­σε στο Δυτι­κό Βερο­λί­νο για να κατευ­θύ­νει τη διε­ξα­γω­γή του ψυχο­λο­γι­κού πολέ­μου. Ταυ­τό­χρο­να σαμπο­τέρ έβα­λαν φωτιές σε εγκα­τα­στά­σεις του Ανα­το­λι­κού Βερο­λί­νου, στο σταθ­μό του ηλε­κτρι­κού της πόλης, στη λεω­φό­ρο Λένιν και στο Πανε­πι­στή­μιο Χού­μπολτ. Μόνο τον Ιού­λη, τον τελευ­ταίο μήνα πριν από την ανέ­γερ­ση του τεί­χους, υπήρ­ξαν 105 προ­κλή­σεις στα όρια μετα­ξύ Ανα­το­λι­κού και Δυτι­κού Βερο­λί­νου. Τα στρα­τεύ­μα­τα του ΝΑΤΟ στην Κεντρι­κή Ευρώ­πη τέθη­καν σε κατά­στα­ση συνα­γερ­μού και τα δυτι­κά τανκς πέρα­σαν την Πύλη του Βραν­δεμ­βούρ­γου, μπαί­νο­ντας στο έδα­φος της ΓΛΔ.

ℹ️  Ολα τα παρα­πά­νω ανα­δει­κνύ­ουν ποιοι λόγοι επέ­βα­λαν ως αυτο­νό­η­τη ανα­γκαιό­τη­τα τη φύλα­ξη των συνό­ρων και αυτό εξα­σφά­λι­ζε το χτί­σι­μο του τεί­χους. Την Κυρια­κή 13 Αυγού­στου 1961 ξεκί­νη­σε η ανέ­γερ­σή του και τη Δευ­τέ­ρα 14 Αυγού­στου τα σύνο­ρα είχαν ασφα­λι­στεί. Ηταν μια πολύ­πλο­κη επι­χεί­ρη­ση που έγι­νε απο­κλει­στι­κά από τις δυνά­μεις της ΓΛΔ, με ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κή προ­ε­τοι­μα­σία των εργα­τών των εργο­στα­σί­ων, κινη­το­ποί­η­ση των τμη­μά­των του Λαϊ­κού Στρα­τού και των εξο­πλι­σμέ­νων εργα­τών της βιο­μη­χα­νί­ας. Απ’ όσο φαί­νε­ται οι ΝΑΤΟι­κές δυνά­μεις στο Δυτι­κό Βερο­λί­νο ξαφ­νιά­στη­καν, αλλά το τεί­χος χτί­στη­κε στο έδα­φος της ΓΛΔ και δεν μπο­ρού­σε να προ­κα­λέ­σει κανέ­να πρό­σχη­μα για επέμ­βα­ση του ΝΑΤΟ. Ούτε από τις δυτι­κο­γερ­μα­νι­κές αρχές υπήρ­ξε εκεί­νη την περί­ο­δο έντο­νη αντί­δρα­ση12.

ℹ️  Η ανέ­γερ­ση του τεί­χους βεβαί­ως και προ­κά­λε­σε προ­βλή­μα­τα σε οικο­γε­νεια­κό επί­πε­δο (περιο­ρι­σμός δυνα­τό­τη­τας επί­σκε­ψης για ένα διά­στη­μα κ.λπ.), αυτά όμως απο­τε­λού­σαν άμε­ση συνέ­πεια της εξω­τε­ρι­κής καπι­τα­λι­στι­κής επι­θε­τι­κό­τη­τας, η οποία ανοι­χτά μιλού­σε ακό­μα για τη «Μέρα Χ», για τη μέρα δηλα­δή εισβο­λής και ανα­τρο­πής του συστή­μα­τος ενός ανε­ξάρ­τη­του κρά­τους. Οποιοσ­δή­πο­τε ξεχνά­ει αυτά τα στοι­χειώ­δη και προ­βάλ­λει σε πρώ­το πλά­νο τις δυσκο­λί­ες επα­φών μετα­ξύ συγ­γε­νών και φίλων, πέρα και έξω από τα πραγ­μα­τι­κά αίτια και την ουσία των γεγο­νό­των, κάνει σοβα­ρή ιστο­ρι­κή λαθροχειρία.

Αφού είχε εξασφαλίσει το αυτονόητο, τη διακριτή κρατική επικράτεια, η ΓΛΔ εδραίωσε την κυριαρχία της και δημιούργησε πιο ευνοϊκούς όρους για το σχεδιασμό και την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής οικονομίας και κοινωνίας.

Η ασφά­λι­ση των συνό­ρων της ΓΛΔ έδω­σε πλε­ο­νε­κτή­μα­τα και στη διε­θνή παρου­σία της χώρας, στη γενι­κή ανα­γνώ­ρι­ση των συνό­ρων της και από την ΟΔΓ, όπως επί­σης και των πολω­νι­κών συνό­ρων. Το Σεπτέμ­βρη του 1972 η ΓΛΔ έγι­νε παμ­ψη­φεί δεκτή ως μέλος του ΟΗΕ. Ενώ το Δεκέμ­βρη του ίδιου έτους και η ΟΔΓ ανα­γνώ­ρι­σε τα σύνο­ρα της ΓΛΔ. Το διε­θνές καπι­τα­λι­στι­κό σύστη­μα ποτέ δεν παραι­τή­θη­κε από την ανα­τρο­πή της σοσια­λι­στι­κής οικο­δό­μη­σης και τελι­κά πέτυ­χε προ­σω­ρι­νή, με την έννοια του ιστο­ρι­κού χρό­νου, νίκη. Ομως, η ύπαρ­ξη της ΓΛΔ ήταν μια πραγ­μα­τι­κό­τη­τα διε­θνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νη, με σχέ­σεις με όλες τις χώρες του κόσμου. Εχει και αυτό τη σημα­σία του από την άπο­ψη ότι τα όσα τερα­τώ­δη ανα­πα­ρά­γο­νται από τα αστι­κά ΜΜΕ απο­τε­λούν ανα­σκευή μιας διε­θνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νης πραγ­μα­τι­κό­τη­τας από τους ίδιους τους αστούς, στο πλαί­σιο βεβαί­ως ενός νέου διε­θνούς συσχε­τι­σμού δυνάμεων.

✔️  Η πορεία της σύγκρου­σης καπι­τα­λι­σμού — σοσια­λι­σμού διε­θνώς και στη ΓΛΔ καθό­ρι­σε και την τύχη του τεί­χους. Ενο­ποι­η­μέ­νη Γερ­μα­νία θα μπο­ρού­σε να υπάρ­ξει ή με τη νίκη του σοσια­λι­σμού σε όλη τη Γερ­μα­νία, που αυτό θα σήμαι­νε πρό­ο­δο, ή με την καπι­τα­λι­στι­κή παλι­νόρ­θω­ση και την ιστο­ρι­κή οπι­σθο­δρό­μη­ση, όπως και έγινε.

✔️  Η πορεία της ΓΛΔ προς την αντε­πα­νά­στα­ση καθο­ρί­στη­κε από τις εσω­τε­ρι­κές εξε­λί­ξεις στη χώρα αλλά και από την αντε­πα­να­στα­τι­κή πορεία της ΕΣΣΔ. Η καπι­τα­λι­στι­κή παλι­νόρ­θω­ση στη ΓΛΔ και η ενο­ποί­η­ση με την ΟΔΓ είναι ιδιαί­τε­ρα διδα­κτι­κές καθώς σε σύντο­μο χρο­νι­κό διά­στη­μα η λαϊ­κή περιου­σία αρπά­χτη­κε και απο­δό­θη­κε στους καπι­τα­λι­στές βιο­μη­χά­νους, ανά­με­σά τους και συνερ­γά­τες των ναζί. Την ίδια στιγ­μή, οι ηγέ­τες της ΓΛΔ κλεί­στη­καν στις φυλα­κές, ο Εριχ Χόνε­κερ βρέ­θη­κε στη φυλα­κή του Μόα­μπιτ, όπου είχε φυλα­κι­στεί για μια δεκα­ε­τία (1935 — 1945) από τους ναζί. Μια άλλη ηγε­τι­κή μορ­φή, ο στρα­τη­γός Χάινς Κέσλερ, ανά­με­σα στα διά­φο­ρα χαλ­κευ­μέ­να για τα οποία κατη­γο­ρή­θη­κε, είναι και για το εξής γεγο­νός, ότι το 1941 αυτο­μό­λη­σε από τη ναζι­στι­κή Βέρ­μαχτ και πέρα­σε στις γραμ­μές του Κόκ­κι­νου Στρα­τού. Μάλι­στα, κατη­γο­ρή­θη­κε ότι πριν από 50 χρό­νια είχε πυρο­βο­λή­σει ενά­ντια στο χιτλε­ρι­κό στρατό.

Στην ουσία στο στόχαστρο της γερμανικής αστικής Δικαιοσύνης και της αντικομμουνιστικής ιστοριογραφίας βρίσκεται η πάλη για την κατάργηση της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, για το σοσιαλισμό, ο διεθνισμός της εργατικής τάξης γι’ αυτόν το σκοπό.

Παρα­πο­μπές:

  1. ΝΑ RG 59: Department of State, Dec. Files 740.000 119 Control (Germany) 9–1546. Ανα­φο­ρά στο Βadstubner, R.: «Vom “Reich” zum doppelten Deutschland, Gesellschaft und Politik im Umbruch», Dietz, Βερο­λί­νο, 1999, σελ. 132.
  2. Χρή­στου Μπα­λω­μέ­νου: «Η παγκό­σμια σύγκρου­ση μετα­ξύ σοσια­λι­σμού και καπι­τα­λι­σμού όπως εκφρά­στη­κε στη ΓΛΔ και στο Βερο­λί­νο», ΚΟΜΕΠ, τεύ­χος 1/2010.
  3. Εριχ Χόνε­κερ, «Από τη ζωή μου», Εκδό­σεις «Ειρή­νη», σελ. 202.
  4. Η CoCom ιδρύ­θη­κε το 1947 με σκο­πό να επι­βά­λει εμπάρ­γκο στις σοσια­λι­στι­κές χώρες. Απο­τε­λού­νταν από 17 χώρες — μέλη (μετα­ξύ των οποί­ων και η Ελλά­δα) και αρκε­τές συνερ­γα­ζό­με­νες. Η επι­τρο­πή αυτή είχε φτιά­ξει μία λίστα, η οποία ανα­νε­ω­νό­ταν συνε­χώς. Η λίστα CoCom περι­λάμ­βα­νε όλα τα προ­ϊ­ό­ντα, τα οποία απα­γο­ρευό­ταν να εξα­χθούν στις σοσια­λι­στι­κές χώρες. Σκο­πός της CoCom ήταν να στραγ­γα­λι­στεί οικο­νο­μι­κά η ΓΛΔ, ιδιαί­τε­ρα στα πρώ­τα της βήμα­τα, όπου και η δική της παρα­γω­γι­κή μηχα­νή αλλά και της ΕΣΣΔ ήταν αποδιοργανωμένες.
  5. Υπάρ­χουν ακό­μα και μαρ­τυ­ρί­ες πρα­κτό­ρων οι οποί­οι αγό­ρα­ζαν πολ­λά προ­ϊ­ό­ντα από τα φθη­νά ανα­το­λι­κο­γερ­μα­νι­κά κατα­στή­μα­τα και απλά τα πετού­σαν στον ποτα­μό Σπρέε.
  6. Βarwald H.: «Das Ostburo der SPD», Krefeld, 1991, σελ. 28–29.
  7. Χρή­στου Μπα­λω­μέ­νου: «Η παγκό­σμια σύγκρου­ση μετα­ξύ σοσια­λι­σμού και καπι­τα­λι­σμού όπως εκφρά­στη­κε στη ΓΛΔ και στο Βερο­λί­νο», ΚΟΜΕΠ, τεύ­χος 1/2010.
  8. ΜΣΕ, τόμ. 5 σελ. 269–271
  9. Βarwald H.: «Das Ostburo der SPD», Krefeld, 1991, σελ. 52–53.
  10. https://www.deutsches-spionagemuseum.de/2019/04/02/rueckblick-bnd-vs-ddr/
  11. Doernberg S., Kohler F.: «Sturmglocken der Weltgeschichte», Urania Verlag, Λει­ψία, 1984, σελ. 177.
  12. Βλ. Βίλ­λυ Μπραντ (Βάσος Μαθιό­που­λος: επιμ.), «Μια ζωή αγώ­νες», εκδ. ΔΟΛ, 1999 σελ. 43–44.

 

ΣΣ |> DDR & «τεί­χος»|> από άρθρο του Φάνη Παρ­ρή μέλος του Τμή­μα­τος Ιστο­ρί­ας της ΚΕ του ΚΚΕ στο Ριζοσπάστη

Δεί­τε επί­σης -|> Η αλή­θεια για το τεί­χος του Βερο­λί­νου  <|1|> & <|2|>


 

Επι­μέ­λεια  Ομά­δα ¡H.lV.S!

Επι­κοι­νω­νία — [ FaceBook |>1<|-|>2<| ] — Blog

 

Μοι­ρα­στεί­τε το:

Μετάβαση στο περιεχόμενο