Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

«Καλάβρυτα 1943»: Με αρκετά κλισέ και ανακρίβειες για το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων

Καλάβρυτα 1943. Δραματική ιστορική ταινία, ελληνικής παραγωγής του 2021, σε σκηνοθεσία Νικόλα Δημητρόπουλου, με τους Μαξ Φον Σίντοφ, Άστριντ Ρους, Δανάη Σκιάδη, Μάρτιν Λάερ, Νικόλα Παπαγιάννη, Αλις Κρίγκε, Τόμας Αράνα, Γιώργο Βογιατζή, Μάξιμο Λιβιεράτο, Τάσο Καρλή κ.ά.

Φαινομενικά ευπαρουσίαστο, σκηνοθετικά συμβατικό, ιστορικό αντιπολεμικό δράμα, με αρκετά κλισέ τού είδους και αστοχίες, για το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων του Δεκέμβρη του ’43, με τη συμμετοχή του φημισμένου ηθοποιού Μαξ Φον Σίντοφ, λίγο πριν πεθάνει. Ένα φιλμ, που προκάλεσε θόρυβο και καταγγελίες εξαιτίας μίας ανακρίβειας που χώθηκε ανάμεσα στα πραγματικά γεγονότα και που θέλει έναν αυστριακό στρατιώτη των Ναζί να σώζει γυναικόπαιδα από το δημοτικό σχολείο που είχαν πυρπολήσει οι Γερμανοί.

   Φορείς και απόγονοι των θυμάτων έγιναν έξαλλοι από τη σκηνή με τον “καλό” αυστριακό στρατιώτη και την παραχάραξη της ιστορίας, ενώ οι δημιουργοί της ταινίας απάντησαν ότι πρόκειται για προϊόν μυθοπλασίας, βασιζόμενη σε πραγματικά γεγονότα. Ένα σοβαρό θέμα που δεν είναι του παρόντος, αλλά σίγουρα η ύπαρξη του “καλού αυστριακού στρατιώτη” αποδυναμώνει το αντιπολεμικό μήνυμα της ταινίας, εν αντιθέσει με το σκεπτικό των δημιουργών της, καθώς το αυτονόητο μήνυμα της ταινίας για τη ναζιστική ιδεολογία και τους πολεμοκάπηλους θολώνει, τραβώντας εν μέρη τη σκέψη του θεατή η “γενναία και συγκινητική” στάση του Ναζί, από την ανείπωτη σφαγή, που περνά, ως ένα σημείο, σε δεύτερο πλάνο. Αν οι δημιουργοί τής ταινίας είχαν δει την σχετικά πρόσφατη εξαιρετική και μάλιστα, γερμανική ταινία, “Η Στολή του Λοχαγού” θα είχαν καταλάβει πολύ καλύτερα τι σημαίνει ναζισμός, η ιδεολογία του μίσους και πόσο απειλητικός παραμένει, ειδικά όταν παίρνει άλλες μορφές, διαστάσεις και συμπεριφορές…

Υπάρχει όμως και η ταινία και το τεράστιο μέγεθος της φρίκης του Ολοκαυτώματος στα Καλάβρυτα, που η ταινία του Νικόλα Δημητρόπουλου, μεταφέρει, ορισμένες φορές εντυπωσιακά, σπαρακτικά, μέσα από τις μνήμες ενός από τους τελευταίους επιζήσαντες της τραγωδίας, με εκτεταμένα φλας μπακ. Η ιστορία ξεκινά με μία Γερμανίδα δικηγόρο, που απρόθυμα έχει αναλάβει τον φάκελο του αιτήματος των πολεμικών αποζημιώσεων για τη σφαγή των Καλαβρύτων και εξετάζοντας τα στοιχεία και τη αφήγηση του επιζώντα, αρχίζει να καταλαβαίνει τι είχε συμβεί -ακόμη μία σεναριακή αστοχία. Επιπλέον, αυτό ίσως είναι και το πιο αδύνατο κομμάτι της ταινίας, με την Άστριντ Ρους στον ρόλο της δικηγόρου να είναι εκτός τόπου και χρόνου, εν αντιθέσει με το φλας μπακ και τα ιστορικά γεγονότα, που έχουν μια δυναμική, παρότι ο σκηνοθέτης ακολουθεί όλους τους συμβατικούς αφηγηματικούς κανόνες του είδους, χάνει την εποχή μεταφέροντας συμπεριφορές, συνήθειες, ντυσίματα κλπ της μεταγενέστερης αστικής Αθήνας σε ένα ορεινό χωριό της Πελοποννήσου του ’40, προσπαθεί να συγκινήσει -κάτι που καταφέρνει σε κάποιο βαθμό- εστιάζοντας στους πρωταγωνιστές της τραγωδίας, τους κατοίκους του μαρτυρικού χωριού. Έτσι, το μόνο που μένει είναι η επιβλητική παρουσία του Μαξ Φον Σίντοφ, που και μόνο μια ματιά του, τραντάζει την οθόνη, αλλά και η αίσθηση μιας χαμένης ευκαιρίας για ένα αντιπολεμικό αντιναζιστικό δράμα, που θα υπενθύμιζε τις φρικαλεότητες του γερμανικού στρατού, βρίσκοντας απέναντί τους την περήφανη στάση ενός λαού.

   ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ… Η Καρολάιν Μάρτιν, δικηγόρος και εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης εναντίον της ελληνικής αξίωσης για πολεμικές αποζημιώσεις για την περίοδο της ναζιστικής κατοχής, επισκέπτεται την Ελλάδα και συναντά τον Νικόλα Ανδρέου, έναν από τους τελευταίους εν ζωή επιζήσαντες της Σφαγής των Καλαβρύτων του 1943. Όσο ο Νικόλας εξιστορεί τα γεγονότα του παρελθόντος, οι δυο τους θα αντιπαρατεθούν με τις προσωπικές τους προκαταλήψεις και πεποιθήσεις σε μια επίπονη αναμέτρηση που θα τους φέρει πιο κοντά. Το καθαρτήριο αυτό ταξίδι μέσα από ένα σκοτεινό κεφάλαιο της ιστορίας θα καταλήξει στην αναγνώριση μιας αμοιβαίας ανάγκης: την αναζήτηση της ελπίδας.

Πηγή: ΑΠΕ / Χάρης Αναγνωστάκης

vivlio mpelogiannis