Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

«ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ» Κυκλοφόρησε το 6ο τεύχος, Νοε-Δεκ 2019

logo

Τα περιεχόμενα του έκτου τεύχους της Κομμουνιστικής Επιθεώρησης, είναι τα εξής:

Ιδεολογία – Πολιτική

  • Απόφαση της ΚΕ του ΚΚΕ: Οι εξελίξεις μετά τις εκλογές της 7ης Ιούλη 2019. Εκτιμήσεις και βασικά συμπεράσματα από τη δράση μας. Νέος προγραμματισμός και καθήκοντα για το επόμενο διάστημα.
  • Εισήγηση της ΚΕ του ΚΚΕ στην Πανελλαδική Συνδιάσκεψη για την παρέμβαση του Κόμματος στους αυτοαπασχολούμενους της πόλης.
  • Ιδεολογική Επιτροπή της ΚΕ του ΚΚΕ: Για την Πολιτική Διακήρυξη του ΣΥΡΙΖΑ.

Ιστορία

Ελένη Μπέλλου: Τα συμπεράσματα του Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ, με έμφαση στη δεκαετία του 1940, πηγή έμπνευσης για τους κομμουνιστές καλλιτέχνες

Φιλοσοφία

  • Β. Α. Βαζιούλιν: Υπέρ της ιστορικής προσέγγισης στο πρόβλημα του ιστορικού και του λογικού
  • Ε. Β. Ιλιένκοφ: Λογικό και ιστορικό
  • Β. Σ. Σβιριόφ: Ιστορικό και λογικό

το Σημείωμα της Σύνταξης

«Tο βασικό πλαίσιο, το θεσμικό, σε ό,τι αφορά το αναπτυξιακό μέρος, το νόμο για τις στρατηγικές επενδύσεις, την αναπτυξιακή τράπεζα (…) αλλά και το νομοσχέδιο που είχαμε ετοιμάσει εμείς για τα εθνικά προγράμματα ανάπτυξης, αυτή είναι η βάση του νομοσχεδίου (…) Θέλω να εκφράσω την ικανοποίησή μου δημόσια, διότι ο κ. Γεωργιάδης τήρησε το λόγο του, σεβάστηκε το έργο το οποίο αφήσαμε.»

Ξεκινώντας από το «αναπτυξιακό» νομοσχέδιο, σημειώνουμε καταρχάς ότι αποτελεί «συμπαραγωγή» της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ τόσο επειδή αυτό το νομοσχέδιο της ΝΔ ενσωματώνει αυτούσια προηγούμενα σχέδια νόμου του ΣΥΡΙΖΑ όσο και επειδή αποτελεί συνέχεια παρόμοιων νομοθετικών πρωτοβουλιών της προηγούμενης κυβέρνησης. Η σημασία αυτού του γεγονότος αυξάνεται αν συνυπολογιστεί ότι δεν πρόκειται για ένα επιμέρους νομοσχέδιο, αλλά για το νομοσχέδιο που οριοθετεί το βασικό πλαίσιο πολιτικής υποβοήθησης της καπιταλιστικής κερδοφορίας, το οποίο μπορεί να κωδικοποιηθεί σε τρεις άξονες. Ο πρώτος αφορά την άμεση κρατική στήριξη των καπιταλιστικών επενδύσεων με τη διεύρυνση των επενδυτικών «κινήτρων και προνομίων». Ο δεύτερος αφορά τις άμεσες παρεμβάσεις σε βάρος της εργατικής τάξης και περιλαμβάνει τόσο το χτύπημα στις κλαδικές συμβάσεις όσο και την περαιτέρω επίθεση στα συνδικαλιστικά δικαιώματα των εργαζόμενων. Ο τρίτος αφορά τη σχετική προσαρμογή όλων των βαθμίδων του αστικού κρατικού μηχανισμού, η οποία περιλαμβάνει μέτρα όπως η άρση ή παράκαμψη πολλών από τους ελάχιστους διατηρημένους –περιβαλλοντικούς, χωροταξικούς, υγειονομικούς, αρχαιολογικούς κλπ.– περιορισμούς στην κερδοσκοπική κίνηση του κεφαλαίου, η «μείωση της γραφειοκρατίας» για την έγκριση επενδύσεων, η θέσπιση ποινών σε δημόσιους υπαλλήλους που ευθύνονται για την καθυστέρηση κάποιας επένδυσης, η διευκόλυνση της διαδικασίας εκχώρησης από τα δημοτικά συμβούλια μιας σειράς αρμοδιοτήτων τους σε ιδιώτες.

Το κόκκινο νήμα που διαπερνά όλα τα παραπάνω μέτρα και αποτελεί τη βάση της ουσιαστικής συμφωνίας των αστικών κομμάτων στην «καρδιά» του νομοσχεδίου είναι η κρατική στήριξη της καπιταλιστικής κερδοφορίας και ανάπτυξης, η διάνοιξη νέων πεδίων δράσης για το υπερσυσσωρευμένο κεφάλαιο. Αυτό το κόκκινο νήμα είναι που ενώνει σε μια γροθιά όλα τα αστικά κόμματα με τις όποιες –δευτερεύουσες ή τριτεύουσες– διαφορές μεταξύ τους να περιορίζονται στα επιμέρους και να συμβάλλουν κι αυτές με τον τρόπο τους στην προσπάθεια στοίχισης του λαού πίσω από τις επιδιώξεις της αστικής τάξης. Όπως ανέφερε και σε μια αποστροφή του λόγου του προς την Έ. Αχτσιόγλου ο Άδ. Γεωργιάδης –αναδεικνύοντας εμμέσως και το… εύρος των διαφορών τους– «ίσως να είμαστε λίγο πιο φιλελεύθεροι στα εργασιακά. Άλλωστε, άμα συμφωνούμε σε όλα, τι είδους διαφωνίες θα είχαμε;». Στο ίδιο μήκος κύματος και η Ντ. Μπακογιάννη, η οποία δήλωσε: «Έχουμε ενδεχομένως (…) διαφορετικές προσεγγίσεις σε επιμέρους θέματα, συμφωνούμε όμως όλοι στον κεντρικό στόχο.»

Με βάση τα παραπάνω, το νομοσχέδιο ήταν πολύ φυσικό να βρει την ένθερμη στήριξη των φορέων της καπιταλιστικής εργοδοσίας, με τα στελέχη του ΣΕΒ να δηλώνουν ότι «συμβάλλει θετικά στη διαμόρφωση ενός φιλικότερου επενδυτικού περιβάλλοντος» (Μ. Μητσόπουλος) και ότι «προβλέπει πρακτικές λύσεις σε μια σειρά από ζητήματα τα οποία για χρόνια εμπόδιζαν τις επενδύσεις και την ανάπτυξη» (Κ. Δασκαλάκη).

Όσον αφορά τη συζήτηση για τα μεγέθη του προϋπολογισμού, η Κομισιόν φαίνεται να εκτιμά ότι αυτά είναι συμβατά με το στόχο της «μεταμνημονιακής συμφωνίας» για πρωτογενή πλεονάσματα πάνω από 3,5% του ΑΕΠ για το 2020. Σε κάθε περίπτωση, η Κομισιόν θα ανακοινώσει στις 20 Νοέμβρη –στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου– τις συστάσεις της προς όλα τα κράτη-μέλη για την τελική διαμόρφωση των κρατικών προϋπολογισμών της επόμενης χρονιάς. Την ίδια μέρα, η Κομισιόν αναμένεται να δημοσιοποιήσει και την έκθεση αξιολόγησης στην οποία, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, θα περιλαμβάνεται και η νέα ανάλυση βιωσιμότητας του ελληνικού κρατικού χρέους με ορίζοντα το έτος 2060, στη βάση της οποίας θα λάβουν χώρα τα παζάρια για το ύψος των «πλεονασμάτων» από τη μεθεπόμενη χρονιά (2021).

Το αστικό κράτος δε μένει όμως στα παραπάνω. Ήδη έχει ανοίξει τη συζήτηση για το επόμενο μεγάλο χτύπημα το οποίο αφορά την Κοινωνική Ασφάλιση. Το περιεχόμενο του «Πορίσματος» για το νέο σύστημα επικουρικών συντάξεων στο οποίο κατέληξε η –διορισμένη από το υπουργείο Εργασίας– «Επιτροπή Σοφών» (στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών, της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, των Επαγγελματικών Ταμείων και της Τράπεζας της Ελλάδος) δείχνει ξεκάθαρα τις κυβερνητικές προθέσεις.

Σε αυτήν τη φάση στο επίκεντρο της επίθεσης μπαίνει ο δεύτερος από τους τρεις «πυλώνες» του –συμφωνημένου απ’ όλες τις αστικές κυβερνήσεις– αντεργατικού «συστήματος των τριών πυλώνων κοινωνικής ασφάλισης», δηλαδή οι επικουρικές συντάξεις (ο πρώτος πυλώνας είναι η κύρια σύνταξη και ο τρίτος πυλώνας είναι η αμιγώς ιδιωτική ασφάλιση). Βασικός άξονας του «Πορίσματος» είναι η ιδιωτικοποίηση της επικουρικής ασφάλισης (η μεταφορά σε ένα σύστημα «κεφαλαιοποιητικής επικουρικής ασφάλισης»), με το ύψος της τελευταίας να μην είναι εξασφαλισμένο από το κράτος, αλλά να εξαρτάται από την «απόδοση» του «επενδυτικού πακέτου» («χαμηλού, μεσαίου ή υψηλού επενδυτικού κινδύνου») που ατομικά επιλέγει ο ασφαλισμένος προσφέροντας, στην ουσία, τις εισφορές των επικουρικών στις ασφαλιστικές εταιρίες. Επίσης, η ιδιωτικοποίηση της επικουρικής ασφάλισης επιχειρείται να αξιοποιηθεί ως όχημα για την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ως τα 70 χρόνια, αφού εξετάζεται η συμπερίληψη αναφοράς ότι το εύρος ηλικίας απόδοσης της νέας επικουρικής σύνταξης θα οριστεί από το 62ο έως το 70ό έτος.

Όπως και ο ΣΥΡΙΖΑ στο παρελθόν, έτσι και η ΝΔ διαφημίζει στους «επενδυτές» εντός κι εκτός χώρας το νομοθετικό έργο τόσο της δικής της όσο και των προηγούμενων κυβερνήσεων, υποσχόμενή τους τρελά κέρδη. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός αποτελεί το πρώτο «βιολί» σε αυτήν την εκστρατεία, αφού η «προσέλκυση ξένων επενδύσεων» αποτέλεσε το πρώτιστο ζήτημα των περιοδειών του Κ. Μητσοτάκη σε Παρίσι, Βερολίνο και Χάγη το Σεπτέμβρη, αλλά και της πρόσφατης επίσκεψής του στην Κίνα και την COSCO. Σε αυτήν την προσπάθεια συνέδραμε και ο υπουργός Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρας, ο οποίος δήλωσε σε εκδήλωση που διοργάνωσε στο Λονδίνο το Χρηματιστήριο της Αθήνας: «Η ύπαρξη εξαιρετικών ευκαιριών, ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων και η σημαντική γεωπολιτική θέση της καταστούν την Ελλάδα στο επίκεντρο του επενδυτικού ενδιαφέροντος.» Σε πρόσφατο άρθρο, μάλιστα, Της Καθημερινής αξιοποιείται ο αστικός κυνισμός για να αντιπαραβληθούν οι κρατικές παρεμβάσεις υπέρ του κεφαλαίου και για τη διασφάλιση φθηνής εργατικής δύναμης στην Ελλάδα με τις ενδείξεις επιβράδυνσης της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας: «Η Ελλάδα είναι φθηνή και προσφέρει μεγάλες αποδόσεις σε μια περίοδο ισχνών αγελάδων για τους επενδυτές.»

Πέρα από την οικονομική πολιτική, η σύμπνοια του αστικού κόσμου εκφράζεται και στη γενική κατεύθυνση της ασκούμενης εξωτερικής πολιτικής. Χαρακτηριστικό είναι ότι με πρόσφατη δήλωσή του ο Γ. Κατρούγκαλος ανέφερε απευθυνόμενος στον υπουργό Εξωτερικών της κυβέρνησης της ΝΔ, Ν. Δένδια: «Να συνεχίσετε να αξιοποιείτε το διπλωματικό κεφάλαιο που συσσωρεύσαμε το προηγούμενο διάστημα υπέρ της χώρας. Ξέρω ότι και εσείς συμμερίζεστε την άποψη ότι μπορεί να υπάρχουν ιδεολογικές διαφορές, αλλά στα εθνικά ζητήματα, κατά το δυνατόν, πρέπει να έχουμε μια ενιαία άποψη.» Το ίδιο στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ σημείωσε για την επίσκεψη Πομπέο πως «η επίσκεψη ήταν θετική στο βαθμό που συνέχισε την πορεία αναβάθμισης των διμερών σχέσεων που είχε ξεκινήσει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ τα προηγούμενα χρόνια, με την έναρξη του Στρατηγικού Διαλόγου, την πετυχημένη ΔΕΘ με παρουσία πολλών επενδυτών και άλλες σημαντικές πρωτοβουλίες»!

Και εδώ, λοιπόν, είναι φανερό ότι οι όποιες επιμέρους διαφορές ούτε κατά διάνοια δεν αγγίζουν «τα ιερά και όσια» της εξωτερικής πολιτικής του ελληνικού αστικού κράτους. Έτσι, σχεδόν θρησκευτική είναι η προσήλωση που επιδεικνύουν όλες οι αστικές κυβερνήσεις στην ολοένα και μεγαλύτερη πρόσδεση της χώρας στους αμερικανοΝΑΤΟϊκούς σχεδιασμούς, εκτιμώντας ότι αυτή η επιλογή συμβάλλει στην επιδίωξη του στρατηγικού στόχου της αστικής τάξης για μετατροπή της Ελλάδας σε ενεργειακό κι εμπορικό κόμβο, αλλά και για την καπιταλιστική αξιοποίηση των υποθαλάσσιων πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας. Παράλληλα, αυξάνεται η προσπάθεια ιδεολογικής στήριξης αυτής της επιλογής της αστικής τάξης με αμερικανικά προγράμματα στα σχολεία (βλ. πρόγραμμα FLEX), διαφημιστικό σποτ της αμερικανικής πρεσβείας στην Ελλάδα με κύριο μήνυμα: «Σε κάθε επόμενο βήμα, μαζί», στοχευμένα άρθρα εφημερίδων κλπ.

Τον Οκτώβρη, μάλιστα, είχαμε πραγματική «παρέλαση» κορυφαίων αξιωματούχων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στη χώρα μας. Η αρχή έγινε με την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μ. Πομπέο, η οποία κατέληξε στην υπογραφή της νέας συμφωνίας για τις αμερικανικές βάσεις. Βασικοί πυλώνες της νέας συμφωνίας είναι η περαιτέρω ενίσχυση των επιχειρησιακών (αεροπορικών και ναυτικών) δυνατοτήτων και του ρόλου της Σούδας (σε όλο το τόξο από τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική), καθώς και το «σφράγισμα» της αξιοποίησης από τις ΗΠΑ των υποδομών που παραχώρησε τα προηγούμενα χρόνια η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ σε Λάρισα, Στεφανοβίκειο, Αλεξανδρούπολη. Η «παρέλαση» συνεχίστηκε με τον υφυπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, αρμόδιο για θέματα Ευρώπης και Ασίας, Φ. Ρίκερ, ο οποίος ήρθε στη χώρα μας για το β΄ γύρο του «Στρατηγικού Διαλόγου» Ελλάδας-ΗΠΑ (τον οποίο είχε εγκαινιάσει ο ΣΥΡΙΖΑ), ο οποίος διευρύνει σε μια σειρά πεδία κι εμβαθύνει την εμπλοκή της Ελλάδας στο σχεδιασμό των ΗΠΑ στην περιοχή, και στη διακήρυξη του οποίου ξεχωρίζει ο πρωταγωνιστικός ρόλος που αναθέτουν οι ΗΠΑ στην Ελλάδα για την «ευρωατλαντική ολοκλήρωση» στα Βαλκάνια. Λίγες μέρες μετά ακολούθησε ο γγ του ΝΑΤΟ Γ. Στόλτενμπεργκ, ο οποίος τήρησε σιγή ιχθύος για την τουρκική εισβολή στη Συρία και την ανοιχτή τουρκική παραβίαση της κυπριακής ΑΟΖ.

Σε αυτό το πλαίσιο, αναθερμαίνεται και πάλι το τελευταίο διάστημα η συζήτηση για το ενδεχόμενο της εκ νέου μεταφοράς και αποθήκευσης αμερικανικών πυρηνικών όπλων στον Άραξο, όπου συνεχίζουν να υπάρχουν σχετικές «θέσεις». Πρόσφατο δημοσίευμα των New York Times ανέφερε ότι πραγματοποιήθηκε σύσκεψη αξιωματούχων των υπουργείων Εξωτερικών και Ενέργειας στην Ουάσιγκτον σχετικά με το πού μπορούν να πάνε τα πυρηνικά του Ιντσιρλίκ αν επιδεινωθούν περαιτέρω οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας. Σε σχετικό γράφημα, μάλιστα, της Ομοσπονδίας Αμερικανών Επιστημόνων, ο Άραξος περιλαμβάνεται στις βάσεις που μπορούν να αποθηκεύσουν πυρηνικά όπλα. Υπενθυμίζεται ότι το Σεπτέμβρη του 2017 είχε γίνει σύσκεψη του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες με αντικείμενο την πρόοδο των εργασιών για τον «εκσυγχρονισμό» της βάσης του Άραξου, ενώ το Μάη του 2018 τη βάση επισκέφτηκε ο ίδιος ο Φ. Φρέντρικσον, επικεφαλής Πυρηνικής Πολιτικής του ΝΑΤΟ και σταθερός υπέρμαχος του διαβόητου ΝΑΤΟϊκού δόγματος του «πρώτου πυρηνικού πλήγματος».

Χαρακτηριστική των κινδύνων στους οποίους τραβάει η αστική τάξη το λαό της Ελλάδας προς όφελος των συμφερόντων της είναι η αντίδραση της Ρωσίας στους παραπάνω σχεδιασμούς στη χώρα μας. Πρώτον, αξιωματούχοι του υπουργείου Άμυνας της Ρωσίας πραγματοποίησαν πρόσφατα επίσκεψη στη βάση του Άραξου «με σκοπό την επαλήθευση πληροφοριών σχετικά με τις στρατιωτικές δυνάμεις και πληροφοριών σχετικά με τα σχέδια για την εγκατάσταση μείζονων συστημάτων όπλων και εξοπλισμού». Δεύτερον, ως απάντηση στη ΝΑΤΟϊκή «αντιπυραυλική ασπίδα», η Ρωσία ανακοίνωσε τις λεγόμενες περιοχές «αεράμυνας» και «άρνησης πτήσεων» –που συνδέονται με την εμβέλεια των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων– στις οποίες περιλαμβάνεται και μεγάλο μέρος της Ελλάδας. Τρίτον, η Ρωσία αποφάσισε τη λειτουργία μετά από 100 χρόνια προξενείου της χώρας στην Αλεξανδρούπολη. Τα παραπάνω αποτελούν, όπως θα δούμε στη συνέχεια, «κρίκο» της «απάντησης» της Ρωσίας στους αμερικανικούς σχεδιασμούς στα Βαλκάνια και συνολικά στη Ν/Α Μεσόγειο.

Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι προς όφελος των επιδιώξεων της αστικής τάξης η κυβέρνηση της ΝΔ συνεχίζει –στα βήματα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ– να βαθαίνει την εμπλοκή της χώρας στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς σε μια περίοδο, μάλιστα, όπου οι τελευταίοι γνωρίζουν ιδιαίτερη όξυνση στην περιοχή μας. Τα αστικά κόμματα αποκρύπτουν τους κινδύνους που απορρέουν από τη μετατροπή της χώρας σε «κράτος πρώτης γραμμής» για τις ΗΠΑ στην περιοχή, καθώς και το υπαρκτό ενδεχόμενο, σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης των σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας, μετατροπής της σε «μετωπικό» κράτος του αμερικανοΝΑΤΟϊκού στρατοπέδου.

Τα αστικά ιδεολογικά επιτελεία, μάλιστα, προσπαθούν να αντιστρέψουν πλήρως την πραγματικότητα, προβάλλοντας την όξυνση των κινδύνων από την εμβάθυνση της εμπλοκής της χώρας στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς ως ασπίδα προστασίας για τα κυριαρχικά δικαιώματα και την ασφάλεια της Ελλάδας και της Κύπρου. Κάνουν πως δε βλέπουν το πράσινο φως της κυβέρνησης των ΗΠΑ στην τουρκική εισβολή στη Συρία, την έμμεση στήριξη του γγ του ΝΑΤΟ τόσο στην τουρκική εισβολή όσο και στις συνεχείς τουρκικές παραβιάσεις των θαλάσσιων κι εναέριων συνόρων της Ελλάδας, την ανοιχτή παραβίαση της κυπριακής ΑΟΖ και τις τουρκικές γεωτρήσεις σε αυτήν κλπ.

Από την άλλη αποκρύπτουν ότι οι ΗΠΑ –όπως και κάθε καπιταλιστικό κράτος– κινείται με κριτήριο το συμφέρον της δικής του αστικής τάξης και σε αυτήν τη βάση προχωράει και σε αλλαγές στις τακτικές επιλογές του ανάλογα με τις εξελίξεις, με χαρακτηριστική την πρόσφατη διάρρηξη της μακρόχρονης συμμαχίας τους με τους Κούρδους της Συρίας. Σχολιάζοντας, μάλιστα, αυτό το γεγονός, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ρωσίας στην ΕΕ, Βλαντιμίρ Τσίζοφ, δήλωσε υπαινικτικά από τη Ρόδο: «Και εδώ, στη Ρόδο, μπορώ να προειδοποιήσω τους Έλληνες γι’ αυτό, να σκεφτούν αν τους περιμένει παρόμοια μοίρα.»

Το τελευταίο διάστημα, οι ανταγωνισμοί στη Ν/Α Μεσόγειο οξύνθηκαν με επίκεντρο την τουρκική εισβολή –με τις πλάτες των ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και την ανοχή της Ρωσίας– στη Συρία, ενώ την ίδια περίοδο ανακοινώθηκε από τις ΗΠΑ η εξολόθρευση του (στηριζόμενου στο παρελθόν από τις ΗΠΑ) αρχηγού του «Ισλαμικού Κράτους». Στις 9 Οκτώβρη και αφότου ο κύριος όγκος των αμερικανικών δυνάμεων είχε αποχωρήσει από την περιοχή, η Τουρκία ξεκίνησε την τρίτη και μεγαλύτερη χερσαία επίθεση στη Συρία. Στη συνέχεια, την Τουρκία επισκέφτηκαν ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Μ. Πενς και ο υπουργός Εξωτερικών Μ. Πομπέο, καταλήγοντας σε συμφωνία για πενθήμερη παύση πυρός από τον τουρκικό στρατό, ενώ την τελευταία μέρα αυτής της εκεχειρίας ο Ερντογάν συνάντησε στο Σότσι της Ρωσίας τον Βλ. Πούτιν και μετά από διαπραγματεύσεις 6,5 ωρών κατέληξαν σε ρωσοτουρκικό μνημόνιο κατανόησης που, μεταξύ άλλων, προέβλεπε εκεχειρία άλλων 150 ωρών. Παρά την εκεχειρία, δε λείπουν οι αιματηρές επιθέσεις του τουρκικού στρατού και των μισθοφόρων του σε βάρος δυνάμεων του συριακού στρατού και των Κούρδων μαχητών των SDF, παρά την αποχώρηση των τελευταίων από την προβλεπόμενη ζώνη του ρωσοτουρκικού μνημονίου που ανακοινώθηκε στο Σότσι.

Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις με την τουρκική εισβολή θα καθοριστούν σε μεγάλο βαθμό από το πολύπλευρο παζάρι του επόμενου διαστήματος. Στις 30 Οκτώβρη έλαβε χώρα στη Γενεύη, χωρίς απτά αποτελέσματα, η πρώτη σύγκληση της Συριακής Συνταγματικής Επιτροπής που έχει ως στόχο την τροποποίηση ή κατάρτιση νέου συριακού Συντάγματος και απαρτίζεται από 150 μέλη που εκπροσωπούν τη συριακή κυβέρνηση, πολιτικά κόμματα και οργανώσεις της αντιπολίτευσης. Επίσης, στις 13 Νοέμβρη ο Ερντογάν επισκέπτεται τον Τραμπ στην Ουάσιγκτον, ενώ για το Νοέμβρη σχεδιάζεται σύνοδος στο Λονδίνο μεταξύ Τουρκίας, Γερμανίας, Βρετανίας και Γαλλίας για την κατάσταση στη Β/Α Συρία, ενώ οι εξελίξεις στην περιοχή θα συζητηθούν και στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στις 4 Δεκέμβρη στο Λονδίνο.

Οι παραπάνω εξελίξεις αναδεικνύουν τους συγκρουόμενους σχεδιασμούς στην περιοχή, με κάθε καπιταλιστικό κράτος να εντάσσει τις εξελίξεις στην περιοχή στο δικό του στρατηγικό σχεδιασμό, ενώ αξίζει να αναφέρουμε ότι η ενδοαστική αντιπαράθεση διαπερνά και το εσωτερικό πολλών καπιταλιστικών κρατών. Αυτές οι αντιθέσεις εκφράστηκαν και στην πρόσφατη Σύνοδο των υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, μετά από την οποία ο γγ του ΝΑΤΟ σημείωσε στους δημοσιογράφους ότι «οι σύμμαχοι εκφράζουν διαφορετικές απόψεις για το θέμα».

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας. Μετά από τη συμφωνία Ερντογάν-Πούτιν, οι ΗΠΑ ήραν τις κυρώσεις σε βάρος της κι έδωσαν το «πράσινο φως» για την τουρκική εισβολή στη Συρία, ενώ, όταν αυτή η εισβολή έλαβε χώρα, η αμερικανική Βουλή επικύρωσε διακομματικό ψήφισμα που ζητά την επιβολή ευρέων κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας. Αντίστοιχα, ενώ οι ΗΠΑ διέρρηξαν –μέσω της αποχώρησης σημαντικού μέρους των στρατευμάτων τους από τη Συρία– τη σχέση τους με τους Κούρδους των SDF, την ίδια στιγμή διατηρούν στρατιωτικές δυνάμεις στις πετρελαιοπηγές της Β/Α Συρίας και διαμηνύουν προς τους Κούρδους των SDF που πλήττονται από τους Τούρκους ότι θα διατηρήσουν για πολύ καιρό την «εταιρική σχέση» μαζί τους. Είναι φανερό ότι πίσω από αυτές τις φαινομενικά αντιφατικές κινήσεις κρύβονται οξυμένες αντιθέσεις εντός της αστικής τάξης και του πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ σχετικά με τους χειρισμούς στην περιοχή.

Η Γερμανία, με τη σειρά της, πρότεινε τη δημιουργία μιας «διεθνώς ελεγχόμενης ζώνης ασφαλείας με την Τουρκία και τη Ρωσία», με τη συμμετοχή γερμανικών ενόπλων δυνάμεων σε συνδυασμό με την αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων από τη Συρία, με τη Ρωσία να αντιδρά αρνητικά στη γερμανική πρόταση σημειώνοντας ότι δε βλέπει την ανάγκη «διεθνούς παρέμβασης» μετά από την εκεχειρία που προβλέπει η συμφωνία Πούτιν-Ερντογάν. Λίγες βδομάδες πριν, η Μέρκελ είχε προχωρήσει σε μια εμβληματική παρέμβαση στο γερμανικό κοινοβούλιο για το σύνολο της στάσης της ΕΕ στη διεθνή «σκακιέρα» στην οποία, μεταξύ άλλων, δήλωσε –αναφερόμενη στο Ιράν, τη Συρία, την Ουκρανία και τη Λιβύη– ότι «η Ευρώπη πρέπει να αφήσει ένα αποτύπωμα στην επίλυση των συγκρούσεων ανά τον κόσμο». Ο Γάλλος Πρόεδρος, Ε. Μακρόν, εξέφρασε με τη σειρά του τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι η συμφωνία γίνεται με συνομιλίες της Τουρκίας με τις ΗΠΑ-Ρωσία, αμφισβητώντας έμπρακτα το συμμαχικό χαρακτήρα του ΝΑΤΟ.

Όπως ακριβώς στη Συρία, έτσι και στην κυπριακή ΑΟΖ, η Τουρκία προσπαθεί να δημιουργήσει τετελεσμένα που θα την φέρουν σε πλεονεκτική θέση για τα παζάρια γύρω από το μελλοντικό καθεστώς στην περιοχή. Η Τουρκία κινείται στην περιοχή με βασικό στόχο την άσκηση πολύπλευρης πίεσης για συνεκμετάλλευση των κοιτασμάτων της κυπριακής ΑΟΖ. Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία διατηρεί μέσα στην κυπριακή ΑΟΖ το γεωτρύπανο «Γιαβούζ», εξαγγέλλοντας μάλιστα γεωτρήσεις στο «οικόπεδο» 7, για την αξιοποίηση του οποίου η Κυπριακή Δημοκρατία υπέγραψε το Σεπτέμβρη συμβόλαιο με κοινοπραξία της γαλλικής «Total» (η οποία θα είναι επίσης μέτοχος και στα «οικόπεδα» 2, 3, 8 και 9) και της ιταλικής «Eni». Απ’ ό,τι φαίνεται, μάλιστα, η τουρκική πίεση αποδίδει, αφού η συγκεκριμένη κοινοπραξία ανέβαλε στις αρχές Νοέμβρη την έναρξη γεωτρήσεων στο «οικόπεδο» 7.

Όσον αφορά το Κυπριακό, μετά από τις ξεχωριστές επαφές του γγ του ΟΗΕ Α. Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη και τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων Ακιντζί, δρομολογείται η συνάντηση των τριών στα μέσα Νοέμβρη, ενώ ισχυρό είναι το ενδεχόμενο να ακολουθήσει και μια άτυπη πενταμερής, με τη συμμετοχή δηλαδή και των «εγγυητριών δυνάμεων», Ελλάδας-Τουρκίας-Βρετανίας. Αυτός ο νέος γύρος συζητήσεων γίνεται σε ένα δυσμενές περιβάλλον που σημαδεύεται από τη στάση ανοχής των ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ απέναντι στις τουρκικές αμφισβητήσεις σε βάρος της Κύπρου, αλλά και από τις παραδοχές της προηγούμενης φάσης των συνομιλιών στην Ελβετία περί «δύο συνιστώντων κρατών».

Στο μέτωπο του Περσικού Κόλπου, τώρα, το τελευταίο δίμηνο είχαμε άλλα δύο γεγονότα που αποτελούν ενδείξεις της κλιμάκωσης της έντασης. Στα μέσα Σεπτέμβρη, σημειώθηκε διπλή επίθεση με τηλεκατευθυνόμενα αεροσκάφη και ενδεχομένως με πυραύλους τύπου «Κρουζ» στα μεγαλύτερα διυλιστήρια της σαουδαραβικής εταιρίας πετρελαίου «Αramco» (την ευθύνη της οποίας ανέλαβαν άμεσα Υεμενίτες Σιίτες Χούτι της οργάνωσης «Ansar Allah»), ενώ στις αρχές Οκτώβρη το ιρανικό τάνκερ «Sabiti» δέχτηκε επίθεση με δύο πυραύλους ενώ έπλεε ανοιχτά των ακτών της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα. Η αύξηση της έντασης στην περιοχή συνδέεται με την όξυνση των σχέσεων ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν μετά την αποχώρηση των πρώτων από τη συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα του 2015. Γενικά, οι ΗΠΑ προσπαθούν σε συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ να στριμώξουν όσο περισσότερο γίνεται το Ιράν, αξιοποιώντας γι’ αυτόν το σκοπό και το σχηματισμό της «ναυτικής αποστολής» σε Περσικό Κόλπο, Στενά του Ορμούζ και Κόλπο του Ομάν δήθεν για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας. Το Ιράν, από την πλευρά του, αντιδρά έντονα στην πίεση, με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών να δηλώνει πρόσφατα ότι πιθανό χτύπημα στη χώρα του από ΗΠΑ ή Σαουδική Αραβία θα προκαλέσει «γενικευμένο πόλεμο». Ταυτόχρονα, κράτη όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ρωσία και η Κίνα –με σημαντικά οικονομικά συμφέροντα στο Ιράν– επιμένουν στην άσκηση πίεσης για τήρηση της συμφωνίας του 2015.

Στα Βαλκάνια, τώρα, το προηγούμενο διάστημα σημαδεύτηκε από το βέτο Γαλλίας, Ολλανδίας και Δανίας στη Σύνοδο Κορυφής στην απόδοση ημερομηνίας έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων της ΕΕ με Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία. Στη συνέχεια πυροδοτήθηκαν εξελίξεις στο εσωτερικό της Βόρειας Μακεδονίας οι οποίες κατέληξαν στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών στις 12 Απρίλη και στο σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης από τις 3 Γενάρη 2020, ενώ ο Ζάεφ ανέφερε ότι «η ομόφωνη θέση όλων των πολιτικών αρχηγών είναι ότι η ευρωατλαντική ολοκλήρωση είναι η προτεραιότητά μας». Στη συνέχεια, σε μια προσπάθειά του να καθησυχάσει τις ηγεσίες των δύο χωρών, ο Ε. Μακρόν επισκέφτηκε τις δύο χώρες.

Σημαντικό στοιχείο που πρέπει να συνυπολογιστεί στην κατανόηση του γαλλικού βέτο αποτελεί και το γεγονός ότι μέχρι τώρα η Γαλλία έχει μείνει σχετικά πίσω –σε σχέση με Γερμανία, ΗΠΑ, Κίνα– στην παρέμβαση στην περιοχή κι επιδιώκει με αυτόν τον τρόπο να κερδίσει χρόνο. Επίσης, η απόφαση αυτή συνδέεται ενδεχομένως και με την οξύτατη αντίδραση της Γαλλίας στο «πράσινο φως» που έδωσαν οι ΗΠΑ στην τουρκική εισβολή στη Συρία. Παράλληλα, το τελευταίο διάστημα οξύνεται και ο «πόλεμος δασμών» ανάμεσα σε Γαλλία και ΗΠΑ, με την πρώτη να φορολογεί τις αμερικανικές εταιρίες πληροφορικής και τις ΗΠΑ να φορολογούν –πέραν των άλλων δασμών σε προϊόντα της ΕΕ– τα σημαντικά γαλλικά προϊόντα των τυριών και των κρασιών. Πάντως, η Γερμανία αντιτάχτηκε –αν και μετριασμένα λόγω και των δικών της αντιθέσεων με τις ΗΠΑ– στη γαλλική επιλογή, σημειώνοντας ότι ωφελεί αντικειμενικά τις επιδιώξεις των ανταγωνιστών της ΕΕ στην περιοχή, της Κίνας, της Ρωσίας και της Τουρκίας.

Σε ολοένα και πιο σημαντικό πεδίο ανταγωνισμού εξελίσσεται και η Σερβία. Στα τέλη Οκτώβρη έλαβε χώρα λίγο έξω από το Βελιγράδι η ρωσοσερβική άσκηση «Slavic Shield 2019», με αφορμή την οποία είχαμε για πρώτη φορά μεταφορά σε ξένο έδαφος των ρωσικών πυραύλων S-400 και των αντιαεροπορικών εκτοξευτών πυραύλων «Pantsyr-S», με προοπτική την αγορά τους από τη Σερβία και την αξιοποίησή τους στο ρωσικό σύστημα «άρνησης πτήσεων». Χωρίς να αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνειών, ο επικεφαλής του ρωσικού προεδρείου αξιωματικών, αρχιστράτηγος Σεργκέι Λιποβόι, δήλωσε ότι «είναι σημαντικό να καταστήσουμε σαφές ότι η Σερβία είναι υπό την προστασία της Ρωσίας, που σημαίνει ότι δε θα αποφασιστεί κανένα θέμα στα Βαλκάνια χωρίς εμάς»… Την ίδια περίοδο, η Σερβία υπέγραψε συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση (EAEU), η οποία από την ίδρυσή της το 2015 αποτελεί τελωνειακή ένωση και Κοινό Οικονομικό Χώρο με βασικό μέλος τη Ρωσία. Υπενθυμίζεται ότι αυτά συμβαίνουν σε μια χώρα η οποία είναι μέλος του ΝΑΤΟϊκού «Συνεταιρισμού για την Ειρήνη», συμμετέχει σε ΝΑΤΟϊκές ασκήσεις και θεωρείται χώρα προς ένταξη στην ΕΕ.

Την ίδια περίοδο, ο Ερντογάν επισκέφτηκε τη Σερβία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη υπογράφοντας σημαντικές οικονομικές και στρατιωτικές συμφωνίες. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι η Σύνοδος Κορυφής Σερβίας, Τουρκίας, Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στο Βελιγράδι έγινε παράλληλα με την τριμερή Σύνοδο Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου στο Κάιρο.

Οι αντιθέσεις όμως στο εσωτερικό της ΕΕ δεν περιορίζονται στο ζήτημα της ένταξης των δύο χωρών στην ΕΕ. Αντιθέσεις εκφράστηκαν και στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό και το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο έως το 2027, όπου η Γαλλία αντιτίθεται έντονα σε προτάσεις σαν αυτές της Φινλανδίας και της Γερμανίας για σχετικά χαμηλό ύψος του προϋπολογισμού της τάξης του 1% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Μόνιμο σημείο τριβής, άλλωστε, ανάμεσα σε Γαλλία και Γερμανία αποτελούν οι πιέσεις της πρώτης προς τη δεύτερη για αύξηση των κρατικών επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη μέσω της αξιοποίησης των τεράστιων πλεονασμάτων της γι’ αυτόν το σκοπό.

Επίσης, μία μέρα πριν την παραπάνω Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, συνεδρίασε το κοινό Γαλλογερμανικό Συμβούλιο με στόχο την κατάκτηση γαλλογερμανικής συνεννόησης για τις θέσεις που θα κληθεί να υιοθετήσει η Σύνοδος. Πέραν της διαπίστωσης ότι τελικά εκ του αποτελέσματος διαπιστώνουμε ότι αυτή η συνεννόηση δεν επιτεύχθηκε, στα διεθνή ΜΜΕ αναφέρεται ότι «κύκλοι» του Γάλλου Προέδρου σημειώνουν ότι μια σειρά θέματα –όπως το Brexit, τα νέα δεδομένα στον πόλεμο της Συρίας μετά από την τουρκική εισβολή, ο «προστατευτισμός», ο τρόπος ενίσχυσης της θέσης της ΕΕ στον ανταγωνισμό γύρω από τις νέες τεχνολογίες έναντι κρατών όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα– προκαλούν «κραδασμούς» τόσο στις γαλλογερμανικές σχέσεις όσο και συνολικά στην ΕΕ.

Πάντως, τα σημεία στα οποία εκφράστηκε σύγκλιση είναι η ανάγκη ταχείας υιοθέτησης της «Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας», η «πιο ενεργή εμπορική πολιτική» της ΕΕ έναντι τρίτων, η αύξηση της συνεργασίας «για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα» και η από κοινού ανησυχία για τους προοπτικούς κινδύνους που απορρέουν από το γεγονός ότι σήμερα οι περισσότερες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αποθηκεύουν τα δεδομένα τους σε αμερικανικούς παρόχους, όπως η «Amazon» και η «Microsoft».

Όσον αφορά το Brexit, τον Οκτώβρη είχαμε σημαντικές εξελίξεις. Καταρχάς, Βρετανία και ΕΕ έφτασαν σε νέα Συμφωνία Αποχώρησης η οποία εγκρίθηκε επί της αρχής από τη Βουλή των Κοινοτήτων. Στη συνέχεια, η ΕΕ έδωσε νέα τρίμηνη παράταση για το Brexit μέχρι τις 31 Γενάρη 2020, ενώ η βρετανική Βουλή των Κοινοτήτων ενέκρινε με μεγάλη πλειοψηφία την κυβερνητική πρόταση για διεξαγωγή πρόωρων εκλογών στις 12 Δεκέμβρη. Το μόνο σίγουρο είναι ότι το επόμενο διάστημα θα κλιμακωθούν τα παζάρια, τα οποία εκφράζουν –τόσο διακρατικούς όσο και ενδοκρατικούς– αστικούς ανταγωνισμούς.

Το σύνολο των προαναφερόμενων εξελίξεων αποκαλύπτει και διαψεύδει τις αστικές υποσχέσεις για μια σταθερή βιώσιμη «ειρηνική» ανάπτυξη που θα ωφελεί τόσο τους θύτες όσο και τα θύματα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης.


Στο παρόν τεύχος περιλαμβάνεται η Απόφαση της ΚΕ με θέμα «Οι εξελίξεις μετά τις εκλογές της 7ης Ιούλη 2019. Εκτιμήσεις και βασικά συμπεράσματα από τη δράση μας. Νέος προγραμματισμός και καθήκοντα για το επόμενο διάστημα».

Περιλαμβάνεται επίσης η Εισήγηση της ΚΕ στην Πανελλαδική Συνδιάσκεψη για την παρέμβαση του Κόμματος στους αυτοαπασχολούμενους της πόλης, που θα πραγματοποιηθεί το Φλεβάρη του 2020. Η συγκεκριμένη Συνδιάσκεψη, όπως και οι άλλες δύο που έχουν προγραμματιστεί για τη δουλειά του Κόμματος στους αγρότες και στην εργατική τάξη και στο κίνημά της, θα συμβάλουν στην κατεύθυνση της τελευταίας Απόφασης της ΚΕ, προκειμένου να αναπτυχθεί η ικανότητα των Οργανώσεων για ολοκληρωμένη και αποτελεσματική παρέμβαση στον κοινωνικό χώρο ευθύνης τους.

Το κείμενο με τίτλο «Για την Πολιτική Διακήρυξη του ΣΥΡΙΖΑ» σχολιάζει το περιεχόμενο της συγκεκριμένης Διακήρυξης ξεχωρίζοντας τις επιδιώξεις που αυτή υπηρετεί. Παρουσιάζονται οι δύο βασικές απόψεις σχετικά με το χαρακτήρα που πρέπει να έχει σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύεται ο κοινός «παρονομαστής» τους που δεν είναι άλλος από τη διαχείριση του καπιταλιστικού συστήματος και την ανάπλαση του σοσιαλδημοκρατικού χώρου στην Ελλάδα. Μέσα από συγκεκριμένες αναφορές στο κείμενο, αποκαλύπτεται η προκλητική προσπάθεια καπηλείας των αγωνιστικών παραδόσεων του εργατικού-λαϊκού κινήματος, ο απατηλός χαρακτήρας των διακηρύξεων για «ισότητα, δημοκρατία και αλληλεγγύη» στην κοινωνία της δικτατορίας του κεφαλαίου, ο μύθος της φιλολαϊκής ΕΕ, αλλά και της δυνατότητας «προοδευτικής διακυβέρνησης» του καπιταλισμού.

Στην ενότητα «Ιστορία», η ομιλία με τίτλο: «Τα συμπεράσματα του Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ, με έμφαση στη δεκαετία του 1940, πηγή έμπνευσης για τους κομμουνιστές καλλιτέχνες» παρουσιάζει βασικά συμπεράσματα του Δοκιμίου συνδέοντάς τα με την ανάγκη να ενσωματωθούν αυτά τα συμπεράσματα στο πολύμορφο έργο των κομμουνιστών καλλιτεχνών, συμβάλλοντας έτσι στη σημερινή επαναστατική πάλη.

Στην ενότητα «Φιλοσοφία» περιλαμβάνονται κείμενα που συνδέονται με ένα βασικό θέμα συζήτησης της διαλεκτικής λογικής, το ζήτημα της σχέσης ανάμεσα στην ιστορική και τη λογική μέθοδο της έρευνας. Η ενότητα αρχίζει με ένα εισαγωγικό σημείωμα της Σ.Ε. της ΚΟΜΕΠ, που μας εισάγει τόσο στο ζήτημα όσο και στα τρία κείμενα που ακολουθούν. Στη συνέχεια, ακολουθεί το κείμενο του Σοβιετικού φιλοσόφου Β. Α. Βαζιούλιν με τίτλο: «Υπέρ της ιστορικής προσέγγισης στο πρόβλημα του ιστορικού και του λογικού» και τα δύο λήμματα πάνω στο ίδιο ζήτημα, τα οποία έχουν επιμεληθεί αντίστοιχα οι Ε. Β. Ιλιένκοφ και Β. Σ. Σβιριόφ.

Σε αυτό το τεύχος της ΚΟΜΕΠ περιλαμβάνονται τα Κομματικά Ντοκουμέντα της περιόδου από 2.9.2019 μέχρι  8.11.2019.