Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Μάρκος Σκούφαλος: θέσεις & αντιθέσεις στον «άταφο νεκρό» την Παιδεία μας 

Παρουσιάζει η Τασσώ Γαΐλα //
Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

Η εκπαίδευση είναι εκείνος ο θεσμός που διδάσκει και διαμορφώνει τον συστημικό τύπο ανθρώπου , που πίσω από το εύηχο σύνθημα «μαθαίνω τα παιδιά πώς να μαθαίνουν», κρύβεται το « μαθαίνω τα παιδιά πώς να υποτάσσονται».

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου ‘ Θέσεις & αντιθέσεις στον «άταφο νεκρό» την Παιδεία μας’, του εκπαιδευτικού πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης Μάρκου Σκούφαλου. Πρόκειται για ένα δοκίμιο περίπου 450 σελίδων , μία από τις πλέον αξιόλογες έρευνες για την Παιδεία που κυκλοφόρησαν τα τελευταία χρόνια.

Τα κεφάλαια του δοκιμίου 15.

1.Η φιλοσοφία της σύγχρονης αντιμεταρρύθμισης.

2. Η γνώση στο απόσπασμα.

3. Κι όμως κινείται.

4. Από το Νεοελληνικό Διαφωτισμό στη σύγχρονη πραγματικότητα.

5. Η αξιολόγηση ως μέσο δημιουργίας υποταγμένων δασκάλων.

6. Μαζική κουλτούρα και εκπαίδευση.

7. Η ταξική θέση του δασκάλου και ο ρόλος του.

8. Οι νέες τεχνολογίες. Μέσο ή αυτοσκοπός της Κυβέρνησης;

9.Η βία μέσα από το κλίμα της εγκληματολογίας της κοινωνικής αντίδρασης: η Κοινωνία ως χώρος διαμόρφωσης παραβατικών συμπεριφορών των νέων.

10. Ο ελεύθερος χρόνος της εργατικής τάξης και της νεολαίας ως στόχος της χειραγώγησης των συνειδήσεων.

11. Μία κριτική προσέγγιση στην ομαδοποίηση ως μέσου εργασίας του δημοτικού σχολείου.

12. Η φιλοσοφία της γλώσσας ως μέσου ιδεολογικής χειραγώγησης.

13. Ανατομία ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών μοντέλων. Το εκπαιδευτικό σύστημα της Φλάνδρας του Βελγίου και της Φινλανδίας.

14. Ερευνητική προσέγγιση στη δημιουργία κοινωνικής συνείδησης.

15. Για πιο σχολείο μιλάμε;

Πολλά τα υποκεφάλαια και η έκδοση ολοκληρώνεται με τον επίλογο , παράρτημα πολυσέλιδο και την διεξοδική ιστορική και σύγχρονη βιβλιογραφία που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας για να συγγράψει την μελέτη του.Συνεκτική και η εισαγωγή του συγγραφέα που η μελέτη του δεν εξαντλείται στην παράθεση τεκμηρίων αλλά δίνει –μεταξύ άλλων-μια πλήρη επισκόπηση και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τις κοινωνικοπολιτικές και εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις στην χώρα μας.

Η άρχουσα τάξη επιδιώκει την διαστρεβλωμένη εικόνα της πραγματικότητας, την αντικατάσταση της γνώσης από την πληροφορία μας λέει ο συγγραφέας στο 3 κεφάλαιο (Κι όμως κινείται). Το γιατί; Εύλογο. Το πέτυχε; Ναι. Τουλάχιστον αν κρίνουμε –ένα παράδειγμα- από τα αποτελέσματα του φετινού διαγωνισμού PISA(=πρόγραμμα συγκριτικής μελέτης μαθητικών δεξιοτήτων σε διεθνές επίπεδο), οργανωμένο από τον ΟΟΣΑ με σκοπό την αξιολόγηση τωνεκπαιδευτικών συστημάτων των κρατών που συμμετέχουν σε αυτόν και ο πρόσφατος διαγωνισμός κύριο θέμα ήταν η κατανόηση και αντίληψη κειμένου , η μεταφορά του σε περίληψη, η αναγνώριση πηγών και η ταξινόμηση τους. Η Ελλάδα ήρθε σχεδόν τελευταία.

Γληνός- Δελμούζος και η αντιπαράθεση τους στην εκπαιδευτική μεταρρύθμισση του τόπου μας (κεφ.4) που αποδεικνύει ότι η επίλυση του εκπαιδευτικού προβλήματος μιας χώρας είναι ζήτημα κοινωνικό. Και, κάθε εκπαιδευτικό σύστημα είναι ο καθρέφτης του Κράτους που το έχει συστήσει. Σήμερα στην Ελλάδα -και σε περίληψη από τα γραφόμενα του συγγραφέα- το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι αποτέλεσμα των πολιτικών ζυμώσεων που έλαβαν χώρα στην Ελλάδα τα τελευταία σαράντα χρόνια παράλληλα με την είσοδο της χώρας στην ΕΕ και τηνπροσπάθεια της να ευθυγραμμιστεί με συστήματα και σταθερές των άλλων ευρωπαικών χωρών.

Κι εδώ μία στάση στο κεφάλαιο 7 της μελέτης του συναδέλφου της πρωτοβάθμιας Μάρκου Σκούφαλου όπου τολμά καίτοι εκπαιδευτικός κι ο ίδιος ριζοσπαστικά και ρεαλιστικά να παρουσιάσει την εικόνα ενός σύγχρονου νεοέλληνα δασκάλου. Μας λέει στην σελίδα 206: ..δημιούργησε –οι παιδαγωγικές Ακαδημίες- το Δάσκαλο διεκπεραιωτή δεδομένων, έτοιμων και άκριτων γνώσεων, πληροφοριών και μεθόδων από την αρχή μέχρι το τέλος ελεγμένων και ραφιναρισμένων από το αστικό καθεστώς. Διαβατήριο εξέλιξης στην καριέρα του αποτέλεσε και αποτελεί η προσαρμογή σε όλα αυτά, η συνειδητή ενσωμάτωση στο σύστημα, η παράδοση της ψυχής του.

Αν σκεφτούμε ότι οι πρώην μαθητές των Ακαδημιών τις προηγούμενες δεκαετίες είναι τώρα …οι δάσκαλοι στα δημόσια σχολεία αυτό και μόνο δικαιώνει τον τίτλο του βιβλίου: Παιδεία-άταφος νεκρός.

Γιατί; Οι σύγχρονοι εκπαιδευτικοί είναι δημόσιοι υπάλληλοι. Και, με αυτήν την νοοτροπία η διδασκαλία γίνεται με κριτήρια γραφειοκρατίας που οδηγούν στην ακαμψία της μάθησης και στην έλλειψη κατανόησης της, ώστε αυτή να αποτελέσει μοχλό εκκίνησης για την εξερεύνηση νέων πεδίων στους μαθητές.Εύστοχη η παρατήρηση του συγγραφέα περί της μεγάλης ‘ζήτησης’ των Παιδαγωγικών σχολών’ για τον μόνιμο και γρήγορο διορισμό. Έτσι πρέπει να … ξεχάσουμε. Τι; Τον …δάσκαλο. Δάσκαλος ή εκπαιδευτής; Η διδασκαλία-από όσα διδάχτηκα κι εγώ στο Πούσκιν- έχει ως στόχο τηναπελευθέρωση του ατόμου από την άγνοια και τον δογματισμό και επιδιώκει να καλλιεργήσει τον κριτικό στοχασμό και την δημιουργική αμφιβολία. Η εκπαιδευτική διαδικασία στα αστικά-καπιταλιστικά κράτη-για να χρησιμοποιήσω την ορολογία του συγγραφέα- πέφτει στην παγίδα του μονόλογου, της παθητικότητας και της χειραγώγισης. Δημιουργία παθητικών συμμορφώσιμων ανθρώπων που εκτελούν τους ρόλους και δεν επανεξετάζουν τις ισχύουσες κοινωνικές δομές. Και, με λίγα λόγια οι νέες γενιές θα αφομοιώνονται μέσα στη λογική του καπιταλιστικού συστήματος που φυσικά επιδιώκει να μείνει άθικτο.

Μάταιος –κενός-ο φιλοσοφικός λόγος που δεν θεραπεύει κανένα της ψυχής πάθος και για να θυμηθούμε τον Πλάτωνα σύμφωνα με τις διδαχές του Παιδεία είναι η αγωγή της Ψυχής… Μία ακόμη δικαίωση για τον χαρακτηρισμό της Παιδείας ως ‘άταφος νεκρός’…

Ο Μάρκος Σκούφαλος γεννήθηκε στη Χίο και τελείωσε την Μαρσάλειο Ακαδημία το 1981 και την ομώνυμη διετή σχολή το 1992. Υπηρετεί ως διευθυντής στο 11ο Δημ. Σχολείο Χίου. Είναι συνεργάτης του Κέντρου Μαρξιστικών Σπουδών. Αρθρογραφεί κατά καιρούς στην εφημερίδα Ριζοσπάστης και στον τοπικό τύπο της Χίου. Μελέτες του έχουνδημοσιευτεί στο θεωρητικό περιοδικό ‘Θέματα Παιδείας’ , Στην’Κομμουνιστική Επιθεώρηση’ και αλλού. Έχει πάρει μέρος με εισηγήσεις και τοποθετήσεις σε συνέδρια και εκπαιδευτικές ημερίδες στην Ελλλάδα και το εξωτερικό.

Μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών Χίου , πρόεδρος για ένα διάστημα και αντιπρόεδρος στη ΓΣ της ΔΟΕ. Είναι επικεφαλής της ‘Αγωνιστικής Πρωτοβουλίας δημοτών Ομηρούπολης’ και εκλεγμένος δημοτικός σύμβουλος.Πτυχιούχος του τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου (έδρα Μυτιλήνη).

Ζούμε σε μια εποχή μεταβατική και άκρως αποκαλυπτική. Άρα επικίνδυνη. Η μελέτη δοκιμίων του επιπέδου του Μάρκου Σκούφαλου γεννούν τον προβληματισμό και την γόνιμη κριτική σκέψη.

skoufalos

 

 

Μάρκος Σκούφαλος

θέσεις & αντιθέσεις στον «άταφο νεκρό» την Παιδεία μας

Εκδόσιες: Αλφα πί/ Ροδοκανάκη 7/ Χίος.

Στα βιβλιοπωλεία του νησιού της Χίου η διάθεση του βιβλίου για τους ενδιαφερόμενους.