• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Μίνος Βολανάκης, βαθύς γνώστης του θεάτρου, με ευρεία μόρφωση και προοδευτικές απόψεις

Έφυγε ξαφνικά, στις 14 Νοεμβρίου του 1999, ο Μίνος Βολανάκης. Βαθύς γνώστης του θεάτρου, με ευρεία μόρφωση και προοδευτικές απόψεις. Ως σκηνοθέτης είχε την ικανότητα να συλλαμβάνει τις παραστάσεις σφαιρικά και να επιβάλει τις απόψεις του με πρόσφορο και ευφυή τρόπο. Σπουδαίος δάσκαλος ηθοποιών, επίμονος και τελειομανής, επεξεργαζόταν λεπτομερειακά το έργο και την παράσταση. Συνέβαλε ιδιαίτερα για μια νέα ερμηνευτική «ανάγνωση» του αρχαίου δράματος. Οι μεταφράσεις του έχουν προσωπική σφραγίδα και ποιητική ευαισθησία. Στόχος του στο ανέβασμα ενός έργου ήταν να βγει η αλήθεια του έργου. «Τότε – συνήθιζε να λέει ο Μ.Βολανάκης – βλέπεις μέσα του τη συνύπαρξη του τραγικού και του κωμικού. Ετσι όπως είναι η ζωή».

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1925. Σπούδασε θέατρο με δάσκαλο τον Κάρολο Κουν. Για το θίασο του οποίου μετέφρασε πολλά αμερικάνικα έργα («Η ζωή με τον πατέρα», η «Μικρή μας πόλη»). Γρήγορα στράφηκε στη σκηνοθεσία και ευδοκίμησε αρχικά σε πανεπιστημιακά θέατρα της Αγγλίας και της Αμερικής (ως το 1960), ανεβάζοντας μεταξύ των άλλων κωμωδίες του Αριστοφάνη και αρχαίες τραγωδίες, πολλές από τις οποίες μετέφρασε στα αγγλικά ο ίδιος. Οι πρώτες σκηνοθεσίες του στην Ελλάδα έγιναν στο ΚΘΒΕ και είχαν μεγάλη επιτυχία. Παράσταση – σταθμός στην ιστορία του ΚΘΒΕ θεωρείται η πρώτη στην Ελλάδα παρουσίαση του έργου «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Μπέκετ. Στη δεκαετία του ’60 σκηνοθέτησε επίσης για το ΚΘΒΕ «Το παιχνίδι της τρέλας και της φρονιμάδας» του Γ. Θεοτοκά, τον «Καλό άνθρωπο του Σετσουάν» του Μπρεχτ (σπουδαία επίσης παράστασή του), «Ενας εχθρός του λαού» του Ιψεν. Αργότερα συνεργάστηκε με ιδιωτικούς θιάσους («Μπαλκόνι» του Ζενέ από το θίασο Βεργή, «Βυσσινόκηπος» του Τσέχοφ με τον θίασο Λαμπέτη, «Πρόσκληση στον πύργο» του Ανούιγ, με το θίασο Κούρκουλου, «Εκκλησιάζουσες» του Αριστοφάνη, κ.ά.). Από το 1975 μέχρι το 1978, ως Γενικός Διευθυντής του ΚΘΒΕ, οδήγησε την κρατική σκηνή σε μια περίοδο σημαντικής καλλιτεχνικής προσφοράς. Σκηνοθέτησε με μεγάλη επιτυχία το έργο του Μπρεχτ «Ο Πούντιλα και ο δούλος του Μάττι» με τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ, τη «Συλλογή» του Πίντερ, την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή με την Αννα Συνοδινού και τη «Μήδεια» του Ευριπίδη με τη Μελίνα Μερκούρη, όλα σε δικές του μεταφράσεις. Σημαντική ήταν επίσης η σκηνοθεσία του στους «Αριθμημένους» του Κανέτι, πρώτη επίσης γνωριμία του ελληνικού κοινού με τον μελλοντικό Νομπελίστα. Η δεύτερη θητεία του ως καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ (’86-’89) διακρίθηκε από την επιτυχημένη επαναλειτουργία του ανακαινισμένου κτιρίου του πρώην «Βασιλικού Θεάτρου». Αυτό το διάστημα ετοίμαζε τη διανομή του έργου του Σαίξπηρ «Ιούλιος Καίσαρας», που θα παρουσίαζε σε αυτό το θέατρο το 2000.

Ο Μίνος Βολανάκης συνέλαβε στη δημιουργία των θεάτρων των βράχων στα νταμάρια της Αθήνας και πρότεινε τις «Γιορτές των Βράχων», τις οποίες υλοποίησε το 1982. Τον ίδιο χρόνο ανέβασε με το Εθνικό Θέατρο τον «Οιδίποδα Τύραννο» του Σοφοκλή. Στα χρόνια της δικτατορίας ήταν στην Αγγλία, όπου σκηνοθέτησε αρκετές παραστάσεις αγγλικών θιάσων.

Μετέφρασε περισσότερα από 135 έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου στα ελληνικά (Ιψεν, Στρίντμπεργκ, Πίντερ, Πιραντέλο, Μπέκετ, Μπεν Τζόνσον, κ.ά.), αλλά και πάρα πολλά ελληνικά έργα στα αγγλικά.