Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Με αφορμή ένα δημοσίευμα και μια κινητοποίηση: Μια μαρτυρία

Φιλοξενούμενος ο Παναγιώτης Μελάς //

Συνταξιούχος ναυτεργάτης (Α’ Μηχανικός)

Όμορφος κόσμος, ηθικός κι αγγελικά πλασμένος

 Διανύοντας ήδη την 8η δεκαετία της ζωής μου (βρίσκομαι λίγο πριν τα μέσα της) και έχοντας γυρίσει την οικουμένη, ούτε που μπορώ να θυμηθώ πόσες φορές, ταξιδεύοντας στους ωκεανούς της λόγω επαγγέλματος (ναυτεργάτης), επιτρέψτε μου να καταθέσω μερικές προσωπικές σκέψεις και εμπειρίες. Αφορμή στάθηκε ένα – διαδικτυακό – δημοσίευμα, με τίτλο «Παγκόσμιος πόλεμος» για τις μάσκες, που μπορεί κανένας να το διαβάσει στον παρακάτω σύνδεσμο (link): ΕΔΩ

Πρέπει να ξεκαθαριστεί καταρχήν ότι ο εν λόγω σύνδεσμος προέρχεται από μια ιστοσελίδα, που δεν έχει σχέση ούτε με τον σοσιαλισμό που ανατράπηκε, ούτε βέβαια με το ΚΚΕ ή με κανένα από τα, ανά τον κόσμο, κομμουνιστικά κόμματα. Δείχνει ωστόσο, πολύ ανάγλυφα, σε ποιο απάνθρωπο, σάπιο και ξεπερασμένο καθεστώς ζει η ανθρωπότητα, με εξαίρεση το «νησί της επανάστασης», την Κούβα.

Σήμερα, αυτές τις ώρες, όλοι κοιτούν με αγωνία προς τα δημόσια νοσοκομεία, τα αποψιλωμένα και σχεδόν γυμνά από υλικά, εξοπλισμό και προσωπικό και έχουν στραμμένο το βλέμμα τους, κάποιοι με απόγνωση και άλλοι με καρτερία, προς τους γιατρούς και τους νοσοκόμους τους, που είναι οι μόνοι που θα μπορέσουν να τους βοηθήσουν στη μεγάλη ανάγκη μιας αρρώστιας που δεν αφήνει τίποτα όρθιο στο πέρασμά της. Την ίδια στιγμή, οι απλοί άνθρωποι τους χειροκροτούν και αναγνωρίζουν την ανεκτίμητη προσφορά τους, ενώ κάποιοι άλλοι τους «χειροκροτούν», μόνο αν μένουν πειθήνιοι στις εντολές τους και τους αναθεματίζουν αν ζητήσουν τα αυτονόητα (χωρίς να παραλείπουν να στέλνουν και τα ΜΑΤ, αν χρειαστεί).

Σ’ αυτό το κλίμα λοιπόν, υπάρχουν μερικοί μεγαλοκαρχαρίες που σφάζονται κυριολεκτικά στο παιχνίδι της διασφάλισης του κέρδους, παίζοντας παιχνίδια θανάτου στις πλάτες ολόκληρων λαών. Κλοπές στις πίστες των αεροδρομίων, πλειοδοσίες της τελευταίας στιγμής και αρπαγές, ανικανότητα παραγωγής αναγκαίου υγειονομικού υλικού, μαχαιρώματα και συναλλαγές πάνω και κάτω από το τραπέζι, συνθέτουν μιαν εικόνα πρωτόγνωρη, αλλά καθόλου μη αναμενόμενη.

Με αυτή την ευκαιρία λοιπόν, θέλω να καταθέσω τις προσωπικές εμπειρίες μου.

Κατά τη διάρκεια της μακρόχρονης εργασιακής μου θητείας στην ποντοπόρο ναυτιλία, είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ δυο σοσιαλιστικές χώρες, την ΕΣΣΔ και τη Ρουμανία, και τις δύο στα μέσα της δεκαετίας του ’80, ενώ την ΕΣΣΔ την είχα επισκεφθεί ξανά στο παρελθόν, στις αρχές προς τα μέσα της δεκαετίας του ’70. Η εικόνα που εισέπραξα, ιδιαίτερα από τις επισκέψεις μου στην ΕΣΣΔ (που ήταν και οι περισσότερες) ήταν η εξής, σε αδρές γραμμές και πολύ περιληπτικά, στα βασικά:

Α. ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

  1. Εικόνα πόλεων σχετικά “καθυστερημένων” σε ζητήματα διάθεσης καταναλωτικών αγαθών, σε σχέση με την εικόνα που θα προσλάμβανε κάποιος από τις πόλεις του λεγόμενου δυτικού κόσμου. Κτήρια σχετικά παλιότερα, αυτοκίνητα λίγα και περασμένης τεχνολογίας, έλλειψη σύγχρονων τεχνολογικών αγαθών, όπως τηλεοράσεις και άλλα ηλεκτρονικά, μοντέρνος ρουχισμός κλπ.
  2. Εικόνα έλλειψης αφθονίας και ποικιλίας σε είδη πλατιάς κατανάλωσης. ιδιαίτερα είδη τροφίμων και άλλων ειδών, στα οποία είμαστε εμείς συνηθισμένοι, όπως π.χ. τυροπιτάδικα, σουβλατζίδικα, πιτσαρίες, 10 διαφορετικών ειδών μακαρόνια ή κονσέρβες ντομάτας, πάνες για μωρά, 20 διαφορετικών ειδών οδοντόκρεμες ή σαπούνια, γυναικείες κάλτσες νάυλον ήρούχα τζιν, κλπ.
  3. Στα λιμάνια, στους γύρω χώρους, ύπαρξη μιας μικρής, αλλά διακριτής δραστηριότητας διάφορων “τύπων” μικροαπατεώνων, που ζητούσαν να αγοράσουν κάλτσες νάυλον και τζιν, ή να αλλάξουν ρούβλια με ξένο συνάλλαγμα, κυρίως δολάρια ή λίρες Αγγλίας ή άλλα ισχυρά ευρωπαϊκά νομίσματα.

Β. ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

  1. Οι κοινωνίες – τουλάχιστον αυτές που εγώ είδα – είχαν πολίτες ζεστούς, φιλόξενους και έτοιμους να σε εξυπηρετήσουν σε οποιαδήποτε άμεση ανάγκη σου, μολονότι οι παλιότερες γενιές δεν είχαν ιδιαίτερη σχέση με τη γνώση ξένων γλωσσών για να συνεννοηθείς. Έφτανε όμως η ζεστασιά και η προθυμία για εξυπηρέτηση, ακόμα κι αν χρειαζόταν να συνεννοηθείς με νοήματα. Συνολικά, η ατμόσφαιρα εξέπεμπε τη ζεστασιά που έχουμε εμείς συνηθίσει, σε αντίθεση με την κρυάδα που εκλαμβάνει ο, για πρώτη φορά, επισκέπτης των πόλεων του δυτικού κόσμου, όπου σε κοιτούν με μισό μάτι, έτσι και καταλάβουν ότι είσαι ξένος. Δεν ξεχνώ την αντιμετώπιση που είχα, όταν σε κάποιο λιμάνι του Καναδά, στις εκβολές του ποταμού του Αγίου Λαυρεντίου (το γνωστόSaint Laurence River), βγήκαμε από το βαπόρι μαζί με τη γυναίκα μου, να πάμε στο ταχυδρομείο. Έξω από την πύλη του λιμανιού και σχετικά μακριά, συναντήσαμε μια ομάδα από 4-5 ανθρώπους, που καθόντουσαν σε καρέκλες σε μιαν αυλή. Τους ρωτήσαμε στα Αγγλικά πώς να πάμε στο ταχυδρομείο. Αυτοί, καταλαβαίνοντας ότι είμαστε ξένοι, αρνήθηκαν να μας απαντήσουν στα Αγγλικά και μας μίλησαν Γαλλικά, προσπαθώντας εμφανώς να μην καταλάβουμε τι μας έλεγαν. Σημείωση: Είναι γνωστό ότι στον Καναδά οι επίσημες γλώσσες είναι δύο, τα Αγγλικά και τα Γαλλικά, τις οποίες μιλάνε και διδάσκονται στα σχολεία τους ΟΛΟΙ οι κάτοικοι. Αν δεν τους απαντούσαμε επίσης στα Γαλλικά, ευχαριστώντας τους, ίσως να μην φτάναμε ποτέ στο ταχυδρομείο!
  2. Δεν υπήρχε πουθενά η εικόνα περιφερόμενων ανέργων ή γενικά άεργων πολιτών. Κάθε μεμονωμένη προσπάθεια κάποιου για επαιτεία ή για περιθωριακού τύπου συμπεριφορά (στις κοινωνίες των μεγάλων πόλεων είναι λογικό να υπάρχουν και τέτοια φαινόμενα) αντιμετωπιζόταν άμεσα και οι παραβάτες διώκονταν ανελέητα.
  3. Οι – επίσης περιθωριακού τύπου – συμπεριφορές και προσπάθειες μικροαπατεώνων και μικρολαθρεμπόρων ειδών ή συναλλάγματος έβρισκαν μπροστά τους την άμεση αντίδραση των αστυνομικών αρχών, με αποτέλεσμα πάντα αυτές να περιορίζονταν σε ένα μικρό και χωρίς ουσιαστική επίδραση στην ομαλή λειτουργία της κοινωνίας φαινόμενο.
  4. Παρά την έλλειψη των δυτικού τύπου καταναλωτικών αγαθών, οι πόλεις διέθεταν αφθονία στα βασικά αγαθά διατροφής και πρώτης ανάγκης. Παράλληλα, οι δημόσιες συγκοινωνίες παρείχαν επαρκέστατο όγκο οχημάτων για τις μετακινήσεις των πολιτών, με σχεδόν μηδαμινό κόστος. Την ίδια στιγμή, η στέγαση ήταν αγαθό για όλους (η εικόνα των αστέγων, που είχα συναντήσει σε δεκάδες άλλες μεγαλουπόλεις του δυτικού κόσμου ήταν άγνωστο φαινόμενο), στα σπίτια η παροχή ηλεκτρισμού, νερού, θέρμανσης κλπ. ήταν σχεδόν δωρεάν. Ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε η εικόνα στην Οδησσό, ενός μεγάλου καταστήματος με μουσικά όργανα, πιάνα, βιολιά, κιθάρες, πνευστά κάθε είδους κλπ., όλα σε εξευτελιστικές τιμές, σε τέτοιο σημείο που αν δεν σκεφτόμουν τη δυσκολία μεταφοράς και τα αναμενόμενα μεγάλα έξοδα εκτελωνισμού, θα αγόραζα επιτόπου ένα πιάνο, αφού η αξία του, με την επίσημη τιμή που είχε τότε το ρούβλι, δεν ξεπερνούσε τα 550 δολάρια, όταν στην Ελλάδα θα χρειαζόμουν τουλάχιστον το 4πλάσιο ή 5πλάσιο ποσό.
  5. Στις βασικές υπηρεσίες διαβίωσης είχαν πρόσβαση, και μάλιστα με ίσους όρους, όλοι ανεξαιρέτως οι πολίτες. Παιδεία όλων των βαθμίδων, Υγεία και Πρόνοια, φύλαξη ανήλικων παιδιών, εργασιακή ασφάλισηκαιεργασιακή ασφάλεια, πολιτισμός και υψηλού τύπου ψυχαγωγία, κλπ., ήταν έννοιες αυτονόητες, που δεν έμπαιναν σε αμφισβήτηση. Χαρακτηριστικό είναι το σλόγκαν, παρμένο από τον ομώνυμο τίτλο του βιβλίου του Arthur S. Trace Jr., που κυριαρχούσε την εποχή που ο σοσιαλισμός είχε εδραιωθεί: «Τι γνωρίζει ο Ιβάν που δεν μαθαίνει ο Τζόνι; » («What Ivan Knows That Johnny Doesn’t»). Πληροφορίες μπορεί κάποιος να βρει σε σχετική αρθρογραφία του Ριζοσπάστη:

(Α’ Μέρος)

(Β’ Μέρος)

Μια άλλη ματιά, πάλι από τον Ριζοσπάστη, με τίτλο: Τα επιτεύγματα της ΕΣΣΔ στην Εκπαίδευση

Μερικές διευκρινίσεις για το τέλος:

  1. Οι αδυναμίες του σοσιαλιστικού συστήματος, της πρώτης προσπάθειας του ανθρώπου να δημιουργήσει μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση, είναι γνωστές. Σχεδόν 30 χρόνια μετά την ανατροπή του, έχουν ανιχνευθεί, αναλυθεί και εξηγηθεί με ειλικρίνεια, αλλά και με πολύ κόπο και πόνο. Πάνω από όλα, έχουν εξαχθεί χρήσιμα και πολύτιμα συμπεράσματα. Οι αναφορές που εγώ κάνω, ως προσωπική εμπειρία, είναι απλά ενδεικτικές. Το να τις κρύψω (ή να τις κρύψουμε) δεν είναι ούτε τίμιο, ούτε θα βοηθούσε στην εξαγωγή συμπερασμάτων.
  2. Η καταγραφή των αδυναμιών δεν αναιρεί ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ την ανωτερότητα του σοσιαλισμού, σε σύγκριση με το βάρβαρο και ξεπερασμένο σύστημα της εκμετάλλευσης του ανθρώπου από άνθρωπο, τον καπιταλισμό.
  3. Η καταγραφή των βασικών στοιχείων, όπως αυτά αναφέρονται – πάλι ενδεικτικά – στις ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ, δείχνει ανάγλυφα τις διαφορές ανάμεσα στον σοσιαλισμό και τον καπιταλισμό. Τα στοιχεία δεν αντέχουν σε καμιά σύγκριση.
  4. Η εικόνα που παρουσιάζει σήμερα ο καπιταλισμός – ο πόλεμος για τις μάσκες είναι απλά ένα παράδειγμα – είναι εικόνα που δείχνει ότι στις κρίσεις ξεχνιούνται όλες οι κούφιες διακηρύξεις περί δημοκρατίας, ίσων ευκαιριών και κοινωνικής ευαισθησίας.
  5. Επιτομή αυτής της εικόνας είναι το ναυάγιο του σημερινού (8/4/20) Γιουρογκρούπ.