• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Νάσος Μπράτσος: «Αθλητισμός & κοινωνικά κινήματα, αθλητικά σωματεία και διοργανώσεις σε περιόδους κοινωνικών και απελευθερωτικών αγώνων» (εκδ. Νότιος Άνεμος)

Παρουσιάζει ο Ειρηναίος Μαράκης  //

Τα αυτοοργανωμένα και αυτοδιαχειριζόμενα ποδοσφαιρικά σωματεία του Τηγανίτη Α.Σ.Η και του Α.Σ. Ασπάλαθος, που αναφερθήκαμε πρόσφατα σε αυτά και σχετικά με την παρεμπόδιση των αντιφασιστικών και αντιρατσιστικών τους παρεμβάσεων σε γήπεδα της Κρήτης, δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο φαινόμενο, ούτε στο νησί, ούτε ευρύτερα πανελλαδικά. Αντίθετα, παρατηρείται μία έκρηξη δημιουργίας σχετικών ομάδων που δεν περιορίζονται στην λεκτική έκφραση αλληλεγγύης αλλά που αναπτύσσουν ευρύτερη κοινωνική και αγωνιστική δράση αναγνωρίζοντας πως ο αθλητισμός δεν μπορεί να είναι (και ούτε είναι) ανεπηρέαστος από όλα όσα εκτυλίσσονται στο κοινωνικό και ταξικό πεδίο. Ιδιαίτερα μάλιστα, όπου κλείνοντας δέκα χρόνια καπιταλιστικής κρίσης, οι ανάγκες για μια άλλη αντιμετώπιση του αθλητισμού κόντρα στην εμπορευματοποίηση που επιβάλλει η αγορά αναδεικνύεται ως μονόδρομος. Τα σωματεία αυτά διεκδικούν αφενός να κυριαρχήσουν στα γήπεδα η χαρά (του παιγνιδιού και της κοινωνικής προσφοράς) και η συλλογικότητα και όχι η «συστράτευση» οπαδών και μεγαλοπαραγόντων, με στόχους σχεδόν αποκλειστικά πλέον πολιτικούς και οικονομικούς φέρνοντας σε δεύτερη μοίρα τους αθλητικούς στόχους της εκάστοτε ομάδας. Τέτοια σωματεία είναι ο Αστέρας Εξαρχείων, ο Ελευθεριακός Βόλου, η Προοδευτική Έκρηξη Τούμπας, η Αυτόνομη Ποδοσφαιρική Ομάδα στην Πάτρα, ο Απείθαρχος Ιωαννίνων και άλλα πολλά. Μαζί τους μπορούμε να συνυπολογίσουμε και τις ομάδες φιλάθλων σε μεγάλες ή μικρότερες ΠΑΕ που αναπτύσσουν κατά καιρούς αντιφασιστική δράση και τα διάφορα ποδοσφαιρικά τουρνουά όπως το «Γκολ στη φτώχεια».

Όμως όλα τα παραπάνω όπως δεν αποτελούν ένα καινούργιο ή μεμονωμένο φαινόμενο αλλά τόσο δεν αποτελούν και κάτι το αποκλειστικά καινούργιο. Αντίθετα, συνεχίζουν (και ενισχύουν) είτε λιγότερο, είτε περισσότερο συνειδητά μια παράδοση που κρατά από τις απαρχές του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα και ιδιαίτερα από την ίδρυση του ΣΕΚΕ και της ΓΣΣΕΕ πριν εκατό χρόνια, με ομάδες που ξεκινούν να οργανώνονται μέσα στις εργατικές γειτονιές, όπου αναζητούσαν μέσα στην καθημερινή βιοπάλη και στην σκληρή καταπίεση και τους διωγμούς του κράτους και της Χωροφυλακής. Αυτή η παράδοση συνεχίστηκε, με βήματα μπροστά αλλά και πίσω, πάντα σε άμεση συνάρτηση με τις εξελίξεις διεθνώς στο εργατικό κίνημα και μέσα στην ίδια την Αριστερά καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, φτάνοντας όμως σε παρακμή με την εδραίωση του επαγγελματικού ποδοσφαίρου.

Μνήμες και παραδείγματα

Για αυτά και πολλά περισσότερα γράφει ο δημοσιογράφος Νάσος Μπράτσος στο βιβλίο του «Αθλητισμός & κοινωνικά κινήματα, αθλητικά σωματεία και διοργανώσεις σε περιόδους κοινωνικών και απελευθερωτικών αγώνων» που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 2015 και μέχρι και τον Ιανουάριο του 2017 είχε πραγματοποιήσει περίπου 20 εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα, με διοργανωτές μαζικούς φορείς. Μάλιστα, η συνεχής ζήτηση του βιβλίου, ειδικά με αφορμές σημαντικά γεγονότα στον αθλητισμό, είτε μέσα, είτε έξω από τους αγωνιστικούς χώρους, οδήγησε τις εκδόσεις «Νότιος Άνεμος», στην απόφαση να προχωρήσουν σε επανέκδοση του.

Σύμφωνα με τον ιστορικό του εργατικού κινήματος Δημήτρη Λίβιεράτο και όπως γράφει στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης:

«Ο Νάσος Μπράτσος παρουσιάζει στις σελίδες του μια σπουδαία εποχή για τον Αθλητισμό αλλά και για ολόκληρη την κοινωνία. Τότε που ήταν ερασιτεχνικός, στηριζόμενος στην ατομική και ομαδική προσπάθεια, την ευγενή άμιλλα των ανθρώπων. Τότε που δεν υπήρχε ακόμα επαγγελματισμός, βελτιωμένα φάρμακα, εμπόριο σωμάτων και προσπαθειών. Μπορεί σήμερα να μη μας φαίνονται μεγάλα τα ρεκόρ, αλλά στηρίζονταν πραγματικά στη μυϊκή και στην ηθική δύναμη του αθλητή. Την αγάπη του για το άθλημα που υπηρετούσε.

Ο Νάσος Μπράτσος διατηρεί μια σπουδαία πρωτογενή, λαϊκή ιστορία. Σώζει μνήμες και παραδείγματα. Η προσπάθειά του είναι στην πρωτοπορία της αναγέννησης της κοινωνίας μας. Δεν είναι η ιστορία των μεγάλων, των «διάσημων». Είναι η ιστορία από τα κάτω που δημιουργεί. Έχει ιδιαίτερη σημασία να την υπενθυμίζουμε, να την κοινοποιούμε σε αυτούς, κυρίως στους νέους, που δεν τη γνωρίζουν. Συγχρόνως, παράδειγμα σημερινής δράσης. Για τις μεγάλες δυνατότητες που έχει αυτός ο πολύς, ο μεγάλος, ο σπουδαίος λαός. Πάντα δημιουργικός και πάντα κυνηγημένος, όπως αναφέρει σε σημαντικά παραδείγματα ο Νάσος Μπράτσος.

Σπουδαία και η αντιστασιακή στάση πολλών αθλητών. Πολλοί έδωσαν και τη ζωή τους για την αντιστασιακή τους δραστηριότητα. Και σήμερα, με άλλους τρόπους, στον αθλητισμό υπάρχει η προσπάθεια. Σήμερα, που πολλές φορές τα συμφέροντα «παραγόντων» σπρώχνουν τους νέους φιλάθλους σε αντιαγωνιστικές δραστηριότητες.

Η ιστορία δεν σταματά. Οι άνθρωποι, οι εργαζόμενοι, οι διανοούμενοι, η νεολαία αυτής της κοινωνίας συνεχίζουν αυτή τη δημιουργική δράση.

Η κοινωνική ιστορία συνεχίζεται κάθε μέρα. Ακόμη και με αθλητικές φανέλες. Και σήμερα υπάρχουν πραγματικές αθλητικές δραστηριότητες, όπως τότε, αλλά δεν τους δίνουν μεγάλη δημοσιότητα. Ακόμα και τα μεγάλα μέσα πληροφόρησης αγνοούν αυτές τις τοπικές αγωνιστικές εκδηλώσεις. Αλλά σε αυτές βρίσκεται η επαναφορά του αθλητισμού στην πραγματική του αντίληψη.

Ο Νάσος Μπράτσος δίνει μια σπουδαία ώθηση με αυτό το βιβλίο του. Καλό κουράγιο για τη συνέχεια!».

Περιεχόμενα

Οι υποενότητες του βιβλίου καλύπτουν ένα ευρύ σύνολο αναφορών σχετικά με την ιστορία και την εξέλιξη του εργατικού και αλληλέγγυου αθλητισμού σε συνάρτηση πάντα με τα κοινωνικά κινήματα σε περιόδους κρίσης όπως τα αθλητικά σωματεία και τις διοργανώσεις που αναπτύχθηκαν σε περιόδους κοινωνικών και απελευθερωτικών αγώνων, τον εργατικό αθλητισμός στο Μεσοπόλεμο, τις εργατικές Ολυμπιάδες και τις Σπαρτακιάδες, τον αθλητισμό στην Αντίσταση και στην περίοδο της γερμανικής Κατοχής, τις διώξεις αθλητών αλλά και ολόκληρων συλλόγων είτε στον Εμφύλιο, είτε στην επταετία της Χούντας, φτάνοντας μέχρι μία πρώτη καταγραφή της ποικιλόμορφης αθλητικής αλληλεγγύης που εμφανίζεται κατά τη μνημονιακή περίοδο.
Περισσότερο αναλυτικά τα περιεχόμενα του βιβλίου έχουν ως εξής:

ΠΡΟΛΟΓΟΣ (Α)
ΠΡΟΛΟΓΟΣ (Β)
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΚΕΦ.1 Το Ιβρύ: μια χαρακτηριστική περίπτωση
ΚΕΦ.2 Διεθνείς Διοργανώσεις
ΚΕΦ.3 Ο Εργατικός Αστήρ: όνομα – έμπνευση
ΚΕΦ.4 Το Κίνημα του εργατικού αθλητισμού: συνέντευξη με τον ιστορικό και συγγραφέα Δημήτρη Λιβιεράτο
ΚΕΦ.5 Αθλητικοί Σύλλογοι στον ελληνικό χώρο: από τις πρώτες προσπάθειες μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
ΚΕΦ.6 Δράσεις συλλόγων ανά περιοχή και επικρατούσες κοινωνικές συνθήκες
ΚΕΦ.7 Κόντρα στους ναζί
ΚΕΦ.8 Τα σύμβολα και οι εποχές τους
ΚΕΦ.9 Ο αθλητισμός στην Καισαριανή: μια περιοχή με μεγάλη προσφορά
ΚΕΦ.10 Πρώτες προσπάθειες επίσημης οργάνωσης: η ίδρυση της ΕΠΣΑ
ΚΕΦ. 11 Η Πανεργατική και άλλες περιπτώσεις συλλόγων
ΚΕΦ. 12 Καπετάν Νικήτας και Νίκος Γόδας: δύο ΕΛΑΣίτες ποδοσφαιριστές
ΚΕΦ.13 Ποδόσφαιρο και εξορία
ΚΕΦ.14 Ποδόσφαιρο: γέφυρα σύνδεσης λαών και θρησκειών
ΚΕΦ.15 Κρίση και κοινωνική αλληλεγγύη: ο ρόλος των αθλητικών σωματείων
ΚΕΦ.16 Από τις ελευθεριακές αντιλήψεις στο ποδόσφαιρο μέχρι τις δράσεις τοπικών κοινωνιών

Επίλογος

Το βιβλίο αποτελεί θα λέγαμε, άλλωστε το ίδιο παρατηρεί και ο συγγραφέας στον πρόλογο του, μία έντυπη καταγραφή στοιχείων που προέκυψαν από ενδελεχή έρευνα και μελέτη, από συνεντεύξεις και επιτόπια επίσκεψη σε χώρους καθώς και από την πολυετή σχέση του συγγραφέα με αθλητικούς χώρους, που με άμεσο, ξεκάθαρο, εύληπτο τρόπο κατορθώνει να μας δώσει το πανόραμα μιας ολόκληρης εποχής και ενός αθλήματος με ευρύτατη λαϊκή απήχηση και αναγνώριση μέχρι σήμερα. Παράλληλα, είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί καθώς μέσα σε όλα τολμάει και παίρνει θέση διεκδικώντας την οικοδόμηση μιας άλλης αθλητικής και πολιτιστικής κουλτούρας ελεύθερης και αδέσμευτης από τα μεγάλα ή και μικρότερα επιχειρηματικά συμφέροντα, ενάντια στην αστική χειραγώγηση και στις πολιτικές του τύπου No Politica.

 _______________________________________________________________________________________________________

Ο Ειρηναίος Μαράκης γεννήθηκε στα Χανιά το 1986, απόφοιτος της τεχνικής εκπαίδευσης. Συμμετέχει με ποιήματα του στα συλλογικά έργα (e-books) ενώ ποιήματα του έχουν δημοσιευτεί σε διάφορες λογοτεχνικές σελίδες. Αρθρογραφεί στην εφημερίδα Αγώνας της Κρήτης καθώς και στο διαδικτυακό πολιτικό και πολιτιστικό περιοδικό Ατέχνως. Διατηρεί το ιστολόγιο Λογοτεχνία και Σκέψη.