• [Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί/με μάτι αριστερό το βλέπω./Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί,/οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι (Κ. Βάρναλης)]
Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Νίκος Ξυνός, λαϊκός αγωνιστής και καπετάνιος του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ

ΞΥΝΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ (1908-1947), ψευδ. Ζωντανός, Μερκέζης και Σµόλικας –  Τα δυο τελευταία ψευδώνυµα πάρθηκαν από το όρος Σµόλικας και το ύψωµα της Τσαριτσάνης «Μερκέζι»

Ο Νίκος Ξυνός, λαϊκός αγωνιστής και καπετάνιος του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ (καπετάν Σμόλικας) γεννήθηκε το 1908, παιδί αγροτικής οικογένειας Τσαριτσάνης, του Δημητρίου και της Φανής. Ασπάστηκε από μικρός τις προοδευτικές ιδέες και το 1932 έγινε μέλος του ΚΚΕ. Στέλεχος της Κομματικής Οργάνωσης Λάρισας του ΚΚΕ στα χρόνια της μεταξικής δικτατορίας και στην αρχή της Κατοχής. Πολλές φορές φυλακίστηκε κι εξορίστηκε. Στην Αλβανία πολέμησε γενναία στην πρώτη γραμμή με το βαθμό του Λοχία.

xunosΟ ίδιος, αν και τελειόφοιτος Γυμνασίου, δε συνέχισε τις σπουδές του για λόγους πολιτικούς, συνέχισε το επάγγελμα του πατέρα του, ενός πατέρα ψύχραιμου κι αποφασιστικού, που υπήρξε το πρώτο θύμα των Ιταλών κατακτητών. Λέγεται μάλιστα, ότι τη μέρα που οι Ιταλοί καίγαν το σπίτι του και σαν είδε ο Μήτσιος να καίγεται ο ιδρώτας μιας ολόκληρης ζωής, απ’ το χωράφι σαν  έφτσε στο χωριό άρπαξε το δρεπάνι και τράβηξε για την Πλατεία να θερίσει, όποιον Ιταλό θα ‘βρισκε μπροστά του. Τότε τον θέρισαν με ριπή όπλου, ύστερα από υπόδειξη, οι Ιταλοί.

Στα ιταλικά έγγραφα ο ηλικιωµένος ∆ηµήτριος Ξυνός καταγράφτηκε ως οδηγός των ανταρτών και κατάσκοπος, τον οποίον πρώτα εκτέλεσαν κι έπειτα έκαψαν το σπίτι του.

Ο Νίκος με επτά συγχωριανούς του κρυβόταν , γιατί τους αναζητούσαν οι κατοχικές αρχές σαν Κομμουνιστές. Από τους ίδιους τους συντρόφους τους αναδείχτηκε Αρχηγός της πρώτης Αντάρτικης ομάδας, που έδρα είχε και λημέρι στο «Μπιχτέτσι» και σαν έγινε δεκαπέντε (15) στον αριθμό, έκανε την πρώτη της εμφάνιση στη Σκαμνιά στις 27/8/1942 και στη συνέχεια Πύθιο, Κοκκινοπηλό κ.λ.π. Τότε ο Νίκος Ξυνός είχε το ψευδώνυμο Ζωντανός.

Ο Νίκος Ξυνός είχε πολλές πνευματικές και διοικητικές ικανότητες, ψημένος Κομμουνιστής, λογικός, αποφασιστικός, ψύχραιμος. Ενα περιστατικό ενδεικτικό της προσωπικότητας του Νίκου Ξυνού μας δίνει ο Λύσανδρος Ταμουρίδης, ΕΛΑΣίτης και ταγματάρχης του ΔΣΕ από την Ελασσόνα:

Στα χρόνια της δικτατορίας του Μεταξά γινόταν στο Στεφανόβουνο (γειτονικό χωριό της Τσαριτσάνης) ποδοσφαιρικός αγώνας μεταξύ των ομάδων των δύο χωριών. Ο Ξυνός πριν ξεκινήσει ο αγώνας έβγαλε λόγο και καλούσε τους θεατές σε αντίσταση στη δικτατορία του Μεταξά, λόγια που επιδοκιμάστηκαν από τους θεατές.

Στα χρόνια της κατοχής σαν δυνάμωσε το κίνημα και πολλαπλασιάστηκαν οι αντάρτες, ο Νίκος στάλθηκε στο Σμόλικα να οργανώσει αντάρτικο απ’ όπου πήρε και το Ψευδώνυμο «Σμόλικας». Στην αποστολή του ανταποκρίθηκε και για τη δραστηριότητά του έφτασε μέχρι το αξίωμα του Καπετάνιου της 9ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ. Με την απελευθέρωση για λόγους ασφαλείας στάλθηκε στο Μπούλκες για να προστατευτεί από την τρομοκρατία. Σαν δημιουργήθηκε ο Δημοκρατικός Στρατός ξαναεπέστρεψε το 1946 και ανέλαβε τη διοίκηση του Συγκροτήματος του Ολύμπου. Το 1947 στις 22 lούλη, σκοτώθηκε στον Όλυμπο στην τοποθεσία «πηγάδια», από χειροβομβίδα που πιάστηκε σε στερεό κλαρί κι εκπυρσοκρότησε, κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του στρατού.