• [Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί/με μάτι αριστερό το βλέπω./Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί,/οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι (Κ. Βάρναλης)]
Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Νίκος Χατζηκυριάκος – Γκίκας: Πολυσήμαντος δημιουργός

Ο Νίκος Χατζηκυριάκος – Γκίκας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1906. Ο πατέρας του, Αλέξανδρος, καταγόταν από τα Ψαρά και η μητέρα του, Ελένη, από την Υδρα, νησί όπου ο καλλιτέχνης πέρασε τα καλοκαίρια των παιδικών του χρόνων. Σ’ αυτό το σπίτι, από το 1935 έως το 1940 και από το 1945 έως το 1961 (οπότε καταστράφηκε από πυρκαγιά), ο Χατζηκυριάκος – Γκίκαςδημιούργησε μερικά από τα πιο σημαντικά του έργα. Μαθητής ακόμα, παίρνει τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής κοντά στον Κ. Παρθένη. Για πρώτη φορά εκθέτει έργα του το 1923 στο Παρίσι, όπου γνωρίστηκε με τα εικαστικά ρεύματα της εποχής, αλλά και με μεγάλες προσωπικότητες της τέχνης του αιώνα μας. Ανάμεσά τους οι: Ματίς, Πικάσο, Μπρακ, Λε Κορμπιζιέ, Μουρ κ.ά. Φύση ανήσυχη και πολυδιάστατη, ο Ν. Χατζηκυριάκος – Γκίκας συνεργάζεται το 1936 και ’37 με τον αρχιτέκτονα Πικιώνη, τον ποιητή Παπατσώνη και τον σκηνοθέτη Καραντινό, στην έκδοση του περιοδικού «Το Τρίτο Μάτι», ενώ το 1941 εκλέχτηκε καθηγητής στην έδρα Σχεδίου της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πολυτεχνείου, όπου και δίδαξε μέχρι το 1958.

Το Πρώτο Πρωϊνό Του Κόσμου

Το Πρώτο Πρωϊνό Του Κόσμου

Σ’ αυτό το διάστημα ασχολήθηκε και με τα σκηνικά. Τα πρώτα στην Ελλάδα μοντέρνα σκηνικά τα έκανε για το θέατρο Κοτοπούλη. Ακολούθησε η συμμετοχή του, με αρχαίες μάσκες, στις «Νεφέλες» του Αριστοφάνη, που παρουσίασε το 1951 το «Εθνικό Θέατρο». Παράλληλα, η ζωγραφική, η χαρακτική και η γλυπτική του ταξίδεψαν και παρουσιάστηκαν σε μεγάλα καλλιτεχνικά κέντρα. Οι εκθέσεις έργων του σε Παρίσι, Λονδίνο, Βερολίνο, Νέα Υόρκη, σημείωσαν μεγάλη επιτυχία. Στην Ελλάδα η «Εθνική Πινακοθήκη» οργάνωσε, το 1973, μεγάλη αναδρομική έκθεση, ενώ την ίδια χρονιά ο Ν. Χατζηκυριάκος – Γκίκας εκλέχτηκε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Αριστ., Σύνθεση σε δύο κλίμακες, 1939. Δεξ., Στέγες και αετοί, 1948

Αριστ., Σύνθεση σε δύο κλίμακες, 1939. Δεξ., Στέγες και αετοί, 1948

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του αποκάλυψε και μία ακόμη πτυχή του: Τη συγγραφική του ικανότητα. Αίσθηση προκάλεσαν τα βιβλία του: «Καραγκιόζ Τουρκερί», «Μπουφ και άλλες ιστορίες», «Ονειρα», «Γράμματα στην Τίγκη», το «Χρονικό φιλίας» κ.ά., ενώ έγραψε πολλά άρθρα και μελέτες για την Αρχιτεκτονική και την Αισθητική, καθώς και δοκίμια για τα προβλήματα τα σχετικά με το χαρακτήρα της ελληνικής τέχνης. Επίσης, εικονογράφησε μια ποικιλία βιβλίων, μεταξύ των οποίων την «Οδύσσεια» του Καζαντζάκη, το «Δάφνις και Χλόη» του Λόγγου και τα «Ποιήματα» του Καβάφη.

Πάνω αριστ., Ο καλλιτέχνης και η γυναίκα του, 1990, Μουσείο Μπενάκη - Πινακοθήκη Γκίκα. Βλ. Αγγελιοφόρος. Πάνω δεξ., Αυτοπροσωπογραφία ανακλώμενη σε καθρέφτη. Βλ. MuseumPlus. Κάτω αριστ., Αντανακλάσεις καθρεφτών, 1988. Βλ. alterapars. Κάτω δεξ., Αυτοπροσωπογραφία,1942.

Πάνω αριστ., Ο καλλιτέχνης και η γυναίκα του, 1990, Μουσείο Μπενάκη – Πινακοθήκη Γκίκα. Βλ. Αγγελιοφόρος. Πάνω δεξ., Αυτοπροσωπογραφία ανακλώμενη σε καθρέφτη. Βλ. MuseumPlus. Κάτω αριστ., Αντανακλάσεις καθρεφτών, 1988. Βλ. alterapars. Κάτω δεξ., Αυτοπροσωπογραφία,1942.

Αν και η τέχνη του Χατζηκυριάκου – Γκίκα κατείχε μια ξεχωριστή θέση στο εικαστικό «γίγνεσθαι» του τόπου μας, δεν επιλέχτηκε ποτέ για να εκπροσωπήσει τη χώρα μας στην Μπιενάλε της Βενετίας, με εξαίρεση τη συμμετοχή του το 1950, μαζί με τους: Απάρτη, Τάσσο, Γεωργιάδη, Ζαΐρη και Σοφιανόπουλο.

Πάνω, Ύδρα με χαρταετούς, 1980. Βλ. Res-Picta. Κάτω, Καίκια (via paletaart) και Η Βαρβάρα στην Ύδρα (viaMuseumPlus)

Πάνω, Ύδρα με χαρταετούς, 1980. Βλ. Res-Picta. Κάτω, Καίκια (via paletaart) και Η Βαρβάρα στην Ύδρα (viaMuseumPlus)

 

Προπύλαια

Προπύλαια

Η μουριά

Η μουριά

Μουσείο Χατζηκυριάκου-Γκίκα

Μουσείο Χατζηκυριάκου-Γκίκα

Ο Νίκος Χατζηκυριάκος – Γκίκας πέθανε στις 3 Σεπτεμβρίου 1994.

Πηγή: Ριζοσπάστης