Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

«Ο κάθε άνθρωπος είναι σημαντικός»

Γράφει η Νάνσυ Λου //

Με αφορμή την κατάργηση του αυτοδιοίκητου του ΚΕΘΕΑ εν μία νυκτί, χρειάζεται να γνωστοποιηθεί το έργο του ΚΕΘΕΑ στην κοινωνία μας σήμερα. Για να μπορέσουμε να αντιληφθούμε το μέγεθος της συμβολής του ΚΕΘΕΑ, πρέπει να απαντήσουμε σε κάποια ερωτήματα: «γιατί έχει ανάγκη τις ουσίες σήμερα ένας νέος;» και «πως προσεγγίζεις την θεραπεία της τοξικοεξάρτησης, με στεγνό πρόγραμμα ή με χορήγηση υποκατάστατων;». Στο πρώτο ερώτημα χρειάζεται να εξετάσουμε την αιτία που ο χρήστης επιλέγει να «χάνει» το μυαλό του, ποια είναι αυτη η «μαγεία» μέσω της οποίας ο τοξικομανής βρίσκει την ζωή που δεν έχει στην καθημερινότητά του. Τι είναι αυτό που οδηγεί τον άνθρωπο να «μουδιάσει» το μυαλο του και τι κερδίζει από την ουσία; Τα αίτια έχουν κοινωνικοοικονομικές ρίζες και δεν μπορούν να αναλυθούν εξ’ ολοκλήρου σ’ αυτό το κείμενο. Με λίγα λόγια όμως, η ουσία δίνει ακριβώς τη δυνατότητα να «ζήσει την ένταση ή χαλάρωση, να ξεφύγει απο την ρουτίνα» που έχει ανάγκη σήμερα. Τον αποσπά απ’ ό, τι δεν μπορεί να παλέψει με τις «μαγικές» της ιδιότητες.

Εξετάζοντας το δεύτερο ερώτημα ερχόμαστε αντιμέτωποι με το δίλημμα του ποια θεραπεία είναι κατάλληλη για την κοινωνία του 21ου αιώνα. Τα προγράμματα θεραπείας περιλαμβάνουν προγράμματα συντήρησης με υποκατάστατα αλλά και προγράμματα εξωτερικής παρακολούθησης χωρίς τη χορήγηση ουσιών, θεραπευτικές κοινότητες και πολλά άλλα. Ο πρώτος στόχος όλων των θεραπευτικών προσεγγίσεων είναι η αποχή ή η μείωση χρήσης των ουσιών. Ο δεύτερος είναι βελτίωσης της σωματικής και ψυχικής υγείας, της κοινωνικής λειτουργικότητας. Ο τρίτος στόχος
φυσικά πρόκειται για την μείωση της επικινδυνότητας για τη δημόσια υγεία και ασφάλεια.

Στην μία περίπτωση, τα προγράμματα των «υποκατάστατων» μέσα από την «ψυχιατρικοποίηση» των κοινωνικών συμπεριφορών οδηγούν στην «ομαλοποίηση των συμπεριφορών» και στον «κοινωνικό έλεγχο». Συντηρούν την εξάρτηση σαν τρόπο ζωής, βάζοντας στη θέση της παράνομης ουσίας μια νόμιμη. Όπως αναφέρουν και οι ίδιοι οι τοξικομανείς «είναι χρήστες του κράτους». Στην άλλη περίπτωση, στα «στεγνά» προγράμματα τύπου ΚΕΘΕΑ, ο τοξικομανής καλείται να μάθει να ανακαλύπτει την ταυτότητα του από την αρχή. Οφείλει σιγά σιγά να διακρίνει μέσα στη διαδοχή των γεγονότων την καθαρή και απλή σειρά, δηλαδή να ιεραρχεί, να βάζει προτεραιότητες. Το ΚΕΘΕΑ λειτουργει με το τρίπτυχο Πρόληψη – Θεραπεία – Κοινωνική Επανένταξη.

Στο συγκεκριμένο κείμενο θα ήθελα να μοιραστώ αυτούσιες τις σκέψεις μου σαν πρακτικάρια στη συμβουλευτική μονάδα του ΚΕΘΕΑ Αριάδνη, όταν παρακολουθούσα τη συμβουλευτική που παρείχε η μονάδα στις φυλακές, ειδικότερα την ημέρα που μέλη μιας θεραπευτικής κοινότητας επισκέφτηκαν τους φυλακισμένους με σκοπό την ανάδειξη του έργου που επιτελεί στην ουσία το ΚΕΘΕΑ μέσα απο την προσωπική τους εμπειρία.

Θυμάμαι τα βλέμματα των κρατούμενων που ήθελαν πραγματικά να ρουφήξουν όλες τις εμπειρίες των μελών της κοινότητας που επανανοηματοδότησαν την αξία της υπηρεσίας που παρέχει η συμβουλευτική μονάδα όπου υπάρχει, σε κάθε πόλη και νομό. Ίσως φταέι το ότι κόλλησα κι εγώ το μικρόβιο που λέγεται «θεραπεία από τις εξαρτήσεις», επανένταξη στη ζωή και την κοινωνία ως ενεργός πολίτης, αλλά κατάλαβα πως όλη η κοινωνία έχει ανάγκη να βιώσει την εμπειρία από την θεραπευτική κοινότητα, προκειμένου να κατανοήσει τι σημαίνει αλληλεγγύη, αγάπη, φροντίδα προς τον άλλον, αλλά και προς τον εαυτό μας έτσι ώστε να το κάνει πράξη στη ζωή. Εκείνη την ημέρα, λοιπόν στην φυλακή –αν και εξουθενωτική ψυχικά, εντυπωσιάστηκα με το πόσα καταφέρνει ένας άνθρωπος όταν πραγματικά το θέλει και το προσπαθεί. Για μένα ήταν ένα μάθημα αναστοχασμού, του τι σημαίνει φιλία, ουσιαστική αλληλεπίδραση με τους ανθρώπους δίπλα σου, να κοιτάς στα μάτια τον άλλον με ενσυναίσθηση, να κατανοείς το ζόρισμά του, την ανησυχία του για το πώς θα καταφέρει να εμπνεύσει τους κρατούμενους και θα τους πείσει να μην τα παρατήσουν.

Είναι αρκετά δύσκολο να προσπαθείς να καταγράψεις τα συναισθήματά σου, γιατί εκτός του ότι δεν έχουμε μάθει να τα εκφράζουμε δεν έχουμε πλέον ούτε τον χρόνο να τα επεξεργαστούμε στην δύσκολη καθημερινότητα μας. Αυτό που σίγουρα κατάλαβα στο ΚΕΘΕΑ είναι ότι έχουμε μέλλον ακόμα στο να μάθουμε να συνυπάρχουμε σε μια κοινωνία στα μέτρα μας, στο μπόι των ανθρώπων και των ονείρων που κάνουμε για το αύριο. Ειδικά όταν δεν σου δίνονται και οι αντίστοιχες ευκαιρίες και δυνατότητες στη σημερινή κοινωνία που ζούμε παρά μόνο εμπόδια, είναι επιτακτική ανάγκη πλέον να παλέψουμε να ξεπεραστούν. Το ΚΕΘΕΑ είναι μια ευκαιρία να έρθεις σε επαφή με δυσκολίες που αντιμετωπίζουν άλλοι, με τα δικά τους και τα δικά σου συναισθήματα, αξιοποιώντας τα σε αποτελεσματική κατεύθυνση στο πλαίσιο της θεραπευτικής διαδικασίας. Το ΚΕΘΕΑ δίνει το χέρι σε όποιον θέλει να σηκωθεί χωρίς διακρίσεις και προκαταλήψεις, γιατί ο κάθε άνθρωπος είναι σημαντικός. Αυτό ακριβώς είναι που θέλει και η σημερινή κυβέρνηση να κόψει από την κοινωνία, αλλάζοντας επι της ουσίας τον χαρακτήρα της λειτουργίας του ΚΕΘΕΑ.

_________________________________________________________________________________________________________________________________________
Νάνσυ Λου, γεννήθηκα το 1995 στην Αθήνα, είμαι απόφοιτη Φιλοσοφικής Σχολής του Τμήματος Φιλοσοφικών και Κοινωνικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Έκανα την πρακτική μου άσκηση στο ΚΕΘΕΑ Αριάδνη σαν βοηθός κοινωνιολόγου. Έχω γράψει πανεπιστημιακές εργασίες πάνω σε ζητήματα κοινωνιολογικού ενδιαφέροντος (μετανάστευσης, Ιστορικής Ανθρωπολογίας) και κοινωνικής ψυχολογίας. Έχω ασχοληθεί με το θέατρο και τον κινηματογράφο και έχω τελειώσει Μουσικό Λύκειο Πειραιά.