• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Ο συνεργάτης των ναζί επίσκοπος Αγαθάγγελος Ξηρουχάκης (φωτογραφίες)

Παρουσιάζει και σχολιάζει ο Ειρηναίος Μαράκης //

Κατά καιρούς κυκλοφορούν διάφορες φωτογραφίες στο διαδίκτυο ιερέων και επισκόπων που συνεργάστηκαν με τους ναζί κατά τη διάρκεια της Κατοχής και προσπαθώντας να επιβάλλουν με έντονο «χριστιανικό» ζήλο την αποδοχή των χιτλερικών εγκλημάτων και της καταδυνάστευσης του λαού ως τη μόνη αναγκαιότητα κι ερχόμενοι σε ευθεία αντίθεση με το εκκλησιαστικό προσωπικό που στην πλειοψηφία του και με κάθε τρόπο, ακόμα και ένοπλα, συμμετείχε στην Αντίσταση και μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.

xirouxakis1

Πέντε από αυτές τις φωτογραφίες συγκεντρώσαμε και παρουσιάζουμε σήμερα στο περιοδικό Ατέχνως οι οποίες απεικονίζουν τον μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου (Χανιά) Αγαθάγγελο Ξηρουχάκη παρέα με ναζί αξιωματικούς και κατοχικούς διοικητές του «Φρουρίου Κρήτη», όπως αποκαλούνταν το νησί από τις κατοχικές δυνάμεις. Στην πρώτη εικονίζεται με δύο αξιωματικούς ενώ στην επόμενη (δημοσιεύτηκε στο κατοχικό φύλλο «Παρατηρητής» που έβγαινε στα Χανιά – στις μέρες μας το ίδιο όνομα έχει η ναζιστοφυλλάδα της τοπικής οργάνωσης της Χρυσής Αυγής) τον βλέπουμε να χαιρετάει ναζιστικά παρουσία του Γερμανού διοικητή Κρήτης (εικονίζεται είτε ο αρχικός διοικητής, στρατηγός Αντρέ ο οποίος καταδικάστηκε το 1947 σε «ισόβια» και «αμνηστεύτηκε» το 1952 από την κυβέρνηση Παπάγου ή ο μετέπειτα Μπρόυερ που καταδικάστηκε σε θάνατο το 1948 και είναι ο μόνος ανώτατος Γερμανός που εκτελέστηκε) καθώς και του διορισμένου Έλληνα γενικού διοικητή Πρωτοπαπαδάκη (ακολούθησε τους αποχωρούντες Γερμανούς και ίδρυσε στην Αυστρία «Εξόριστη κυβέρνηση») που επίσης χαιρετούν φασιστικά. Στην τρίτη φωτογραφία ο Αγαθάγγελος Ξηρουχάκης μαζί με διάφορους πολίτες υποδέχονται στα Χανιά τον διορισμένο από τους Ναζί πρωθυπουργό Τσολάκογλου μαζί με ναζί αξιωματικό ενώ στην τέταρτη φωτογραφία τον βλέπουμε να εξέρχεται από τον χώρο της Γενικής Διοίκησης (Κομαντατούρ). Στην τελευταία εικονίζεται στο βάθος αριστερά να συμμετέχει στην νεκρική πομπή (μάλλον στην σημερινή οδό Νεάρχου στα Χανιά) του Γερμανού προξένου Κρούγκερ ενώ ακόμα βλέπουμε Ιταλούς στρατιώτες με τα χαρακτηριστικά τους κράνη όπου το αποτυπωμένο «F» δηλώνει τη –νέα– ιδιότητα τους, αυτή του πυροσβέστη. Λίγο πιο μπροστά προχωράει Γερμανός, μάλλον ναύτης, κρατώντας τα παράσημα του Γερμανού πρόξενου.

Να σημειώσουμε εδώ πως υπάρχει καταγεγραμμένη μαρτυρία που ο επίσκοπος Αγαθάγγελος Ξηρουχάκης κάνει έγγραφη έκκληση στους αντάρτες του ΠΑΜ (Παγκρήτιο ή Πατριωτικό Αγωνιστικό Μέτωπο) να καταθέσουν τα όπλα. Συγκεκριμένα το γεγονός αυτό παραθέτει ο Αντώνης Σανουδάκης – Σανούδος, Δρ. Πανεπιστημίου – συγγραφέας, στο λεύκωμα φωτογραφιών της κατοχής στην Κρήτη από τα Γερμανικά αρχεία Bundesarchiv, 2η έκδοση, με τίτλο «Ο γερμανικός Ιανός».

xirouxakis2

«ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ»

Υπάρχουν βέβαια και «ενστάσεις» σε αυτή την πορεία του Αγαθάγγελου Ξηρουχάκη όπου στην πραγματικότητα προσπαθούν (και το έχουν επιτύχει ως ένα βαθμό χάρη στην δυνατότητα των μηχανισμών και των θεσμών της καθεστωτικής αστικής ιστορίας) να διαστρεβλώσουν την αλήθεια. Με λίγα λόγια αυτές οι «ενστάσεις» υποστηρίζουν ότι ο τότε μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου δεν ήταν συνεργάτης των ναζί αλλά ότι αντίθετα ήταν ένας άνθρωπος που αξιοποίησε τη θέση του και δραστηριοποιήθηκε και έσωσε πολυάριθμους Έλληνες από την εκτέλεση ή την φυλάκιση και τα βασανιστήρια, οι οποίοι κινδύνευαν της πατριωτικής και αντιστασιακής δράσης τους. Το γεγονός, σημειώνουν, ότι ο Αγαθάγγελος γνώριζε άριστα την γερμανική γλώσσα (είχε σπουδάσει στη Γερμανία) καθώς και άλλες γλώσσες, όπως και η πείρα που είχε αποκομίσει κατά την μακρόχρονη παραμονή σε διάφορες χώρες και οι διπλωματικές του ικανότητες, τον βοήθησαν, ώστε να μπορεί να επικοινωνεί με τις Αρχές Κατοχής και να δρα κατευναστικά σε δύσκολες περιπτώσεις(!) Εμείς πάλι από την πλευρά μας δεν μπορούμε παρά να εντοπίσουμε πολιτικές, ίσως και προσωπικές, σκοπιμότητες πίσω από όλα αυτά. Θα λέγαμε μάλιστα ότι οι όποιες «ενστάσεις» υπάρχουν είναι βασισμένες ακριβώς στο προφίλ που οικοδόμησε ο Αγαθάγγελος Ξηρουχάκης, αυτού του πολίτη πέρα των όποιων διακρίσεων, που βέβαια ήταν διακρίσεις πολύ βασικές για την επιβίωση του τόπου ή την ολοκληρωτική του αποδόμηση κάτω από τη ναζιστική μπότα. Οι φωτογραφίες, από τη μία πλευρά, και η γνήσια αντιστασιακή δάση άλλων ιερέων, από την άλλη, αποδεικνύουν το ακριβώς αντίθετο βέβαια…

Αυτή την τακτική ακολούθησε μέχρι που πέθανε το 1958 σε ηλικία 86 ετών, έχοντας διατελέσει επίσκοπος στην συγκεκριμένη μητρόπολη (Κυδωνίας και Αποκορώνου) για 22 συναπτά έτη – ήταν στη θέση αυτή από το 1936. Αποδείξεις της δήθεν αδέσμευτης αλλά οπωσδήποτε «χριστιανικής» και «πατριωτικής» τακτικής του επισκόπου μπορούμε εύκολα να εντοπίσουμε και σε σχετικό αφιέρωμα του ιστορικού Νίκου Τωμαδάκη, φίλου του επισκόπου, σε σχετικό βιογραφικό σημείωμα που βρίσκουμε αναρτημένο και στο διαδίκτυο. Ο Τωμαδάκης βεβαια δεν ασκεί κριτική στην στάση, και υπέρ των ναζί κατακτητών, του Αγαθάγγελου Ξηρουχάκη. Αντίθετα την προασπίζεται με θέρμη, χαρακτηρίζοντας την, τι άλλο παρά πατριωτική:

«Ό ’Αγαθάγγελος Ξηρουχάκης ανήκει πλέον είς την ‘Ιστορίαν. ‘Ως φιλόλογος συνέδεσεν έσαεί το όνομά του με τον Κρητικόν Πόλεμον τοΰ 1645-1669. ‘Ως θεολόγος συνέδεσε την Ένετίαν, την Βιέννην και την Κρήτην. Άλλ’ ως πατριώτης πρωτηγωνίστησεν είς τάς μαύρας ημέρας και νύκτας της Κατοχής (1941-1945), άναντιρρήτως έκτελών τάς υποδείξεις φρονίμων πολιτικών (αφανών πολλάκις) συμβουλών του, προασπίζων με θάρρος και ευπρέπειαν τάς υποθέσεις τοΰ Κρητικοΰ Λαοΰ, ελεών, σώζων, συμπάσχων μετά των άφαντάστως δοκιμασθέντων Κρητών, τηρών μετριοπάθειαν προς όλας τάς κατευθύνσεις, θέτων εαυτόν είς την υπηρεσίαν του συνόλου και αναλισκόμενος υπέρ της διασώσεως του έμπεπιστευμένου είς αυτόν ποιμνίου».

xirouxakis4

Ακόμα, οι ομολογουμένως καλές σχέσεις του επισκόπου, τόσο με τις αρχές Κατοχής όσο και με την κυβέρνηση του Καΐρου αλλά και ο ρόλος που ανέλαβε κατά τη διάρκεια της αποχώρησης των γερμανικών στρατευμάτων από τα Χανιά και μετά την Απελευθέρωση, επιβεβαιώνουν όλα τα παραπάνω. (Μετακατοχικά, διετέλεσε μάλιστα, και για ένα προσωρινό διάστημα, Γενικός Διοικητής Κρήτης και όπως όριζε το συμπληρωματικό πρωτόκολλο της Συμφωνίας της Τρομάρισσας που υπογράφτηκε στην Ζούρβα στις 24/91944.) Ενώ επιβεβαιώνουν παράλληλα κατά πόσο ο «πατριωτισμός» συνδέεται με την εξυπηρέτηση αλλότριων συμφερόντων και προσωπικών φιλοδοξιών…

 _______________________________________________________________________________________________________

Ο Ειρηναίος Μαράκης γεννήθηκε στα Χανιά το 1986, απόφοιτος της τεχνικής εκπαίδευσης. Συμμετέχει με ποιήματα του στα συλλογικά έργα (e-books) ενώ ποιήματα του έχουν δημοσιευτεί σε διάφορες λογοτεχνικές σελίδες. Αρθρογραφεί στην εφημερίδα Αγώνας της Κρήτης καθώς και στο διαδικτυακό πολιτικό και πολιτιστικό περιοδικό Ατέχνως. Διατηρεί το ιστολόγιο Λογοτεχνία και Σκέψη.