• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Ο Χοακίν Ροδρίγο και το Κοντσέρτο του Αρανχουέζ

Επιμέλεια Αλέκος Χατζηκώστας //

Στις 22/11/1890 , γεννιέται ο Ισπανός πιανίστας συνθέτης Χοακίν Ροδρίγο. Στην Ελλάδα ο Rodrigo έγινε ευρύτερα γνωστός για το πασίγνωστο Κοντσέρτο  Αρανχουέθ. Και αυτό από έναν άλλο , ουσιαστικά τυχαίο λόγο. Το «Μείνε κοντά μου αγαπημένη», ήταν μια ερωτική ραδιοφωνική σειρά με το Concierto de Aranjuez  (Κοντσέρτο του Αράνχουεθ) σαν μουσικό της σήμα. Ακουγόταν κάθε μέρα εκτός Σαββάτου και Κυριακής στις 09.45 το πρωί από την ΥΕΝΕΔ. Κρατούσε 10 λεπτά και μαζί με τις διαφημίσεις έφτανε στο τέταρτο. Το ραδιοφωνικό σήριαλ που κράτησε από το 1966 μέχρι το 1969 έγραφε η μετέπειτα γνωστή σεναριογράφος Ελένη Μαβίλη.

Ο Ροδρίγο ήταν ένας πολυγραφότατος σημαντικότατος πνευματικός άνθρωπος και εμπνευσμένος συνθέτης, τόσο έργων για κιθάρα όσο και για άλλα όργανα. Η σπάθη της διάσημης μουσικής του βέβαια έπεσε βαριά πάνω στην εργογραφία του, την οποία συνοπτικά θα παρουσιάσουμε εδώ.

Γεννημένος το 1901 σε χωριό κοντά στη Βαλένθια, ταλαιπωρήθηκε από τα τέσσερα του χρόνια από την επιδημική διφθερίτιδα που έστειλε στο θάνατο χιλιάδες παιδιά εκείνη την εποχή. Το 1917 hoakimξεκινάει σοβαρές σπουδές στα θεωρητικά ενώ πέντε χρόνια αργότερα γράφει τις πρώτες, δειλές αλλά όμορφες, μουσικές σελίδες του. Το έργο 1 είναι τα Δύο Σκετς για βιολί και πιάνο. Ακολούθησε μια σουίτα για πιάνο, η Καντσονέτα για βιολί και έγχορδα και το Αve Maria για φωνή με συνοδεία Οργάνου. Η πρώτη παρουσίαση έργου αναφέρεται στο έτος 1924. Είναι τότε που το ορχηστρικό του κομμάτι Juglares  παίχτηκε στη Βαλένθια με επιτυχία. Αναθαρρημένος πηγαίνει στο Παρίσι (μιμούμενος την παρόμοια τακτική των Turina – Granados – Albeniz ) όπου μελετά σύνθεση με τον Paul Dukas, ενώ γράφει μεταξύ πολλών τραγουδιών και μικρής διάρκειας κομματιών, τα γνωστά Παιδικά κομμάτια για πιάνο που παίχτηκαν πολύ σε όλο το κόσμο και τα οποία του εξασφάλισαν μια διάκριση σε διαγωνισμούς σύνθεσης στο Παρίσι και τη Βαλένθια. Έχει κατακτήσει πια ένα χαρακτηριστικό δικό του λυρικό τρόπο γραφής. Η ισπανική ηχητική ταυτότητα δεν λείπει αλλά δεν διστάζει και να δανειστεί στοιχεία από τη γραφή του Ραβέλ. Το 1928 στο Παρίσι συνδέεται με τον Μ. De Falla και τη διάσημη πιανίστρια και δασκάλα στο Κονσερβατουάρ, την τουρκάλα Victoria Kamhi, γυναίκα με πολύπλευρη καλλιέργεια, την οποία παντρεύεται το 1933. Θα είναι ο πολύτιμος μουσικός σύμβουλός του και η υποστηρικτική δύναμή του έκτοτε.

Το 1954 εκλέχτηκε αντιπρόεδρος της SCIM (διεθνής οργάνωση για τη σύγχρονη μουσική) ενώ το 1960 η γαλλική κυβέρνηση του απονέμει τον τίτλο του Officier της μουσικής και των τεχνών. Το 1976 εκλέγεται μέλος του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσικής της Unesco.

Το Κοντσέρτο του Αρανχουέθ γράφτηκε το 1939. Το 1978 συνέθεσε το Κοντσέρτο Παστοράλ για φλάουτο και ορχήστρα, το 1966 το Κοντσέρτο Μαδριγάλ για 2 κιθάρες και ορχήστρα, το 1942 έγραψε το Ηρωικό κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα. Ευτύχησε να τιμηθεί από δεκάδες οργανισμούς και πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο. Του απεδόθησαν τιμές από την πατρίδα του, το 1991 μάλιστα τον τίμησε ο ίδιος ο βασιλιάς της Ισπανίας με αφορμή τα ενενήντα του χρόνια. Πέθανε στις 6 Ιουλίου 1999 έχοντας στο πλευρό του όλη του την οικογένεια.

Κοντσέρτο του Αρανχουέζ

Η γνωστότερη σύνθεση του ισπανού συνθέτη Χοακίν Ροδρίγο (1901-1999), ένα από τα δημοφιλέστερα έργα του 20ου αιώνα και ίσως το πιο αναγνωρίσιμο έργο της ισπανικής λόγιας μουσικής. Ιδιαίτερα το Αντάτζιο έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρο σε ταινίες, διαφημίσεις και ως σήμα σε τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές, με αποτέλεσμα να είναι οικείο στο αυτί του μέσου ακροατή.
Το Concierto de Aranjuez («Κονθιέρτο ντε Αράνχουεθ», όπως προφέρεται ορθότερα στα ισπανικά), είναι ουσιαστικά ένα κοντσέρτο για κιθάρα και ορχήστρα. Γράφτηκε το 1939 στο Παρίσι από τον 38χρονο τότε Ροδρίγο σε μια εποχή, που η χώρα του βίωνε την τελευταία φάση του Εμφυλίου Πολέμου και η Ευρώπη βρισκόταν στα πρόθυρα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Πηγή έμπνευσης για τον Ροδρίγο αποτέλεσε το Παλάτι του Αρανχουέζ (Palacio Real de Aranjuez), που βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Μαδρίτη και αποτελεί τη θερινή κατοικία της βασιλικής οικογένειας της Ισπανίας. Ο τυφλός συνθέτης, που είχε χάσει την όρασή του σε ηλικία τριών ετών, θέλησε να αποδώσει την ατμόσφαιρα του εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος στην προοπτική του χρόνου.

Η πρεμιέρα του έργου δόθηκε στις 9 Νοεμβρίου 1940 στη Βαρκελώνη. Τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Βαρκελώνης διηύθυνε ο Θέσαρ Μεντόθα, με σολίστ τον κιθαρίστα Ρεχίνο Σάινθ ντε λα Μάθα, στον οποίο ο Ροδρίγο αφιέρωσε το έργο.

Το Κοντσέρτο του Αρανχουέζ αποτελείται από τρία μέρη:

Αλέγκρο κον σπίριτο
Αντάτζιο
Αλέγκρο τζεντίλε

_________________________________________________________________________________________________

Αλέκος Α. Χατζηκώστας  Δημοσιογράφος και εκδότης της εφημερίδας «Η Άλλη Άποψη της Ημαθίας» και του alli-apopsi.gr. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες, περιοδικά και site εδώ και δεκαετίες, ενώ έχει συμμετάσχει με εισηγήσεις σε μια σειρά ιστορικά συνέδρια και ημερίδες. Έχει εκδώσει 7 βιβλία και συμμετέχει σε συλλογικούς τόμους.