Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Ρίτσα Τριανταφυλλίδου: Για το βιβλίο «Τσε Γκεβάρα, πρεσβευτής της Επανάστασης»

Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ομιλία της εκπαιδευτικού Ρίτσας Τριανταφυλλίδου στην παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Μόττα «Τσε Γκεβάρα, πρεσβευτής της Επανάστασης» (Εκδόσεις «Ατέχνως») που έγινε στην Θεσσαλονίκη στις 9 Σεπτεμβρίου 2021.

«Γεια σας!

Είμαι η Ρίτσα(Ελευθερία) Τριανταφυλλίδου, γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Πυλαια Θεσσαλονίκης και σπούδασα στο τμήμα ΦΠΨ του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου. Τα τελευταία 10 χρόνια ζω και εργάζομαι στη Σουηδία ως καθηγήτρια Ψυχολογίας σε ένα λαϊκό πανεπιστήμιο.

Τον Νίκο τον γνώρισα αρχικά μέσω του ηλεκτρονικου περιοδικού ”Ατέχνως” όπου δημοσιεύει άρθρα του που πάντα διαβάζω με προσοχή. Είναι πάντα καλογραμμένα και αποτέλεσμα συνήθως βαθιάς μελέτης του θέματος που διαπραγματεύονται. Μου έκανε εντύπωση η βαθιά πολιτική και αναλυτική του προσέγγιση και τον εκτίμησα γι αυτό. Το να τον διαβάζω και από τη Σουηδία, όπου όποια αναφορά στον Μαρξ ή τον Λένιν μπορεί να σε χαρακτηρίσει από ακραίο έως και επικίνδυνο ήταν ιδιαίτερης σημασίας για μένα.

Πριν από λίγα χρόνια και σε αυτόν εδώ ακριβώς τον χώρο γνωριστήκαμε και προσωπικά με τον Νίκο, στην παρουσίαση του πρώτου βιβλίου ενός άλλου αγαπημένου προσώπου, του συντροφου μου και στη ζωη, Πάνου Αλεπλιώτη. Από τότε και κυρίως τον τελευταίο χρόνο που λόγω κορωνοϊού επέστρεψα προσωρινά και δουλεύω από απόσταση από εδώ, από τη Θεσσαλονίκη, γνωριστήκαμε και διαφορετικά, δηλαδή στις πορείες, τα συλλαλητήρια, τις διαμαρτυρίες, στον δρόμο δηλαδή! Δεν υπήρξε πορεία-απεργία-διαδήλωση που να πήγα αυτήν την τελευταία, δύσκολη και πολύ δραστήρια για το εργατικό κίνημα χρονιά, που να βγήκα στον δρόμο και να μην είδα τον Νίκο. Ήταν παντού, στις διαδηλώσεις για το 8ωρο, στην εκδήλωση για την πρωτομαγιά, στην εκδήλωση συμπαράστασης στην Κούβα, κρατώντας μια αμερικάνικη σημαία και αδημονώντας να έρθει η ώρα να της βάλει φωτιά.. Παντού, όπου το δίκιο του λαού ορίζει, ο Νίκος είναι εκεί. Αυτό με έκανε να τον εκτιμήσω ακόμη περισσότερο, να βλέπω τα γραπτά του όχι μόνο σαν καλογραμμένα κείμενα αλλά και σαν έναν συνδυασμό μελέτης και εμπειρίας, δράσης προσωπικής.

Έτσι, μόλις είδαμε στο σπίτι ότι εκδόθηκε το βιβλίο του για τον Τσε, το αγοράσαμε αμέσως! Ήθελα μάλιστα να το πάρω μαζί μου σε μια πορεία, βέβαιη ότι θα τον συναντήσω, για να μου το υπογράψει. Δεν το έκανα όμως, σκέφτηκα ότι πρώτα πρέπει να το διαβάσω, να καταλάβω τι ήθελε ο Νίκος να μας πει για τον Τσε, τι καινούριο ήθελε να προσθέσει στην εικόνα που όλοι μας έχουμε για τον μεγάλο αγωνιστή, στοχαστή, Άνθρωπο. Τι δεν έχει δηλαδή ήδη γραφτεί και ειπωθεί για τον άνθρωπο/είδωλο, τον Τσε;

Διάβασα λοιπόν το βιβλίο και θαύμασα αρχικά τον τρόπο που είναι γραμμένο, σε γλώσσα απλή και κατανοητή, που ο καθένας μπορεί να διαβάσει και να καταλάβει. Ταυτόχρονα το βιβλίο αποτελεί μια βαθιά έρευνα που έκανε ο Νίκος για να καταλήξει στο συγκεκριμένο κείμενο, με αναφορά σε πολλές και διαφορετικές πηγές. Πόσα διεθνή βιβλία, περιοδικά, κείμενα συνεδρίων και πρακτικά συνεδριάσεων καθώς και ελληνικές εφημερίδες και εκδόσεις διάβασε για να μας μεταφέρει με ακρίβεια την διπλωματική-διεθνιστική δράση του Τσε, για να μας επιτρέψει με αυτόν τον τρόπο να ταξιδέψουμε κι εμείς μαζί με τον Τσε, να χαρούμε με τις διπλωματικές του επιτυχίες και να θυμώσουμε κι εμείς όπως κι εκείνος με τις οποιες αποτυχίες του. Μέσα από το βιβλίο μπήκα κι εγώ με κάποιον τρόπο στις αποσκευές του Τσε και τον ακολούθησα στην Πράγα, στην Πολωνία, στην Γιουγκοσλαβία. Χάρηκα με τη συμφωνία εισαγωγής ενός εκατομμυρίου τόνων ζάχαρης από την Κίνα και θύμωσα που ο Τίτο του είπε ψέματα ότι τάχα δεν είχε αρκετά όπλα να δώσει στην Κούβα ωστε να ενισχύσει την άμυνά της έναντι των αντεπαναστατικών κινήσεων που υπέβοσκαν στο εσωτερικό και κυρίως στο εξωτερικό της χώρας.

che guevara book presentation thessaloniki

Πιο πολύ με συνεπήρε σε αυτές τις περιγραφές η απλότητα της σκέψης του Τσε, η αγνότητα και η ντομπροσύνη με την οποία πήγαινε να εκπροσωπήσει την χώρα του, την επαναστατημένη Κούβα. Με μόνο διαπραγματευτικό όπλο την πίστη του σε αυτή τη μικρή και τόσο μεγαλόπρεπη Κούβα, που είχε καταφέρει με ελάχιστα μέσα να τα βάλει με το θηρίο, να είναι μέσα στο στόμα του λύκου και να του λέει με θράσος Fuck you!

Ακολουθώντας -μέσω του Νίκου- τον Τσε στα ταξίδια του σαν εκπρόσωπο της πρόσφατα απελευθερωμένης από τα μεγάλα μονοπώλια Κούβας είχα την αίσθηση ότι ο καθένας μας θα μπορούσε να κάνει αυτό που έκανε ο Τσε, να συζητά με τον Χρουστσόφ και τον Μάο τσετουνγκ χωρίς να σκέφτεται διπλωματικές κινήσεις και να θυμώνει με τον Τίτο σα να μην ήξερε από διπλωματία και ποσα συμφέροντα κρυβονται πίσω από κάθε συμφωνία. Το εγραψε αλλωστε κι ο ιδιος ο Τσε, σε αρθρο του προς τη Σοβιετικη Ακαδημια Επιστημων που μας μεταφερει ο συγγραφεας στο βιβλιο, οτι “η Κουβα υπαρχει ως κυριαρχο κρατος επειδη ο λαος της ειναι ενωμενος γυρω απο μεγαλες αξιες, επειδη οι ηγετες της ειναι ενα με τον λαο και τον καθοδηγουν στο δρομο της νικης”. Το είδα και με τα μάτια μου αυτό, στην επίσκεψη μου στην Κούβα πριν από μερικά χρόνια, ζούσε ακόμη ο Φιντέλ. Η πλειοψηφία των κουβανών πιστεύει στα ιδανικά της χώρας και την στηρίζει στην πορεία της, μιλά με δέος για τον Τσε και τον Φιντέλ, θαυμάζει τους ηγέτες της και καμαρώνει για την δημόσια δωρεάν παιδεία και υγεία σε όλες τις βαθμίδες. Και για όλα τα άλλα επιτεύγματα αυτής της μικρής χώρας. Αναγνωρίζοντας ότι οι ίδιοι οι πολίτες της στερήθηκαν όλες τις πολυτέλειες και πολλές φορές και βασικά πράγματα, όπως δομικά υλικά, πετρέλαιο, πρωτη υλη για φαρμακα, εξακολουθούν οι περισσότεροι να πιστεύουν πως ζουν καλυτέρα από άλλους λαούς της δύσης, πιο ελεύθεροι και πιο ευτυχισμένοι, με εξασφαλισμένα για όλους τα βασικά αγαθά και με στόχους και οράματα κοινά για όλον τον λαό. Αυτές οι μεγάλες αξίες, αυτά τα ιδανικά είναι που κάνουν ένα κράτος κυρίαρχο και ανυπόταχτο, εννοούσε ο Τσε, και γι αυτό πάλευε μαζί με τον λαό της Κούβας.

Δεν ξέρω αν είναι η τεράστια προσωπικότητα του Τσε ή ο τρόπος γραφής του Νίκου που με έβαλε μέσα στις αποσκευές του Τσε και τον ακολούθησα παντού, ξέρω πάντως πως διαβάζοντας το βιβλίο αυτό ο κάθε αναγνώστης αποκτά ένα ακόμη επιχείρημα ενάντια στην αδηφάγα καπιταλιστική/ιμπεριαλιστική κυριαρχία και έναν ακόμη λόγο για να συνεχίσει να ονειρεύεται έναν καλύτερο κόσμο, αυτόν τον κόσμο που ήθελε κι ο Τσε, χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, τον κόσμο του σοσιαλισμού-κομμουνισμού. Ο Τσε μιλουσε το 1961 για καποιες βασικες κατακτησεις μιας “επαναστασης με ανθρωπινα χαρακτηριστικα”, και εννοουσε την πληρη εξαλειψη καθε φυλετικης διακρισης και ρατσισμου, την αναγνωριση της γυναικας ως ισοτιμο με τον αντρα μελος της κοινωνιας, την δημιουργια μιας διεθνιστικης αλληλεγγυης και αλλα, που σημερα, 60 χρονια μετα, δεν ειναι ακομη λυμμενα, ουτε στη χωρα μας, αλλα ουτε και στον υπολοιπο κοσμο. Μέσα από την ανάγνωση του βιβλίου αισθανθηκα κι εγώ την αναγκη να γινω με κάποιον τρόπο διεθνίστρια, όπως ο Τσε, πολίτης όλου του κόσμου, που παλεύει – στο βαθμό που μπορεί και που του αναλογεί, για ένα καλύτερο μέλλον, για λευτεριά από την καπιταλιστική βαρβαρότητα. Να γινω κι εγω λιγο απο τον “νεο ανθρωπο” που ηθελε να δημιουργησει ο Τσε, τον ανθρωπο που υπαρχει και δρα συλλογικα, που προσφερει εθελοντικα.

Σήμερα, που η Κούβα μετά από 60 και πλέον χρόνια σοσιαλιστικής πορείας περνά δύσκολα και η αντοχή της στο εμπάργκο και τους αποκλεισμούς δοκιμάζεται, είναι ακόμη πιο επιτακτική η ανάγκη να γράφονται τέτοια βιβλία, που να μας θυμίζουν ότι μόνο οι λαοί σώζουν τους λαούς τους. Οτι “οι λαοι ειναι σε θεση να σηκωσουν κεφαλι, οτι μπορουν να σηκωθουν ορθιοι, μονοι τους μεσα στα δοντια του τερατος”, οπως ελεγε και ο Τσε. Και συνεχιζε ο Τσε και μας το θυμιζει ο Νικος: “δεν πρεπει να γλιστρησουμε προς τα πισω, αλλα να προχωρουμε θαραλλεα απαντωντας σε καθε επιθεση με ακομη μεγαλυτερη δραση των λαικων μαζων. Αυτος ειναι ο μοναδικος δρομος για τη νικη”.

Ακόμη πιο επιτακτική είναι σήμερα και η ανάγκη αυτά τα βιβλία, όπως το εξαιρετικό βιβλίο του Νίκου, να διαβάζονται από όλους, είτε ως υπενθύμιση ότι οι μεγάλες νίκες για τον λαό έρχονται από τους απλούς, λαϊκούς ανθρώπους, είτε ως παραίνεση ότι όλοι μας, ο καθένας από εμάς, έχουμε δικαίωμα και καθήκον να συμβάλλουμε στον αγώνα για έναν καλύτερο κόσμο, ένα καλύτερο αύριο, χωρίς εκμεταλλευτές και με τον κάθε λαό αφέντη και νοικοκύρη στον τόπο του.

Σήμερα γινεται και πιο επιτακτικο το καθηκον ολων μας και κυριως οσων δουλευουμε στον τομεα της εκπαιδευσης, να χρησιμοποιησουμε τετοια βιβλια στην πραξη, να προβληματιστουμε οι ιδιοι και να μεταφερουμε τον προβληματισμο μας στους μαθητες μας, στους σπουδαστες μας, στα παιδιά μας, στο μέγιστο δυνατό βαθμό. Αυτην την εμπνευση πηρα εγω προσωπικα διαβαζοντας το βιβλιο του Νικου Μοττα και τον ευχαριστω πολυ γι αυτο!

Και του ευχομαι καθε επιτυχια σε αυτο και στα επομενα βιβλια που ειμαι σιγουρη πως θα γραψει».

«Τσε Γκεβάρα, πρεσβευτής της Επανάστασης», του Νίκου Μόττα