• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Ρεμπέτικο και ναπολιτάνικη πίτσα στον κατάλογο της UNESCO

Την ένταξη του ρεμπέτικου στον κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας αποφάσισε χθες η UNESCO, κατόπιν εξέτασης σχετικού φακέλου υποψηφιότητας που υπέβαλε η Ελλάδα.

Η επιτροπή ad hoc της UNESCO συνεδρίασε στο νοτιοκορεατικό νησί Τζετζού. Ο κατάλογος που ανακοινώθηκε περιλαμβάνει 33 μορφές έκφρασης που μαρτυρούν την ποικιλομορφία της άυλης κληρονομιάς και τη σημασία της, που προστίθενται στον κατάλογο της UNESCO.

Στη σύντομη περιγραφή για το ρεμπέτικο, η UNESCO αναφέρει πως πρόκειται για μια μουσική και πολιτιστική έκφραση άρρηκτα δεμένη με το τραγούδι και το χορό που «αρχικά διαδόθηκε στα αστικά λαϊκά στρώματα και ως αστικό λαϊκό μουσικό είδος άκμασε το πρώτο μισό του 20ού αιώνα».

Το Ρεμπέτικο, ένα ξεχωριστό κεφάλαιο του ελληνικού αστικού λαϊκού πολιτισμού, άκμασε το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Με επιρροές από το δημοτικό και το μικρασιάτικο τραγούδι, αντικατοπτρίζει το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο της εποχής, όπου αναπτύχθηκε, και ιδιαιτέρως τη ζωή των φτωχότερων τάξεων και των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Στην πορεία, η κοινωνική του βάση επεκτάθηκε στους πρόσφυγες, στην εργατική και τη μεσοαστική τάξη, ενώ σήμερα αποτελεί ζωντανή και δημοφιλή πολιτιστική κληρονομιά που αναγνωρίζεται πλέον όχι μόνο από τους Έλληνες, αλλά από ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Στην απόφαση για την εγγραφή του Ρεμπέτικου επισημαίνεται η επιτυχής ανάδειξη, μέσω του φακέλου υποψηφιότητας που υπέβαλε το υπουργείο Πολιτισμού, «του δυναμικού χαρακτήρα του, καθώς και της εξέλιξής του σε ισχυρό σημείο αναφοράς για τη συλλογική μνήμη και ταυτότητα των Ελλήνων».

Στην ίδια απόφαση επισημαίνεται «η ποιοτική τεκμηρίωση του φακέλου συνολικά και υπογραμμίζεται ότι η θερμή έκφραση υποστήριξης της υποψηφιότητας από την κοινότητα του ρεμπέτικου ανέδειξε συναρπαστικές προσωπικές αφηγήσεις, άμεσα συνδεδεμένες με το στοιχείο».

Ας σημειωθεί, επίσης, το γεγονός πως η υποψηφιότητα του Ρεμπέτικου απέσπασε τον έπαινο του Oργάνου Aξιολόγησης (Εvaluation Body) της Σύμβασης για την ποιότητα των δράσεων διαφύλαξης που σχεδιάζονται και ιδιαίτερα για τα εκπαιδευτικά προγράμματα για την ανάδειξη του ρεμπέτικου και της πολυσχιδούς σημασίας του, κυρίως μεταξύ των νέων.

Η Διεύθυνση Νεότερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Υπηρεσία του ΥΠΠΟΑ αρμόδια για την εφαρμογή της Σύμβασης για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (UNESCO, 2003) στην Ελλάδα, αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάδειξη όψεων της πολιτιστικής μας κληρονομιάς που έως σήμερα παρέμεναν συνήθως στο περιθώριο, καθώς δεν υπήρχε το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο για την προβολή τους κυρίως σε διεθνές επίπεδο.

Το Ρεμπέτικο είναι το πέμπτο στοιχείο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς που εγγράφει η Ελλάδα στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας (UNESCO, 2003). Έχουν προηγηθεί η Μεσογειακή Δίαιτα (από κοινού με την Ιταλία, Ισπανία, Μαρόκο, Πορτογαλία, Κύπρο, Κροατία), η Παραδοσιακή Μαστιχοκαλλιέργεια στη Χίο, η Τηνιακή Μαρμαροτεχνία, καθώς και το εθιμικό δρώμενο των Μωμόγερων. Φάκελο υποψηφιότητας για εγγραφή στον ίδιο κατάλογο της UNESCO έχει υποβάλει η Ελλάδα (από κοινού με τις Γαλλία, Ελβετία, Ισπανία, Ιταλία, Κροατία, Κύπρο, Σλοβενία) για την Τέχνη της Ξερολιθιάς. Ο φάκελος υποψηφιότητας πρόκειται να αξιολογηθεί από τις αρμόδιες επιτροπές της UNESCO το φθινόπωρο του 2018.

Η τέχνη του Ναπολιτάνου σεφ πίτσας, ο οποίος πετά αριστοτεχνικά την πίτσα στον αέρα, εντάχθηκε στην άυλη παγκόσμια κληρονομιά μετά από ιταλικό αίτημα.

Ο κατάλογος της UNESCO που δημιουργήθηκε το 2003, αριθμούσε ήδη 365 καταγραφές, παραδόσεις, διάφορες μορφές τέχνης ή εορτασμούς, όπως το ισπανικό φλαμένκο και το ινδονησιακό μπατίκ. Ο κατάλογος κοσμείται πλέον και από το Αλ-Κατ Αλ Ασίρι, μια παραδοσιακή μορφή αυθόρμητης τέχνης που ασκείται στην περιοχή Ασίρ της Σαουδικής Αραβίας από τις γυναίκες που διακοσμούν τους τοίχους.