Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Σε κλίμα συγκίνησης η εκδήλωση για τον ένα χρόνο από το θάνατο του σ. Μάκη Μαΐλη (VIDEO — ΦΩΤΟ)

Σε κλί­μα συγκί­νη­σης πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε η εκδή­λω­ση της ΕΠ της ΚΟΑ για τον ένα χρό­νο από το θάνα­το του συντρό­φου Μάκη Μαΐ­λη. Συγκί­νη­ση ανα­μειγ­μέ­νη με τη μαχη­τι­κή αισιο­δο­ξία που απο­πνέ­ει η παρα­κα­τα­θή­κη που αφή­νει η δρά­ση του σ. Μάκη.

«Ο Μάκης στο βιο­γρα­φι­κό του σημεί­ω­μα έγρα­φε ότι “….δεν θυμά­μαι να ξημέ­ρω­νε μέρα που να είχα στο νου πρώ­τα κάτι άλλο και όχι το Κόμ­μα”», σημεί­ω­σε στην ομι­λία της η Αλέ­κα Παπα­ρή­γα, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ. (Ολό­κλη­ρη η ομι­λία παρακάτω)

Στην εκδή­λω­ση παρα­βρέ­θη­καν τα μέλη του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Ελ. Μπέλ­λου, Μ. Παπα­δό­που­λος, Κ. Παπα­σταύ­ρου, Κ. Παρα­σκευάς, Λ. Ράζου και Θ. Χιώ­νης. Επί­σης, παρα­βρέ­θη­καν πολ­λά μέλη της ΚΕ, αλλά και των Τμη­μά­των της και φυσι­κά του Τμή­μα­τος Ιστο­ρί­ας, όπου ήταν επι­κε­φα­λής μέχρι το θάνα­τό του ο σ. Μάκης.

Εκ μέρους του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, ο Θ. Χιώ­νης παρέ­δω­σε υλι­κά αξί­ας στην οικο­γέ­νεια του Μ. Μαΐ­λη στα παι­διά του Νίκο Μαΐ­λη, Ελέ­νη Μαΐ­λη και τη σύζυ­γό του Κατε­ρί­να Σιδέ­ρη. Συγκε­κρι­μέ­να, παρέ­δω­σε φωτο­γρα­φί­ες και βίντεο σε ηλε­κτρο­νι­κή μορ­φή από τη δρά­ση του Μάκη Μαΐ­λη, το χει­ρό­γρα­φο βιο­γρα­φι­κό που έδω­σε ο ίδιος στο Κόμ­μα και τον ατο­μι­κό του φάκε­λο — από τα αρχεία της Ασφά­λειας — που υπάρ­χει στο αρχείο του Κόμ­μα­τος. Αυτά τα υλι­κά θα τα παρέ­δι­δε στην εκδή­λω­ση ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Δημή­τρης Κου­τσού­μπας, κάτι που δεν έγι­νε κατορ­θω­τό λόγω της συζή­τη­σης της πρό­τα­σης μομ­φής στη Βου­λή. (Δεί­τε εδώ video)

Σύντο­μη ομι­λία έγι­νε από τον Χρή­στο Κολο­βό, στέ­λε­χος του ΚΚΕ. (Δεί­τε εδώ video)

Το καλω­σό­ρι­σμα στην εκδή­λω­ση έκα­νε ο Κώστας Κών­στας, μέλος του Γρα­φεί­ου της ΤΕ Βορειο­δυ­τι­κής Αττι­κής της ΚΟΑ. (Δεί­τε εδώ video)

Αλέκα ΠαπαρήγαΗ ομιλία της Αλέκας Παπαρήγα

«Πέρα­σε κιό­λας ένας χρό­νος από τη μέρα που έφυ­γε από τη ζωή, ύστε­ρα από πολύ­μη­νη μάχη με τον καρ­κί­νο, ο Μάκης της βιο­μη­χα­νι­κής, εργα­τι­κής Ελευ­σί­νας. Μας λεί­πει πάρα πολύ, σε όλους μας, στην ΚΕ, στο Κόμ­μα γενι­κό­τε­ρα, στην Οργά­νω­σή του και εννο­εί­ται, οπωσ­δή­πο­τε στους τομείς δου­λειάς που είχε δου­λέ­ψει ακού­ρα­στα. Λεί­πει στην οικο­γέ­νεια, στους συντρό­φους και συντρό­φισ­σες που τον γνώ­ρι­σαν από πιο κοντά.

Τη μέρα της τελε­τής απο­χαι­ρε­τι­σμού, οι εκπρό­σω­ποι της ΚΕ και του ΚΣ της ΚΝΕ μίλη­σαν για το ποιος ήταν ο Μάκης Μαΐ­λης με ολο­κλη­ρω­μέ­νο και αντι­κει­με­νι­κό τρό­πο και πνεύ­μα, χωρίς την παρα­μι­κρή υπερ­βο­λή και ίχνος υπο­κει­με­νι­σμού. Μίλη­σαν για τον Μάκη με την “ατα­λά­ντευ­τη επα­να­στα­τι­κή εργα­τι­κή συνεί­δη­ση και πολι­τι­κή πρα­κτι­κή”. Τον “εργα­τι­κό, επί­μο­νο και δημιουρ­γι­κό, που αφιέ­ρω­σε όλη του τη ζωή στο κόμ­μα”. Για το Μάκη που “υπη­ρέ­τη­σε με μαχη­τι­κό­τη­τα και σεμνό­τη­τα τις αρχές του ΚΚΕ με ακλό­νη­τη πίστη στο σοσια­λι­σμό — κομ­μου­νι­σμό, κόντρα στην επί­θε­ση και τον αντι­κο­μου­νι­σμό των επι­τε­λεί­ων του συστή­μα­τος”. Για τη “σημα­ντι­κή και ξεχω­ρι­στή συν­δρο­μή του στην επε­ξερ­γα­σία των Δοκι­μί­ων Ιστο­ρί­ας του Κόμ­μα­τος και σε άλλες ιστο­ριο­γρα­φι­κές επε­ξερ­γα­σί­ες”. Για το Μάκη που “συνέ­βα­λε με αρθρο­γρα­φία και μονο­γρα­φί­ες. Για τον Μάκη που “με πάθος και επι­χει­ρή­μα­τα υπε­ρα­σπί­σθη­κε τον επα­να­στα­τι­κό χαρα­κτή­ρα του ΚΚΕ” και έδω­σε όλο του το είναι στην πορεία απο­κα­τά­στα­σής του.

Η συμ­βο­λή ενός συντρό­φου, μιας συντρό­φισ­σας δεν τελειώ­νει με το θάνα­το, ή εν πάση περι­πτώ­σει σε μια κρί­σι­μη φάση που λόγω υγεί­ας δεν μπο­ρεί να παρα­κο­λου­θεί και να συμ­βά­λει στις ανά­γκες και τις εξε­λί­ξεις. Υπάρ­χει και το μετά το θάνα­το. Μη βια­στεί­τε να ανα­ρω­τη­θεί­τε μήπως πέφτω στην παγί­δα του ιδε­α­λι­σμού, της μετα­φυ­σι­κής. Υπάρ­χει εξή­γη­ση σ’ αυτό, δηλα­δή της προ­σφο­ράς μετά θάνα­το που θα ανα­φερ­θεί πιο κάτω.

Όπως γνω­ρί­ζε­τε, για πολ­λά χρό­νια ο Μάκης ήταν επι­κε­φα­λής του Τμή­μα­τος Ιστο­ρί­ας, δηλα­δή της βοη­θη­τι­κής επι­τρο­πής της ΚΕ στην οποία ανα­τέ­θη­κε η προ­ερ­γα­σία μελέ­της της Ιστο­ρί­ας του Κόμ­μα­τος από το 1918 ως το 1967, με τη βοή­θεια της καθο­δή­γη­σης του ΠΓ, ώστε στη συνέ­χεια με βάση την εισή­γη­ση του ΠΓ, η ΚΕ να δια­μορ­φώ­σει τελι­κά κεί­με­να για συζή­τη­ση και τελι­κή από­φα­ση σε αντι­προ­σω­πευ­τι­κό κομ­μα­τι­κό σώμα. Ταυ­τό­χρο­να, όλα τα μέλη του Κόμ­μα­τος, επί­σης φίλοι, οπα­δοί, όσοι ενδια­φέ­ρο­νταν, με τις εκδό­σεις στα χέρια τους είχαν και έχουν τη δυνα­τό­τη­τα να εκφρά­σουν γνώ­μες, να λύσουν απο­ρί­ες, να μάθουν, να κρί­νουν, να διδα­χθούν. Ακό­μα και ως προ­ερ­γα­σία δεν ήταν και δεν είναι κάτι εύκο­λο, απαι­τή­θη­κε εξα­ντλη­τι­κή έρευ­να, συλ­λο­γι­κό προ­βλη­μα­τι­σμό όλων όσων έχουν χρε­ω­θεί αυτόν το δύσκο­λο τομέα δου­λειάς προ­κει­μέ­νου να φθά­σει η προ­ερ­γα­σία στο δυνα­τό ανώ­τα­το ολο­κλη­ρω­μέ­νο επί­πε­δο, ώστε η ΚΕ, τα σώμα­τα που συγκρο­τού­νται, όλο το Κόμ­μα να μπο­ρεί να κρί­νει, να βελ­τιώ­σει, να ολοκληρώσει.

Για το Κόμ­μα μας, για την ΚΕ, οπωσ­δή­πο­τε δεν ήταν μια συνη­θι­σμέ­νη ερευ­νη­τι­κή δια­δι­κα­σία. Η μελέ­τη της ιστο­ρι­κής πορεί­ας του Κόμ­μα­τος, του εργα­τι­κού κινή­μα­τος ήταν αδύ­να­το να πάρει το δρό­μο της χωρίς να ξεκι­νή­σει ταυ­τό­χρο­να η διε­ρεύ­νη­ση των αιτιών της νίκης της αντε­πα­νά­στα­σης, της δια­κο­πής δηλα­δή της σοσια­λι­στι­κής οικο­δό­μη­σης που οδή­γη­σε στην καπι­τα­λι­στι­κή παλι­νόρ­θω­ση πριν από 30 χρό­νια. Από τα ίδια τα πράγ­μα­τα, η σοσια­λι­στι­κή οικο­δό­μη­ση και η πορεία της παγκό­σμιας ταξι­κής πάλης ήταν επί­σης ανα­πό­φευ­κτα δεμέ­νη με το σύνο­λο των διε­θνών εξε­λί­ξε­ων, την αντι­πα­ρά­θε­ση σοσια­λι­σμού — καπι­τα­λι­σμού, την ταξι­κή πάλη στις καπι­τα­λι­στι­κές χώρες. Ήταν ανα­πό­φευ­κτα συν­δε­δε­μέ­νη με τη στρα­τη­γι­κή του ΔΚΚ. Επο­μέ­νως, η νίκη της αντε­πα­νά­στα­σης την περί­ο­δο 1989–91 πρό­σθε­σε στο ΚΚΕ ένα μεγά­λο πρω­τό­γνω­ρο καθή­κον που έμοια­ζε αρχι­κά με ασή­κω­το φορ­τίο: Να εξε­τά­σει τη σοσια­λι­στι­κή οικο­δό­μη­ση από τη στιγ­μή του ξεκι­νή­μα­τος, τον Οκτώ­βρη του ’17, την αντί­στοι­χη πορεία του ΔΚΚ και τελι­κά τη στρα­τη­γι­κή και το ρόλο του κάθε ΚΚ στη χώρα του, στην προ­κει­μέ­νη περί­πτω­ση του ΚΚΕ. Κάθε άλλο παρά εύκο­λη υπό­θε­ση, αφού ως τα τέλη της 10ετίας του ’80 δεν είχα­με υπο­ψια­στεί καν ότι στην ημε­ρή­σια διά­τα­ξη έμπαι­νε η εξέ­τα­ση της στρα­τη­γι­κής του κομ­μου­νι­στι­κού κινή­μα­τος και της σοσια­λι­στι­κής οικο­δό­μη­σης τον 20ό αιώ­να, άρα η σωστή μελέ­τη και σχέ­ση με τη θεω­ρία του σοσια­λι­σμού — κομ­μου­νι­σμού, του μαρ­ξι­σμού λενι­νι­σμού, των διε­θνών εξε­λί­ξε­ων, με τη βοή­θεια της μελέ­της ως και μετά­φρα­σης μεγά­λου όγκου επί­ση­μων, αυθε­ντι­κών αρχείων.Μάκης Μαΐλης ΚΚΕ

Δεν απαι­τού­σε μόνο τόλ­μη, απαι­τού­σε πάνω από όλα επί­γνω­ση του καθή­κο­ντος να κρί­νου­με αντι­κει­με­νι­κά, μακριά από κάθε αντί­λη­ψη εξι­δα­νί­κευ­σης, λαθο­λο­γί­ας και μηδε­νι­σμού, χωρίς την επί­δρα­ση της συναι­σθη­μα­τι­κής φόρ­τι­σης που προ­κα­λού­σε η αναμ­φι­σβή­τη­τα ηρω­ι­κή πορεία του Κόμ­μα­τός μας, των μπολ­σε­βί­κων, των κομ­μου­νι­στών σε όλη τη γη. Στη δου­λειά της βοη­θη­τι­κής Επι­τρο­πής για την Ιστο­ρία του ΚΚΕ, επί κεφα­λής ήταν ο Μάκης Μαΐ­λης, ο οποί­ος αντα­πο­κρί­θη­κε πλή­ρως, όπως αδιά­ψευ­στα, μαρ­τυ­ρά η συλ­λο­γι­κή εξέ­τα­ση της δου­λειάς των στε­λε­χών που πραγ­μα­το­ποιού­νται στο Κόμ­μα, ιδιαί­τε­ρα σε προ­συ­νε­δρια­κή περίοδο.

Όταν η ασθέ­νειά του τον καθή­λω­σε και μετά το θάνα­τό του, όλοι σκε­πτό­μα­στε πώς θα προ­χω­ρή­σου­με χωρίς τον Μάκη. Κι όμως, η δου­λειά του Τμή­μα­τος Ιστο­ρί­ας προ­χω­ρά, με τον αντι­κα­τα­στά­τη του Μάκη, τα παλαιό­τε­ρα και με τα νέα μέλη του Τμή­μα­τος Ιστο­ρί­ας και των συνερ­γα­τών του, παρά την απου­σία του, όσο και αν μας λεί­πει σε όλους και θα μας λείπει .

Προ­κύ­πτει λοι­πόν και μέσα από το προ­σω­πι­κό παρά­δειγ­μα του Μάκη, τι σημαί­νει ένα στέ­λε­χος να έχει στο­χο­προ­σή­λω­ση και αυτο­πε­ποί­θη­ση στη δου­λειά του, που δεν έχει καμία σχέ­ση με το πνεύ­μα αυτάρ­κειας, ταυ­τό­χρο­να, όμως, να μη βλέ­πει τον εαυ­τό του ανα­ντι­κα­τά­στα­το, ακό­μα και αν όργα­να, συνερ­γά­τες σύντρο­φοι εκτι­μούν έτσι με βάση τα απο­τε­λέ­σμα­τα της δου­λειάς και τον ιδιαί­τε­ρο προ­σω­πι­κό ρόλο. Πράγ­μα­τι, υπάρ­χουν βέβαια και θα υπάρ­ξουν και στην πορεία, πάμπολ­λα παρα­δείγ­μα­τα και απο­δεί­ξεις στο Κόμ­μα, σήμε­ρα όμως αφιε­ρώ­νου­με το ζήτη­μα αυτό στο προ­σω­πι­κό παρά­δειγ­μα του Μάκη. Ο καλός ο καπε­τά­νιος, ας χρη­σι­μο­ποι­ή­σω αυτή τη λέξη, δεν κρί­νε­ται μόνο αν σωστά οδη­γεί το σκά­φος σε νηνε­μία ή σε φουρ­τού­να, αλλά και αν θεω­ρεί και προ­σω­πι­κό του καθή­κον με έμπρα­κτες απο­δεί­ξεις, δηλα­δή απο­τε­λέ­σμα­τα, να βοη­θά να ανα­πτύσ­σο­νται και να εξε­λίσ­σο­νται νέα στε­λέ­χη, με καθο­δη­γη­τι­κή ιδέα ότι η επό­με­νη γενιά πρέ­πει να απο­δει­κνύ­ε­ται καλύ­τε­ρη από την προη­γού­με­νη και τη σημερινή.

Ο Μάκης δεν ανά­λω­νε μόνο το χρό­νο του ώστε να αντα­πο­κρί­νε­ται στις χρε­ώ­σεις που είχε, αλλά και στη βοή­θεια όλων των συντρό­φων και των συντρο­φισ­σών, με την ανά­θε­ση ευθύ­νης, την ενθάρ­ρυν­ση, με την κρι­τι­κή, ώστε να ωρι­μά­ζουν και να βελ­τιώ­νο­νται όλοι και όλες, που ήταν στην άμε­ση ευθύ­νη του. Αλλά, μετά λόγου γνώ­σης συμπλη­ρώ­νω, ότι ήταν ακό­μα πιο απαι­τη­τι­κός και αυστη­ρός με τους ίδιους τους καθο­δη­γη­τές και καθο­δη­γή­τριές του, όταν είχε συγκε­κρι­μέ­νες παρα­τη­ρή­σεις και κριτική.

Μπο­ρεί να θεω­ρεί­ται εύκο­λο και απλό σχε­τι­κά να αυξά­νεις το χρό­νο της προ­σω­πι­κής σου προ­σφο­ράς, να συγκε­ντρώ­νεις δου­λειά στα χέρια σου για να είσαι σίγου­ρος ότι θα έχεις άμε­σο απο­τέ­λε­σμα και μάλι­στα, ενδε­χό­με­να, σχε­δόν βέβαια, με λιγό­τε­ρα λάθη και ελλεί­ψεις. Το σωστό και απο­δο­τι­κό, όσο και αν είναι αρχι­κά δύσκο­λο, απο­δει­κνύ­ε­ται ότι είναι να αφιε­ρώ­νεις χρό­νο για να βοη­θή­σεις στην ανά­πτυ­ξη και ωρί­μαν­ση των συντρό­φων που συνερ­γά­ζε­σαι, που μπο­ρεί να μην έχουν πάντα την πεί­ρα ακό­μα και το εύρος των απαι­τού­με­νων γνώ­σε­ων. Αυτός είναι μονό­δρο­μος για την ανα­νέ­ω­ση του στε­λε­χι­κού δυνα­μι­κού, είναι νόμος όχι μόνο για την κοι­νω­νι­κή ζωή γενι­κά, αλλά και την κομματική.

Ο Μάκης δεν δίστα­ζε να κάνει κρι­τι­κές παρα­τη­ρή­σεις και μαζί να ανα­γνω­ρί­ζει τη θετι­κή δου­λειά άλλων συντρό­φων. Η κρι­τι­κή του δεν του μεί­ω­νε τη διά­θε­ση να δεί­ξει εμπι­στο­σύ­νη, να εμπνέ­ει τη θέλη­ση να γίνει ο καθέ­νας και η κάθε μια καλύ­τε­ρος, καλύ­τε­ρη. Δεν τον παρέ­συ­ρε κανέ­να πνεύ­μα φιλι­κό­τη­τας ή δισταγ­μού, ή φόβου μήπως δυσα­ρε­στή­σει. Τον ενδιέ­φε­ρε η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα της συλ­λο­γι­κής δου­λειάς και όχι η δημο­φι­λία του υπεύ­θυ­νου. Όλα αυτά φαί­νο­νται καθα­ρά, δια­κρι­τά στη θετι­κή εξέ­λι­ξη που σημειώ­νουν ιδιαί­τε­ρα οι νεώ­τε­ροι σύντρο­φοι, μέλη και συνερ­γά­τες στο Τμή­μα Ιστορίας.

Έτσι πρέ­πει να ερμη­νεύ­σου­με τη μετά θάνα­το δια­πι­στω­μέ­νη συμ­βο­λή του Μάκη. Επί­σης, η προ­σφο­ρά του συνε­χί­ζει και με τη μελέ­τη και αξιο­ποί­η­ση άρθρων, μονο­γρα­φιών και άλλων κει­μέ­νων του που είναι κατα­τε­θει­μέ­νες στο Τμή­μα Ιστο­ρί­ας, οι οποί­ες συμ­βά­λουν στην ιστο­ρι­κή γνώ­ση, την ανά­πτυ­ξη της δια­λε­κτι­κής υλι­στι­κή εξέ­τα­σης των φαι­νό­με­νων και εξελίξεων.

Μια άλλη πλευ­ρά που προ­κύ­πτει από την προ­σφο­ρά του Μάκη Μαΐ­λη αφο­ρά ένα ζήτη­μα που στα Συνέ­δρια του Κόμ­μα­τός μας, ιδιαί­τε­ρα στο 20ό και 21ο έχει ανα­δει­χθεί πιο έντο­να. Είναι η ανά­γκη το κάθε στέ­λε­χος και, τηρου­μέ­νων των ανα­λο­γιών, το κάθε μέλος να ανα­πτύσ­σει πολύ­πλευ­ρες ικα­νό­τη­τες, να κατα­κτά πολύ­πλευ­ρη πεί­ρα, που σημαί­νει ανά­πτυ­ξη ενός ανα­γκαί­ου θεω­ρη­τι­κού, ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κού επι­πέ­δου, προ­σω­πι­κή συμ­με­το­χή στην οργά­νω­ση της πάλης, στη δοκι­μα­σία της συσπεί­ρω­σης εργα­τι­κών — λαϊ­κών δυνά­με­ων, ώστε η πεί­ρα να προ­κύ­πτει ως προ­ϊ­όν μελέ­της, σύν­θε­της επε­ξερ­γα­σί­ας, απαλ­λαγ­μέ­νη από τυχόν συγκυ­ρια­κά ή και τυχαία γεγο­νό­τα και προ παντός, παρα­με­ρί­ζο­ντας κάθε κίν­δυ­νο υπο­κει­με­νι­σμού. Αυτό δεν επα­φί­ε­ται απο­κλει­στι­κά και μόνο στην ατο­μι­κή ευθύ­νη του καθε­νός, της καθε­μιάς, πρώ­τα απ’ όλα πηγά­ζει από τη μελε­τη­μέ­νη εναλ­λα­γή τομέ­ων δου­λειάς και καθηκόντων.

Δεν είναι καθό­λου τυχαίο ότι ο Μάκης, κάτω από συγκε­κρι­μέ­νες επι­τα­κτι­κές ανά­γκες, πέρα­σε από πολ­λούς τομείς δου­λειάς, οργα­νω­τι­κό, σε τμή­μα­τα της ΚΕ, στο Γρα­φείο Τύπου της ΚΕ, ώσπου να κατα­λή­ξει σε ένα τομέα που από ό,τι φάνη­κε συγκέ­ντρω­νε το ιδιαί­τε­ρο ενδια­φέ­ρον του, πολύ πριν περά­σει από τους προη­γού­με­νες χρε­ώ­σεις. Αξιο­ποί­η­σε την εναλ­λα­γή χρε­ώ­σε­ων με απο­τέ­λε­σμα να συν­δυά­ζει τη δια­νοη­τι­κή και πρα­κτι­κή — οργα­νω­τι­κή δου­λειά, ενώ ανε­ξάρ­τη­τα από τις ιδιαί­τε­ρες χρε­ώ­σεις του δεν παρέ­λει­πε να παίρ­νει άμε­σα μέρος στις κινη­το­ποι­ή­σεις, στην ταξι­κή πάλη. Η συνέ­νω­ση της δια­νοη­τι­κής και πρα­κτι­κής δου­λειάς, στο πρό­σω­πό του, συνο­δεύ­ο­νταν και από τη στα­θε­ρή ατο­μι­κή αυτο­μόρ­φω­ση, ως τη μελέ­τη λογο­τε­χνι­κών και ποι­η­τι­κών έργων. Έτσι απέ­κτη­σε τη δυνα­τό­τη­τα η στο­χο­προ­σή­λω­σή του στα γενι­κά και ειδι­κά κομ­μα­τι­κά καθή­κο­ντα να είναι στα­θε­ρή, να βαθαί­νει, να είναι απαλ­λαγ­μέ­νη από τις αρνη­τι­κές συνέ­πειες της μονο­μέ­ρειας, της ανα­πό­φευ­κτης στε­νό­τη­τας που προ­κα­λεί ο μονό­πλευ­ρος προ­σα­να­το­λι­σμός στην περιο­ρι­σμέ­νη τοπι­κή ή και κλα­δι­κή πείρα.

Πίσω από το αυστη­ρό, καμιά φορά βλέμ­μα του, αλλά και το πλα­τύ χαμό­γε­λο και το χιού­μορ που διέ­θε­τε, κρύ­βο­νταν πολ­λές ευαι­σθη­σί­ες και μεγά­λος κύκλος ενδια­φε­ρό­ντων. Όποιος δεν ζού­σε πολύ κοντά του ίσως δεν φαντά­ζο­νταν ότι ο λιτός, περιε­κτι­κός, χωρίς περι­κο­κλά­δες και φρα­στι­κά στο­λί­σμα­τα, λόγος του δεν οφεί­λο­νταν σε στε­νό­τη­τα γνώ­σε­ων ή απο­λυ­τό­τη­τα αντί­λη­ψης, άλλα ήταν προ­ϊ­όν της γενί­κευ­σης της πολύ­πλευ­ρης πεί­ρας και των γνώ­σε­ων, της ευθύ­νης που ένιω­θε να συμ­με­τέ­χει στο συλ­λο­γι­κό προ­βλη­μα­τι­σμό, εντο­πί­ζο­ντας τα πιο ουσια­στι­κά και καθο­ρι­στι­κά ζητή­μα­τα, ενώ ήταν δια­κρι­τή η θέλη­σή του να μαθαί­νει,  ώστε να μπο­ρεί και να επι­κε­ντρώ­νει και να γενικεύει.

Υπάρ­χει και κάτι ανεκ­πλή­ρω­το στα ενδια­φέ­ρο­ντα και τις επι­θυ­μί­ες του Μάκη, η θέλη­σή του να μελε­τή­σει την ιστο­ρία της ελλη­νι­κής γλώσ­σας, κάτι που είχα­με συμ­φω­νή­σει κατά και­ρούς να βρού­με κάποιο χρό­νο να ασχο­λη­θού­με μαζί. Δυστυ­χώς, θα μεί­νει και δική μου ανεκ­πλή­ρω­τη επι­θυ­μία — έχω λοι­πόν και ένα πιο προ­σω­πι­κό λόγο να λέω μου λεί­πει και έμε­να ο Μάκης.

Εμείς, κομ­μου­νι­στές και κομ­μου­νί­στριες οφεί­λου­με να τα δίνου­με όλα όσα απαι­τού­νται και εξαρ­τώ­νται από εμάς, για τη νέα κοι­νω­νία, τη σοσια­λι­στι­κή — κομ­μου­νι­στι­κή που ποτέ δεν έπα­ψε να είναι και ρεα­λι­στι­κή και ανα­γκαία και όχι ζήτη­μα “Δευ­τέ­ρας Παρου­σί­ας” όπως λένε οι ρεφορ­μι­στές οπορ­του­νι­στές, προ­κει­μέ­νου να δικαιο­λο­γή­σουν την από­φα­σή τους να δια­χει­ρί­ζο­νται τις αντι­θέ­σεις και αντι­φά­σεις του καπι­τα­λι­σμού προς όφε­λος του κεφα­λαί­ου, στο όνο­μα του δήθεν ρεαλισμού.

Γι’ αυτό θέλου­με να ζήσου­με όσο γίνε­ται περισ­σό­τε­ρο, να μη χάσου­με τίπο­τε, αν είναι δυνα­τόν να νιώ­σου­με τις πρώ­τες δονή­σεις και τους ίδιους τους σει­σμούς που θα έλθουν. Και αν λόγω προ­χω­ρη­μέ­νης ηλι­κί­ας ή άλλων απρό­σμε­νων προ­σω­πι­κών προ­βλη­μά­των, προ­βλη­μά­των υγεί­ας, δεν τα κατα­φέ­ρου­με, πάλι μπο­ρού­με να ολο­κλη­ρώ­σου­με το βιο­λο­γι­κό μας κύκλο με την ικα­νο­ποί­η­ση ότι βάλα­με και εμείς ένα μικρό λιθα­ρά­κι στην πλα­τιά λεω­φό­ρο προς το σοσιαλισμό.

Ο Μάκης βεβαί­ως γνώ­ρι­ζε από ένα σημείο και μετά, αρκε­τά έγκαι­ρα, ότι ο χρό­νος της ζωής του ήταν μετρη­μέ­νος. Η κομ­μου­νι­στι­κή πίστη και αφο­σί­ω­ση δεν μπο­ρεί να νική­σει μια ασθέ­νεια που η επι­στή­μη σηκώ­νει τα χέρια της, εννο­εί­ται στη συγκε­κρι­μέ­νη περί­πτω­ση. Ωστό­σο, ήταν ψύχραι­μος και νηφά­λιος. Μια ή δύο φορές τολ­μή­σα­με να συζη­τή­σου­με οι δύο μας αυτήν την προ­ο­πτι­κή. Συμ­φω­νή­σα­με λοι­πόν ότι για μας τους κομ­μου­νι­στές και κομ­μου­νί­στριες που ζού­με καθη­με­ρι­νά τους παλ­μούς του αγώ­να, που μένου­με προ­ση­λω­μέ­νοι στο σκο­πό μας, η ζωή μας μετρά­ει διπλά και τρι­πλά. Ακό­μα και αν ο θάνα­τος είναι πρό­ω­ρος όπως του Μάκη στα 70 του χρό­νια, από τη στιγ­μή που είναι ανα­πό­φευ­κτος είναι καλο­δε­χού­με­νος, με αυτήν την έννοια, για­τί έχου­με ζήσει δύο και τρεις ζωές μαζί, τίπο­τε δεν πήγε και δεν θα πάει χαμένο.

Όπως ήδη σας είναι γνω­στό, ο Μάκης στο βιο­γρα­φι­κό του σημεί­ω­μα έγρα­φε ότι “….δεν θυμά­μαι να ξημέ­ρω­νε μέρα που να είχα στο νου πρώ­τα κάτι άλλο και όχι το Κόμ­μα”. Επι­τρέψ­τε μου να υπο­δυ­θώ τον “δικη­γό­ρο του διαβόλου”.

Μπο­ρεί κάποιος που δεν έχει ζήσει με όλο του το είναι την κομ­μα­τι­κή ζωή, την κομ­μα­τι­κή δρά­ση να σκε­φθεί μήπως το Κόμ­μα ως πρώ­τη έγνοια περιο­ρί­ζει τη δυνα­τό­τη­τα ένα στέ­λε­χος να απο­λαύ­σει ή να ασχο­λη­θεί με την προ­σω­πι­κή ζωή και σφαί­ρα, με τη χαρά της μητρό­τη­τας και πατρό­τη­τας, με την οικο­γέ­νεια, τους κοντι­νούς συγ­γε­νείς και φίλους. Η ζωή των χιλιά­δων αλύ­γι­στων κομ­μου­νι­στών που έζη­σαν μεγά­λες καμπές του κινή­μα­τος και την ιδιαί­τε­ρη σκλη­ρό­τη­τα του ταξι­κού αντί­πα­λου, στα γρα­πτά τους, τα μηνύ­μα­τά τους έδει­ξαν το αντί­θε­το, ότι είχαν πλή­ρη επί­γνω­ση της αξί­ας της προ­σω­πι­κής ζωής και αξιο­πρέ­πειας, της αξί­ας να παλεύ­εις για τα παι­διά σου, την οικο­γέ­νειά σου, τη σύντρο­φο ή τη συντρό­φισ­σά σου στις γραμ­μές του συλ­λο­γι­κού αγώ­να, για τα παι­διά και τις οικο­γέ­νειες όλων. Ας δού­με γύρω μας, γνω­ρί­ζου­με εκα­το­ντά­δες ανθρώ­πους, συνα­δέλ­φους, γεί­το­νες, συντο­πί­τες, γυναί­κες και άνδρες, που χωρίς τη συμ­με­το­χή στον αγώ­να, χωρίς τα συλ­λο­γι­κά κομ­μα­τι­κά καθή­κο­ντα και ΚΝί­τι­κες υπο­χρε­ώ­σεις, όμως “βολο­δέρ­νουν” απο­γοη­τευ­μέ­νοι, κου­ρα­σμέ­νοι και απο­θαρ­ρυ­μέ­νοι πολ­λές φορές από την αγω­νία της επι­βί­ω­σης, της σκλη­ρής καθη­με­ρι­νό­τη­τας, της ανυ­παρ­ξί­ας ακό­μα και ελεύ­θε­ρου προ­σω­πι­κού χρό­νου εξαι­τί­ας π.χ. των αλλα­γών στη διάρ­κεια και στα­θε­ρό­τη­τα του ημε­ρή­σιου χρό­νου εργα­σί­ας, κυρί­ως παγι­δευ­μέ­νοι στην ανα­σφά­λεια ως την ανερ­γία και τη γενι­κευ­μέ­νη αβε­βαιό­τη­τα. Δεν είναι λίγες οι φορές που ακού­με από ανθρώ­πους που ζουν πολ­λά βάσα­να, ότι δεν χρειά­ζε­ται να δρά­σουν, για­τί η ελπί­δα γι’ αυτούς “πεθαί­νει τελευ­ταία”, εξη­γώ­ντας την παθη­τι­κό­τη­τα, τη μη συμ­με­το­χή, ή και την απο­στρά­τευ­ση. Δεν πρό­κει­ται για ελπί­δα, αλλά για την παγί­δα της ουτο­πί­ας. Η ελπί­δα συμ­βα­δί­ζει με το συνει­δη­τό αγώνα.

Προ­σω­πι­κά βάσα­να, προ­σω­πι­κές ανά­γκες, όνει­ρα και απαι­τή­σεις έχουν και οι κομ­μου­νι­στές και κομ­μου­νί­στριες και μάλι­στα πολ­λα­πλά­σιες απαι­τή­σεις να ζού­με καλύ­τε­ρα, ομορ­φό­τε­ρα με βάση τις ταχύ­τα­τα αντι­κει­με­νι­κά αυξα­νό­με­νες ανά­γκες, τις σύγ­χρο­νες δυνα­τό­τη­τες. Αυτό που μας ξεχω­ρί­ζει, αυτό που μας δίνει δύνα­μη και θέλη­ση, αυτό που μας δίνει χαρά και ελπί­δα που δεν έχει καμία σχέ­ση με την ουτο­πία, είναι ότι εμείς ξέρου­με πού θέλου­με να πάμε, πώς πρέ­πει να βαδί­σου­με ώστε να πάμε προς τα εκεί, το σοσια­λι­σμό — κομ­μου­νι­σμό. Και θα πάμε σίγου­ρα προς τα εκεί.

Μας λεί­πει ο Μάκης, όμως όλοι οι υπό­λοι­ποι προ­χω­ρά­με, θα προ­χω­ρά­με ανυ­πο­χώ­ρη­τοι και ανυ­πο­χώ­ρη­τες, ζού­με την πιο όμορ­φη ζωή, έστω και αν έχει συμπλη­γά­δες, ανη­φό­ρες και κατη­φό­ρες, στιγ­μές ενθου­σια­σμού αλλά και απο­γο­ή­τευ­σης, αυτή είναι η ζωή μας, συλ­λο­γι­κή και προ­σω­πι­κή, στο δρό­μο της συνει­δη­τής επι­λο­γής του αγώ­να για το σοσια­λι­σμό — κομμουνισμό».

Μοι­ρα­στεί­τε το:

Μετάβαση στο περιεχόμενο