• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Συζήτηση με τη γλύπτρια Μαίρη Παπακωνσταντίνου

Συνέντευξη στην Τασσώ Γαΐλα //

Ελληνίδα Γυναίκα της Ευρώπης(1989-1990) με σκεπτικό  της απόφασης για την εκλογή της  ότι η γλύπτρια μεταφέρει το μήνυμα της Ειρήνης μέσα από τα έργα της εντός και εκτός Ελλάδας με σκοπό  την διάδοση της Ευρωπαϊκής ιδέας, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Ν. Υόρκης-2014- στον τομέα των ανθρωπιστικών Δικαιωμάτων η κ. Μαίρη Παπακωνσταντίνου, γλύπτρια με διεθνή αναγνώρiση και  γνωστή παγκόσμια ως η γλύπτρια της ειρήνης…

-Και αυτό κ. Γαΐλα, συμβαίνει γιατί δεν υπάρχει σχεδόν καμία πρωτεύουσα στην Ευρώπη  χωρίς ένα μαρμάρινο περιστέρι μου…

Έργα της  σε δημόσιους χώρους, σε μουσεία και συλλογές υπάρχουν από τον Λευκό Οίκο μέχρι την Αυστραλία, στη δε χώρα μας οι ανδριάντες και οι προτομές καθώς και άλλες γλυπτικές συνθέσεις της βρίσκονται σε δημόσιους χώρους όλης της χώρας, μουσεία και συλλογές ιδιωτών.

papakonstantinou8

Η κ. Μαίρη Παπακωνσταντίνου, πτυχιούχow της Α. Σ. Κ. Τ., με δάσκαλους τον Μιχάλη Τόμπρα στην γλυπτική και τον  Γιάννη Μόραλη στο σχέδιο καθώς και του Polytechnic School of Fine Arts στο Λονδίνο με μεταπτυχιακές σπουδές στη θεωρία της Τέχνης, συγχρόνως είναι χαράκτρια, εικονογράφος βιβλίων, αρθρογράφος και συγγραφέας εξeιδικευμένων βιβλίων με θέμα την αρχαιότητα.

– Αρχαιολάτρης φανατική κ. Π, το τελευταίο σας βιβλίο:<Η Χίος μέσα στους Αιώνες/Ιστορία-Τέχνη-Πολιτισμός>/Χίος 2016, γνώρισε μεγάλη επιτυχία, προκάλεσε αίσθηση και, αλήθεια, ποιος δεν εξεπλάγη διαβάζοντας σ’ αυτό ότι τον 7ο αι. π. Χ., λειτουργούσε στη Χίο σχολή γλυπτικής;

-Και ήταν η πρώτη σ’ όλο τον κόσμο σχολή γλυπτικής! Στο βιβλίο μου αυτό που είμαι  περήφανη για την αποδοχή του από τους αναγνώστες, για συναισθηματικούς λόγους συμπεριέλαβα μικρή συνοπτική ιστορία των Οινουσσών-τόπος καταγωγής μου- και των Ψαρών, νησιά που η ιστορία τους είναι στενά συνδεδεμένη με της Χίου.

– 25 ανδριάντες, 80 προτομές στο ενεργητικό σας μέχρι σήμερα με τρία έργα που τα αγαπάτε ιδιαίτερα: Θέμις/ Μπριζμπέϊν Αυστραλίας-1987 , Γοργόνα/ είσοδος λιμένος Οινουσών-1987, Όμηρος. Να τα πάρουμε με τη σειρά;

-Η Θέμις κ. Γαΐλα το έργο μου στο Μπριζμπέϊν της Αυστραλίας, έξω από τον Άρειο Πάγο,το φιλοτέχνησα κατόπιν επιτυχίας μου σε παγκόσμιο διαγωνισμό. Καταλαβαίνετε τη σημασία αυτού του γεγονότος; Η δικαιοσύνη, η δημοκρατία, γεννήθηκαν στην Ελλάδα κι εγώ  σαν Ελληνίδα φιλοτέχνησα γι αυτή τη μακρινή χώρα ένα έργο που να θυμίζει το γεγονός αυτό.

Για τη Γοργόνα καθιστή σε ύφαλο στο λιμάνι των Οινουσσών που αποτελεί πλέον το σήμα κατατεθέν του νησιού έχω να σας πω… πολλά. Με είχε καλέσει στο γραφείο του στο Λονδίνο ο εφοπλιστής και δήμαρχος –τότε- των Οινουσσών Α. Σπ. Λαιμός και μου εξέφρασε την επιθυμία του να προσφέρει στις Οινούσσες ένα γλυπτό ξεχωριστό, κάτι μη συνηθισμένο που να χαρακτηρίζει το νησί. Το ήθελε μάλιστα σε έξι μήνες χωρίς να μου πει τον λόγο αυτής της βιασύνης. Βρέθηκα σε απόγνωση και του το είπα. Αργότερα, κοιτάζοντας τη συλλογή του από σπάνια κουμπιά, αληθινά έργα τέχνης, μέσα σ’ αυτά μου τράβηξε την προσοχή ένα που είχε επάνω σκαλιστή μια γοργόνα. –Το βρήκα του είπα. Ξέρω τι θα φτιάξω. Μια γοργόνα. Σύμβολο της ναυτοσύνης, φιγούρα πασίγνωστη στους Έλληνες από τους προϊστορικούς χρόνους. Και, γύρισα στην Ελλάδα, έπεσα με τα μούτρα στη δουλειά και φυσικά όχι στο εργαστήρι μου στην πλατεία Αμερικής, Ρόδου 10, πού να χωρέσει εκεί η γοργόνα; Το έργο με ύψος 5 μέτρα το έφτιαξα στο ύπαιθρο του χυτηρίου στο Μαρούσι, όπου και θα γινόταν μετά η χύτευση του. Βάλαμε στέγαστρα σε χώρο της αυλής και σκληρή δουλειά κάθε μέρα από τα χαράματα για 6 μήνες να προλάβω το χρονικό όριο του αειμνήστου σήμερα Λαιμού. Κατόπιν το έργο μεταφέρθηκε πρώτα στη Χίο και κατόπιν στις Οινούσσες. Και τώρα; Πού θα γινόταν η τοποθέτησή του; Πήρα μια βάρκα κι έκανα το γύρο του νησιού… ώσπου την προσοχή μου τράβηξε ο ύφαλος στην είσοδο του λιμανιού και σκέφτηκα ότι εκεί θα είναι η ιδανική θέση για τη γοργόνα μου, να υποδέχεται τους επισκέπτες που έρχονται. Μετά τα εγκαίνια, οι ντόπιοι ψαράδες μου λέγανε:-κυρά Μαίρη, δεν τη βλέπομε καλά τη γοργόνα σου, όταν φυσά δυνατά ο σορόκος θα στην πάρει από κει που την έβαλες… Φοβήθηκα, πήγα στη Χίο και βρήκα έναν ηλεκτροσυγκολλητή, ήρθε στις Οινούσσες και αφού εγώ-γνωρίζετε ότι τα αγάλματα μέσα είναι κούφια, έτσι;-, έκοψα το κεφάλι της γοργόνας ο τεχνίτης έριξε μέσα της τόνους μπετόν αρμέ.

– Άρα τώρα είναι ασφαλής η Γοργόνα.

-Το ελπίζω.

– Η Γοργόνα των Οινουσσών, εμβληματικό έργο, με τη γοργόνα να κρατά ένα καράβι στο ένα χέρι και που τη φωτογραφίζουν χιλιάδες τουρίστες τώρα το καλοκαίρι, έργο που του έγιναν εκτενή αφιερώματα σε έντυπα του εξωτερικού και ιδίως της Δανίας, πατρίδα  του γλυπτού της μικρής γοργόνας στην Κοπεγχάγη. Με την ευκαιρία αυτή κ. Π., εσείς σαν βαθιά γνώστρια της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και μυθολογίας που είσαστε, τι έχετε να μας πείτε, υπήρξε ή όχι η γοργόνα;

-κ. Γαΐλα, σας απαντώ με τη φράση του Πλάτωνα: Μύθου μεν σχήμα έχον λέγεται το αληθές εστι-πίσω από κάθε μύθο κρύβεται η αλήθεια. Σαφώς ο θρύλος  της δεν θα πεθάνει ποτέ.

Θα σας διηγηθώ μια ιστορία, προσωπικό μου βίωμα. Πριν πολλά χρόνια ο καπετάνιος ,πατέρας μου με είχε πάρει μαζί του ταξίδι στη Αφρική. Το καράβι έπρεπε να ξεφορτώσει εμπόρευμα στο Free Town (αγγλική κτήση) και μετά στο Dakar (Γαλλική κτήση). Φτάσαμε, που λέτε, πρώτα στο Free Town και, εδώ να σας πω ότι στο λιμάνι που το καράβι μας έριξε άγκυρα το άλλο πρωί ήταν ξηρά δηλαδή έγινε παλίρροια, στο λιμάνι, λοιπόν, μας υποδέχτηκε ο Άγγλος πρόξενος και μαζί του ήταν και ο ντόπιος λιμενάρχης, μαύρος και ξυπόλητος μα με παράσημα στη στολή του και λοφίο στο κεφάλι. Κάποια στιγμή που του είπα πως από μικρή λάτρευα την Αφρική και ήθελα να δω όσα πιο πολλά γινόταν μια και βρέθηκα εκεί, με πήρε και με πήγε με βάρκα σε ένα νησάκι που κατοικούσαν μόνο ντόπιοι μαύροι με τοπικές στολές και ακόμα θυμάμαι τις μπανανιές-έκοψα κιόλας κι’ έφαγα- και τους πιθήκους στα δέντρα. Ξετρελαμένη του ζήτησα να μου πει και καμιά παλιά ιστορία κι ο φύλαρχος μου διηγήθηκε μια παράξενη ιστορία που είχε συμβεί λίγες μέρες πριν φτάσουμε εκεί και αφορούσε μια γυναίκα-ψάρι, δηλαδή μια γοργόνα που είχαν ψαρέψει οι ιθαγενείς ψαράδες. Ψάρι στο κάτω μέρος, γυναίκα από τη μέση και πάνω… Δεν είχαν ξαναδεί κάτι παρόμοιο, τους έκανε μεγάλη εντύπωση, αλλά δυστυχώς όταν έφτασε ο Άγγλος πρόξενος επιτόπου να δει τι συμβαίνει ήδη κάποιοι ιθαγενείς είχαν φάει το ψάρι… Ο πρόξενος, είδε τον σκελετό του και άλλα υπολείμματα, τα πήρε και τα έστειλε σε εργαστήριο στην Αμερική. Εγώ συνέχισα το ταξίδι με τον πάτερα μου και δεν έμαθα περισσότερα γι’ αυτό το θέμα. Ήταν ή όχι γοργόνα το ψάρι των ιθαγενών;

papakonstantinou4

– κ. Παπακωνσταντίνου, Θέμις-Γοργόνα-Όμηρος. 2 γυναίκες, ένας άνδρας. Τα τρία υπερμεγέθη έργα σας, σταθμοί στην καριέρα σας και από τα πιο αγαπημένα σας, με το τρίτο τον Όμηρο…

-Ο Όμηρος κ. Γαΐλα, έργο 5 μέτρων στο σύνολο, μαζί με το βάθρο του, παραμένει ένα ανεκπλήρωτο όνειρο… Είναι το έργο που φιλοτέχνησα σε γύψο και προσέφερα το πρόπλασμα δωρεάν στην πατρίδα μου τη Χίο για να αποκτήσει επιτέλους το νησί μου και μία από τις επτά πόλεις της αρχαιότητας που τον διεκδικούν έναν ανδριάντα του. Ντροπή να μην έχει η Χίος έναν ανδριάντα του Ομήρου.

– Η Χίος και η Ελλάδα κ. Π.

-Μα πρώτα η ντροπή στη Χίο. Εδώ δίδαξε, μετά και οι μαθητές του οι Ομηρίδες, οι ενδείξεις ότι και εδώ γεννήθηκε πολλές.. Έχω απευθυνθεί παντού, το γύψινο έργο μου ναι μεν το πήραν στη Χίο στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο, μα πρέπει τώρα να γίνει η μεταφορά του σε μάρμαρο, να τοποθετηθεί δημόσια, να τιμηθεί επιτέλους ο Όμηρος ο κορυφαίος ποιητής όλων των αιώνων. Δυστυχώς όλες οι κυβερνήσεις κωφεύουν.

papakonstantinou5

– Όμηρος, Σωκράτης, ο αγαπημένος σας φιλόσοφος, από τους σύγχρονους λογοτέχνες ξεχωρίζετε κάποιους;

-Νίκο Καζαντζάκη και Καραγάτση στην πεζογραφία και στην ποίηση τον Καβάφη και την Κική Δημουλά.

– Αν ζούσατε στην Αρχαία Ελλάδα, πού και ποιον αιώνα θα επιλέγατε;

-Αναμφίβολα, στην αρχαία Αθήνα και στη δημοκρατία του Περικλή. Τον χρυσό Αιώνα του Περικλή… Φανταστείτε, να περπατάς στην αρχαία αγορά δίπλα στους μεγάλους ποιητές και φιλοσόφους,, να τους ακούς να μιλούν στην αγορά, να βλέπεις τον Φειδία να φτιάχνει την Ακρόπολη…

papakonstantinou3

– Έχετε επισκεφθεί σχεδόν όλα τα μουσεία του κόσμου. Το αγαπημένο σας;

-Το Ερμιτάζ, στο Λένινγκραντ-σήμερα Αγία Πετρούπολη-. Η συγκίνηση μου στις αίθουσες με τα ελληνικά εκθέματα δεν περιγράφετε. Εκεί, τα έργα του Δεξάμενου του μεγάλου γλύπτη και χαράκτη του 4ου π. Χ.αι.! Συγκλονιστικό μουσείο.

– Σας βρίσκω να δουλεύετε στο εργαστήρι σας.

-Ο καλλιτέχνης ακόμα κι όταν δεν έχει παραγγελία, δεν σημαίνει ότι μένει ανενεργός. Τώρα δουλεύω πάνω σε μια σειρά πρωτοποριακή, κάτι που δεν έχει ξαναγίνει. Φιλοτεχνώ την γλυπτογράφηση της Οδύσειας και της Ιλιάδας του Ομήρου, δηλαδή παίρνω εικόνες από τα Ομηρικά έπη και τα κάνω γλυπτά. Εικονογραφήσεις έχουν γίνει άπειρες, γλυπτογράφηση ποτέ. Κοιτάξτε, ο Έκτορας με την γυναίκα του Ανδρομάχη και το γιο τους τον μικρό Αστιάνακα που κλαίει γιατί δεν έχει ξαναδεί τον πατέρα του ντυμένο στρατιωτικά και με λοφίο στο κεφάλι και τον φοβάται. Είναι η σκηνή του αποχαιρετισμού, συγκλονιστικοί στίχοι, όπου και ο Όμηρος έτσι που την περιγράφει σε αφήνει να αποφασίσεις μόνος με ποιον είσαι. Τους Έλληνες ή τους Τρώες;

– Διάσημοι ομότεχνοι σας που θαυμάζετε;

-Ο Γάλλος Πολ Μπελμοντό πατέρας του διάσημου ηθοποιού Ζαν Πολ Μπελμοντό, εξαίρετος γλύπτης που όταν τον γνώρισα το 1970 φιλοτεχνούσε τις προτομές του Σάχη της Περσίας και της Φαράχ Ντυπά και ο Χένρι Μουρ ο διάσημος Άγγλος γλύπτης τον οποίο γνώρισα προσωπικά όταν ήρθε στο Ζάππειο για την έκθεση έργων του το 1957 και μου είχαν αναθέσει από τη Σχολή Καλών Τεχνών που φοιτούσα να κάνω μετάφραση των συνομιλιών του με τους συμφοιτητές μου στην επίσκεψη του στη Σχολή.

– Ετοιμάζετε νέο βιβλίο;

– Τρία. Το πρώτο αφορά την καταγραφή όλων των Ελλήνων γλυπτών, χαρακτών και ζωγράφων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Έρευνα τριών ετών. Το δεύτερο που η έρευνα μου διήρκησε πέντε χρόνια έχει θέμα τα έργα σε μικρά αντικείμενα –κουτιά, καθρέφτες κ.λ.π-,  με θέμα: Αρπαγή της Ευρώπης. Η απεικόνιση – παγκόσμια  από την αρχαιότητα – του θέματος Αρπαγή της Ευρώπης, εκτός των αγαλμάτων όπως αυτό το παλαιότερο, το αρχαίο γλυπτό ανάγλυφο που βρίσκετε στη Σικελία. Το τρίτο βιβλίο μου με τίτλο «Η θάλασσα στην Τέχνη» αφορά την επιρροή της θάλασσας στην τέχνη μέσα στους αιώνες και αντιστρόφως.

– Η Τέχνη σήμερα;

-Αγνοούν και αδιαφορούν οι πάντες… Στα Πολιτιστικά των εφημερίδων σχεδόν μόνο Θέατρο… Ξέρουν ποιος είναι ο καλλιτεχνικός κόσμος; Πώς ζει; Πώς εργάζεται; Πρόσφατα  κ. Γαΐλα,παρακολούθησα την έκθεση της γλύπτριας Μαριάννας Λύρα. Καταπληκτική, πρωτοποριακή δουλειά. Ξεχωριστή καλλιτέχνης, χωρίς προβολή όπως και τόσοι άλλοι νέοι καλλιτέχνες που μπορούν να τιμήσουν την Ελλάδα διεθνώς, αλλά τους αγνοούν. Η κρίση, κ. Γαΐλα δεν είναι μόνο οικονομική, είναι ηθική και εθνική. Πτώση φοβερή, η χειρότερη γιατί υπάρχει ανθελληνισμός από το ίδιο το Κράτος. Βιάζουν την Ελληνική γλώσσα, τον Ελληνικό πολιτισμό, είναι γεγονός, αυτή τη στιγμή, η Ελλάδα δεν έχει μέλλον,  αλλά ελπίζω όπως στις αρχαίες τραγωδίες … σε έναν από μηχανής Θεό.

– Αγαπώ κ. Παπακωνσταντίνου, ιδιαίτερα την προτομή σας στην Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών του κλασικού μας Γρ. Ξενόπουλου

– Που την βανδάλισαν το 2015, όπως και το έργο μου «Σκεπτομένη» στη πλατεία Μαβίλη που του έκοψαν το κεφάλι… Απίστευτος βανδαλισμός. Αφόρητος πόνος για τον δημιουργό… Τα έργα του είναι παιδιά του… Σ΄αυτό το έργο που μοντέλο μου υπήρξε η ποιήτρια Αμαρρυλίς , μετά τον βανδαλισμό έκανα νέο κεφάλι, να γνωρίζετε, όλοι οι γλύπτες αγωνιούμε για τα δημόσια έργα μας.

Άνω των 105 συμμετοχών σε ομαδικές εκθέσεις καθώς και αρκετές ατομικές στο εξωτερικό της κ. Μαίρης Παπακωνσταντίνου της διεθνούς φήμης γλύπτριας της οποίας η 23 ατομική έκθεση στην Αθήνα το 2014 γνώρισε τεράστια αποδοχή από το φιλότεχνο κοινό με αποτέλεσμα να δοθεί παράταση της διάρκειας της έκθεσης 15 ημερών! Γεγονός πρωτόγνωρο για τα Ελληνικά πολιτιστικά δρόμενα.

Τασσώ Γαΐλα