• [ «Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί» οι φασίστες]
Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Συνέντευξη με τον Π. Σοφικίτη, δημιουργό ξύλινων ομοιωμάτων πλοίων ελληνικής παραδοσιακής ναυπηγικής

Με αφορμή την έκθεση ομοιωμάτων πλοίων ελληνικής παραδοσιακής ναυπηγικής στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (Παλιά Βουλή, Σταδίου 13 – μέχρι το τέλος Αυγούστου 2017), ο Θανάσης Ν. Καραγιάννης μίλησε με τον Παναγιώτη Σοφικίτη, δημιουργό των εκθεμάτων.

***

 

α. Από πότε κάνατε τις πρώτες απόπειρες να κατασκευάζετε καράβια και με ποια υλικά στην αρχή και με ποια στη συνέχεια;

– Το πρώτο σκαρί (ένα τρεχαντήρι αλιευτικό) κατασκευάστηκε το 1993. Το υλικό κατασκευής ήταν εξαρχής το ξύλο. Το είδος του ξύλου ήταν το πεύκο (αρχικά) ενώ στη συνέχεια μέχρι και σήμερα είναι η οξιά, η ελληνική καρυδιά και το ιρόκο.

β. Είχατε κάποια ενθάρρυνση στις προσπάθειές σας και ποιοι στάθηκαν για σας καλλιτεχνικά πρότυπα;

-Η αγάπη μου για τη ναυπηγική οφείλεται:

α) Στη νησιώτικη καταγωγή μου (νήσος Σκόπελος των Βορείων Σποράδων)

β) Στη βαθιά αγάπη του πατέρα μου, Σπύρου, για τη ναυπηγική, αν και το επάγγελμά του ήταν ψαράς.

γ) Στη φιλία του πατέρα μου με το ναυπηγό της Σκοπέλου Μανώλη Τζουβελέκη και στη συχνότατη επίσκεψή μας στο καρνάγιο του. Εκεί απέκτησα τις πρώτες μου γνώσεις. Έμαθα σημαντικά μυστικά για τη ναυπηγική ενός σκαριού. Πως σχεδιάζεται η «σάλα», πως κατασκευάζεται το μισομόδελο, πως κόβονται τα ξύλα. Εκεί άκουγα τις προτάσεις του πατέρα μου για καινοτόμες λύσεις βελτίωσης της ταχύτητας κσι  πλοήγησης ενός καϊκιού. Ήταν το πρώτο μου σχολείο για τη μικροναυπηγική που ακολούθησε. Από τον πατέρα μου άλλωστε έμαθα πως κόβονται τα πανιά κάθε σκάφους (σακολέβα, λατίνι, ψάθα κ.ά.)

 γ. Πώς και πόσα χρόνια μελετήσατε -και ασφαλώς μελετάτε- ιστορία, ναυπηγική κ.ο.κ. για να έχουν εγκυρότητα και πιστότητα με τα πρωτότυπα τα ομοιώματά σας;

– Εκτός των βιωμάτων μου, όπως προαναφέρεται, θεωρητικά και συστηματικά άρχισα να ασχολούμαι και να μελετώ από το 1977 και συνεχίζω μέχρι σήμερα με το ίδιο ενδιαφέρον , ίσως και μεγαλύτερο..

 δ. Ως φιλόλογος πώς αποκτήσατε μαθηματικές και γεωμετρικές γνώσεις, που ασφαλώς απαιτούνται για την κατασκευή πλοίων και πώς τις εφαρμόσατε επιτυχώς, αφού η τεχνική για την κατασκευή τους προϋποθέτει συγχρόνως και καλλιτεχνικό ταλέντο;

– Οι μαθηματικές και γεωμετρικές γνώσεις είναι αποτέλεσμα μελέτης και πολύωρων συζητήσεων με πρακτικούς ναυπηγούς. Άλλωστε οι πρακτικοί παλιοί ναυπηγοί δεν είχαν ιδιαίτερες μαθηματικές γνώσεις. Εφάρμοζαν όμως πρακτικούς τρόπους και μεθόδους ναυπήγησης ενός σκάφους. Αυτούς τους κανόνες προσπαθώ να τηρήσω κι εγώ. Παράλληλα αναζητώ μέσω της μελέτης τις ιδιαίτερες λεπτομέρειες που χαρακτηρίζουν ένα σκάφος, τρόπους και λύσεις για την ακριβή αποτύπωση όλων των στοιχείων που συνθέτουν την εικόνα του ομοιώματος που θέλω να κατασκευάσω (ακρόπρωρο, άγκυρες, μεταλλικά μέρη, κανόνια, μακαράδες, βάρκες και αντικείμενα καταστρώματος). Πρέπει να σημειωθεί επίσης, ότι εκτός από τις αλυσσίδες και τα σχοινιά, όλα τα μέρη των σκαφών (ξύλινα ή μεταλλικά) είναι κατασκευασμένα ένα –ένα στο χέρι, γι αυτό και ο χρόνος κατασκευής είναι μεγάλος. (μέχρι και ένας χρόνος, αναλόγως του τύπου του σκάφους)

 ε. Ποιο ήταν το κίνητρό σας για μια τέτοια δραστηριότητα  και ποιες οι επιδιώξεις σας για το μέλλον, όσον αφορά τη μικροναυπηγική;

-Στο ξεκίνημά μου το κίνητρο ήταν απλό, να κατασκευάσω ένα σκαρί. Ελληνικό ή ξένο. Με την πάροδο του χρόνου όμως έβαλα ως στόχο να κατασκευάσω μόνο ελληνικά σκαριά, που να παρουσιάζουν την εξέλιξη της ελληνικής ναυπηγικής τέχνης από τότε που έχουμε τα πρώτα δείγματα σκαριών (όχι μονόξυλων ή από  δέσμες χόρτων-παπυρέλες)

στ. Έχετε μαθητές στην Καλαμάτα, τους οποίους μυείτε στα μυστικά της τέχνης σας, ώστε ν’ αφήσετε σημαντική παρακαταθήκη από την εμπειρία και τις γνώσεις σας; 

– Δεν έχω μαθητές, έχω όμως εκφράσει την επιθυμία μου για κάτι τέτοιο στο Δήμαρχο Καλαμάτας που έδειξε πρόθυμος να συμβάλει σε μια τετοια προσπάθεια.

ζ. Ποια είναι η στήριξη από την Τοπική Διοίκηση και την Πολιτεία για την καταπληκτική αυτή δραστηριότητά σας; 

– Έχω δηλώσει την πρόθεσή μου να προσφέρω δωρεάν τη σύλλογή μου με στόχο τη δημιουργία Ναυτικού Μουσείου στην Καλαμάτα όπου ζω αδιαλείπτως από το 1972. Ο Δήμαρχος Καλαμάτας, ο κ. Νίκας, δήλωσε κατ’ επανάληψη ότι αναζητεί τον κατάλληλο χώρο για τη δημιουργία Ναυτικού Μουσείου. Όσον αφορά την Πολιτεία δεν έχει υπάρξει κάποια σχετική επαφή ή ενδιαφέρον.

 η.  Ενημερώστε μας για να μάθουν οι επισκέπτες της έκθεσής σας, εκτός από τα ομοιώματα που θα δουν στην έκθεση, ποια άλλα εκθεσιακά υλικά είναι δικά σας, εκτός από αυτά που είναι δανεισμένα από άλλα μουσεία κ.λπ.;

– Από τα εκθεσιακά υλικά :

α) Τα σκαριά που εκτίθενται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο είναι έργα μου από    την προσωπική συλλογή μου.

β) ) Τα στοιχεία ιστιοφορίας σκαφών, όπως και το ιστορικό κάθε ομοιώματος είναι από το προσωπικό μου αρχείο.

Γ) Τα υπόλοιπα στοιχεία, αντικείμενα ναυτικά, ακρόπρωρο, παραδοσιακή φορεσιά είναι από το Αρχείο του ίδιου του Μουσείου ή από άλλα Μουσεία. Όσα δηλαδή, χρησιμοποίησε το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο για τον εμπλουτισμό της έκθεσης (κάποια κείμενα, πίνακες, γκραβούρες, ακρόπρωρο και διάφορα άλλα αντικείμενα).

Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ιδιαιτέρως η συμβολή της επιμελήτριας του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου κυρίας Νατάσας Καστρίτη, για την άρτια (σύμφωνα όχι μόνο με τη δική μου αλλά  και με  την άποψη πολλών επισκεπτών) παρουσίαση των έργων μου.

 θ. Θα θέλατε να συμπληρώσετε κάτι άλλο; 

– Η ασχολία μου όλα αυτά τα χρόνια με τη μικροναυπηγική, που εξελίχθηκε σε πάθος για τη λεπτομέρεια και την απόλυτη πιστότητα, μου πρόσφερε ανεξάντλητες στιγμές χαράς και ικανοποίησης κάθε φορά που ολοκλήρωνα ένα ομοίωμα πλοίου. Αισθάνομαι ευτυχής που συνεχίζω να ολοκληρώνω ένα έργο ζωής για μένα.

Η προσπάθειά μου να συμπληρώσω τη συλλογή μου όσο αυτό είναι εφικτό, δε θα σταματήσει. Στόχος μου είναι η κατασκευή και άλλων σκαριών (π.χ. πεντηκόντορο, διήρη, γαλιότα, μηχανότρατα, γρι-γρι, αλιευτικό Λίμπερτι και άλλα που έχουν παίξει ιστορικό ρόλο στην ελληνική ναυσιπλοοϊα) όλα βέβαια ξύλινα.

Κλείνοντας θέλω να ευχαριστήσω το Δήμο Καλαμάτας για τη στήριξη και τη βοήθεια να οργανώσω τις δύο πρώτες μου εκθέσεις με έργα μου στην Καλαμάτα το 2014 και 2015 και το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο για τη φιλοξενία  των έργων και την επιμέλεια της έκθεσης «σαν καλοτάξιδο σκαρί». Είμαι στη διάθεση άλλου Δημόσιου ή Ιδιωτικού φορέα αν θελήσουν να φιλοξενήσουν τα έργα μου.

 Θανάσης Ν. Καραγιάννης
http://thkaragia.wix.com/main

Έκθεση ομοιωμάτων πλοίων ελληνικής παραδοσιακής ναυπηγικής