• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Συναυλία για τα 100 χρόνια της Οκτωβριανής Επανάστασης, με Αλέκο Ξένο και Ντμίτρι Σοστακόβιτς, στο Ίδρυμα Κακογιάννη

Με τον «Σπάρτακο» του Αλέκου Ξένου, επονομαζόμενου και συνθέτη της Αντίστασης, και δύο έργα (ένα της νεότερης κι ένα της ωριμότερης περιόδου) του Ντμίτρι Σοστακόβιτς, θα γιορτάσει η Φιλαρμόνια, με μαέστρο τον Βύρωνα Φιδετζή, την επέτειο για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανής Επανάστασης, στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Η συναυλία θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη (30/11, 21:00).

O Σοστακόβιτς υπήρξε ο γνωστότερος σοβιετικός συνθέτης όλων των εποχών, ενώ ο Ζακύνθιος Αλέκος Ξένος αφιέρωσε την ζωή και το έργο του στα κομμουνιστικά ιδεώδη και διώχθηκε για τους αγώνες και τα πιστεύω του.

Ο διακεκριμένος μαέστρος Βύρων Φιδετζής και η νέα ορχήστρα του Φιλαρμόνια, θα παρουσιάσει το συμφωνικό ποίημα «Οκτώβρης» και την Δεύτερη Συμφωνία «Στον Οκτώβρη» του Σοστακόβιτς καθώς και το συμφωνικό ποίημα-μπαλέτο του Αλέκου Ξένου «Σπάρτακος». Συμπράττει η Χορωδία του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών και η Χορωδία του Εθνικού Ωδείου.

Αξίζει να αναφέρουμε πως ο «Σπάρτακος» (1963) του Ξένου έχει να παιχτεί εδώ και πάνω από μισό αιώνα καθώς η μοναδική φορά που ακούστηκε ζωντανά ήταν το 1965 από την ΚΟΑ στο Φεστιβάλ Αθηνών με μαέστρο τον Ανδρέα Παρίδη. Υπάρχει μόνο η ηχογράφησή (1976) του έργου από την Συμφωνική της ΕΡΤ με μαέστρο τον Ευθύμιο Καβαλλιεράτο η οποία συνοδεύει την έκδοση της αυτοβιογραφίας του Αλέκου Ξένου από το Μουσείο Μπενάκη (2013).

Ο συνθέτης έδωσε στο έργο του το όνομά του Σπάρτακου, του διάσημου, θρακικής καταγωγής, σκλάβου που επαναστάτησε εναντίον των Ρωμαίων (73-71 π.Χ). Όπως γράφει ο Αλέκος Ξένος στην Αυτοβιογραφία του, μέσα από το έργο αυτό «εξέφραζα την πεποίθησή μου για την πραγματοποίηση του οράματος της «Πολιτείας του Ήλιου». Την πίστη ότι παρά τις θυσίες, οι αγώνες μας θα δικαιώνονταν…»

Η «Πολιτεία του Ήλιου» ήταν δημιούργημα της πρώτης επανάστασης δούλων, ακτημόνων και προλετάριων το 133-128 π.Χ στην Μικρά Ασία (στις κτήσεις της Περγάμου) με πρωτεργάτη τον Αριστόνικο (ο οποίος τελικά δολοφονήθηκε). Η εξέγερση αυτή έφερε αποτέλεσμα: καταργήθηκε η δουλεία και για πρώτη φορά στην Ιστορία επικράτησε η κοινοκτημοσύνη και η ισότητα… Έστω και για λίγο.

Η παρουσίαση του έργου στο Φεστιβάλ Αθηνών το 1965 είχε μεγάλη επιτυχία. «Στο Θέατρο Ηρώδου Αττικού ο κόσμος, ενθουσιασμένος, χειροκροτούσε επί ένα τέταρτο και πολλές φορές με έκανε να βγω στην σκηνή. Ήταν εποχή ανόδου του κινήματος των εργαζομένων».

Στα μάτια του συνθέτη, ο Σπάρτακος και η Πολιτεία του Ήλιου αποτελεί ένα ακόμα σύμβολο της πάλης των νέων για έναν καλύτερο κόσμο.

Ο Ντμίτρι Ντμίτριεβιτς Σοστακόβιτς (1906-1975) δεν χρειάζεται ιδιαιτέρες συστάσεις: θεωρείται ο κατ’ εξοχήν αντιπροσωπευτικός συνθέτης της Σοβιετικής Ρωσίας. Η Δεύτερη Συμφωνία του (από τις 15 συνολικά που συνέθεσε) είναι έργο νεανικό, που δανείζεται στοιχεία από τις πρωτοποριακές τεχνικές της εποχής. Γράφτηκε το 1927 όταν ο Σοστακόβιτς ήταν 22 ετών, και αφιερώθηκε στην δέκατη επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης. Είναι η πρώτη φορά που ο συνθέτης χρησιμοποιεί χορωδία σε μια συμφωνία του. Στο τελευταίο μέρος της, η Χορωδία ψάλλει έναν ύμνο για τα ιδανικά της Επανάστασης και ένα δοξαστικό στον ηγέτη της, τον Λένιν.

Το Συμφωνικό Ποίημα «Οκτώβρης», αντίθετα, ανήκει στην τελευταία, ωριμότερη περίοδο του συνθέτη και γράφτηκε στα 1967, πάλι για μια επέτειο της Επανάστασης, την 50ή. Η μουσική της γλώσσα είναι συντηρητικότερη της συμφωνίας, δανειζόμενη στοιχεία από το υστερορομαντικό ιδίωμα του Μάλερ, αλλά χωρίς να απομακρύνεται από το επικό ύφος που συχνά συναντούμε στα έργα του Σοστακόβιτς.

Αλέκος Ξένος «Ενσαρκωτής φωτεινών ιδανικών»