Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Τεχνολογίες Υποκλοπών & Παρακολουθήσεων: Μια αναδυόμενη βιομηχανία «εκτός ελέγχου» στην ΕΕ

Μια τερά­στια βιο­μη­χα­νία με αντι­κεί­με­νο την «ασφά­λεια», τη συλ­λο­γή ψηφια­κών δεδο­μέ­νων και τις παρα­κο­λου­θή­σεις ανα­πτύσ­σε­ται ραγδαία με «ομπρέ­λα» το αντι­δρα­στι­κό θεσμι­κό πλαί­σιο της ΕΕ, σύμ­φω­να με απο­κα­λυ­πτι­κό δημο­σί­ευ­μα του «Ριζο­σπά­στη του Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κου».

Στις 30 Αυγού­στου, η επι­τρο­πή PEGA του Ευρω­κοι­νο­βου­λί­ου πραγ­μα­το­ποί­η­σε ακρό­α­ση με θέμα τα «Κατα­σκο­πευ­τι­κά λογι­σμι­κά που χρη­σι­μο­ποιού­νται κατά πολι­τών».

Η ακρό­α­ση επι­κε­ντρώ­θη­κε στις καταγ­γε­λί­ες σχε­τι­κά με την «αδυ­να­μία» των κρα­τών — μελών να ενερ­γή­σουν όσον αφο­ρά τη συμ­με­το­χή εται­ρειών και κρα­τι­κών φορέ­ων της ΕΕ στην ανά­πτυ­ξη, διά­δο­ση ή χρη­μα­το­δό­τη­ση του λογι­σμι­κού παρα­κο­λού­θη­σης «Pegasus» και άλλων αντί­στοι­χων κατα­σκο­πευ­τι­κών λογισμικών.

Θυμί­ζου­με ότι πριν από περί­που 1 χρό­νο απο­κα­λύ­φθη­κε πως σε μια λίστα 50.000 αριθ­μών τηλε­φώ­νων που εικά­ζε­ται ότι απο­τέ­λε­σαν στό­χο των «πελα­τών» της NSO, της εται­ρεί­ας που ανέ­πτυ­ξε το «Pegasus», δια­σταυ­ρώ­θη­καν περισ­σό­τε­ρα από 1.000 άτο­μα σε περισ­σό­τε­ρες από 50 χώρες τα οποία παρα­κο­λου­θή­θη­καν, ανά­με­σά τους του­λά­χι­στον 65 στε­λέ­χη επι­χει­ρή­σε­ων, 85 μέλη οργα­νώ­σε­ων ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των, 189 δημο­σιο­γρά­φοι και περισ­σό­τε­ροι από 600 πολι­τι­κοί και κυβερ­νη­τι­κοί αξιω­μα­τού­χοι, όπως ο Γάλ­λος Πρό­ε­δρος, Εμα­νου­έλ Μακρόν, και στε­λέ­χη της κυβέρ­νη­σής του.

Μέχρι στιγ­μής, είναι γνω­στό ότι του­λά­χι­στον 14 ευρω­παϊ­κές κυβερ­νή­σεις έχουν αγο­ρά­σει spyware από την NSO, ενώ οι ειδι­κοί εκτι­μούν ότι στην ΕΕ δρα­στη­ριο­ποιού­νται πολύ περισ­σό­τε­ροι προμηθευτές.

«Λογι­σμι­κά σαν το “Pegasus” είναι εργα­λεία αντι­με­τώ­πι­σης της τρο­μο­κρα­τί­ας και του οργα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος σύμ­φω­να με την αστυ­νο­μία, αλλά πάντα μπο­ρεί να το χρη­σι­μο­ποι­ή­σει κάποιος με τον λάθος τρό­πο. Πολ­λές μυστι­κές υπη­ρε­σί­ες το χρη­σι­μο­ποιούν αλλά το πώς και το πόσο δεν είναι ξεκά­θα­ρο», δήλω­σε η Rosamunde van Brakel, ερευ­νη­τι­κή καθη­γή­τρια στο Ελεύ­θε­ρο Πανε­πι­στή­μιο Βρυ­ξελ­λών, η οποία πρό­σθε­σε ότι οι παρα­κο­λου­θή­σεις σε επί­πε­δο ΕΕ έχουν αυξη­θεί και είναι καθη­με­ρι­νές, ως «βασι­κή λύση απέ­να­ντι στην εγκλη­μα­τι­κό­τη­τα, για το Μετα­να­στευ­τι­κό και την παν­δη­μία».

«Ανήξεροι» στην Europol για τα σκάνδαλα παρακολουθήσεων!

Χαρα­κτη­ρι­στι­κή ήταν η τοπο­θέ­τη­ση του Jean — Philippe Lecouffe, ανα­πλη­ρω­τή εκτε­λε­στι­κού διευ­θυ­ντή επι­χει­ρή­σε­ων της Europol, ο οποί­ος δήλω­σε πως η Europol είναι αναρ­μό­δια να ερευ­νή­σει την ενδε­χό­με­νη παρά­νο­μη αξιο­ποί­η­ση λογι­σμι­κών παρα­κο­λού­θη­σης από κυβερ­νή­σεις της ΕΕ, ενώ ανα­δεί­χθη­κε και από τις υπό­λοι­πες τοπο­θε­τή­σεις ότι το θεσμι­κό πλαί­σιο της ΕΕ σε καμία περί­πτω­ση δεν προ­στα­τεύ­ει τον λαό από τις στο­χευ­μέ­νες παρα­κο­λου­θή­σεις που μπο­ρούν να πραγ­μα­το­ποιούν οι κυβερ­νή­σεις αξιο­ποιώ­ντας αντί­στοι­χα λογισμικά.

Ο εκπρό­σω­πος της Europol δήλω­σε ότι η εντο­λή του οργα­νι­σμού περιο­ρί­ζε­ται στην υπο­στή­ρι­ξη των κρα­τών — μελών που επι­λέ­γουν να ξεκι­νή­σουν έρευ­να. Παρά το γεγο­νός ότι τον περα­σμέ­νο Ιού­νη ο κανο­νι­σμός της Europol τρο­πο­ποι­ή­θη­κε ώστε να της παρέ­χει τη δυνα­τό­τη­τα να ζητά από τα κρά­τη — μέλη να ξεκι­νή­σουν έρευ­νες αντί να περι­μέ­νει από τα κρά­τη — μέλη να ανα­λά­βουν δρά­ση, ο Lecouffe δήλω­σε ότι αυτή η δυνα­τό­τη­τα δεν έχει ακό­μη αξιο­ποι­η­θεί από την Europol για να ωθή­σει τα κρά­τη — μέλη να εξε­τά­σουν υπο­θέ­σεις κατα­σκο­πευ­τι­κού λογι­σμι­κού και πρό­σθε­σε ότι οι αντί­στοι­χες εθνι­κές αρχές ενδέ­χε­ται να αρνη­θούν να το πράξουν.

«Δεν είναι μέρος της εντο­λής μας και αρμο­διό­τη­τά μας να ελέγ­χου­με τι λογι­σμι­κό χρη­σι­μο­ποιεί η κάθε χώρα στα πλαί­σια της έννο­μης τάξης της», είπε χαρα­κτη­ρι­στι­κά, ενώ εμφα­νί­στη­κε ανή­ξε­ρος απέ­να­ντι στα σκάν­δα­λα παρα­κο­λού­θη­σης που έχουν πυκνώ­σει τα τελευ­ταία χρό­νια στην ΕΕ και αλλού, φτά­νο­ντας στο σημείο να υπο­στη­ρί­ξει ότι η Europol έμα­θε για πρώ­τη φορά για τα σκάν­δα­λα μέσω ανα­φο­ρών στα μέσα ενημέρωσης!

«Ανθεί» στην ΕΕ η βιομηχανία λογισμικού παρακολουθήσεων

Οπως ανα­φέρ­θη­κε στη συνε­δρί­α­ση, παρά το γεγο­νός ότι η NSO βρέ­θη­κε στο επί­κε­ντρο της δημο­σιό­τη­τας, υπάρ­χουν πολ­λές ευρω­παϊ­κές εται­ρεί­ες με αντί­στοι­χες δυνα­τό­τη­τες, που ήδη από την περί­ο­δο της «Αρα­βι­κής Ανοι­ξης» διέ­θε­σαν τις «υπη­ρε­σί­ες» και τα «προ­ϊ­ό­ντα» τους για να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν παρα­κο­λου­θή­σεις μέσων ενη­μέ­ρω­σης, πολι­τι­κών και διαδηλωτών.

Μάλι­στα, η Ευρώ­πη χαρα­κτη­ρί­στη­κε «πρό­σφο­ρο έδα­φος» για αντί­στοι­χες εται­ρεί­ες όπως τη γερ­μα­νι­κή «FinFisher» και την ιτα­λι­κή «Hacking Team», τη «Mollitiam» στην Ισπα­νία, την «Intellexa» στην Ελλά­δα (που ανέ­πτυ­ξε το «Predator»), την DSIRF στην Αυστρία. Ιδιαί­τε­ρα «ανθεί» η αγο­ρά εται­ρειών λογι­σμι­κών παρα­κο­λού­θη­σης στην Ιτα­λία, όπου δρα­στη­ριο­ποιού­νται οι RAXIR, «Grey Heron», CY4GATE, «Memento Labs» (που απο­τε­λεί συνέ­χεια της «Hacking Team»), RCS, «negg», ενώ ακό­μα και στον όμι­λο της NSO συμ­με­τέ­χουν ευρω­παϊ­κές εται­ρεί­ες με έδρα το Λου­ξεμ­βούρ­γο, τη Βουλ­γα­ρία και αλλού.

Όπως δήλω­σε στην τοπο­θέ­τη­σή του ο Claudio Guarnieri, επι­κε­φα­λής του Security Lab της Διε­θνούς Αμνη­στί­ας στο Βερο­λί­νο, στην Ευρώ­πη έχει ανα­πτυ­χθεί μια «βιο­μη­χα­νία που είναι εντε­λώς εκτός ελέγ­χου λόγω ενός ανε­παρ­κούς και παρω­χη­μέ­νου νομο­θε­τι­κού πλαι­σί­ου, με έλλει­ψη δια­φά­νειας στις εξα­γω­γές, έλλει­ψη λογο­δο­σί­ας και έλλει­ψη ένδι­κων μέσων για τα θύμα­τα». «Ελλεί­ψεις» και «ανε­πάρ­κειες» «ταμάμ» με το θεσμι­κό πλαί­σιο της γενι­κευ­μέ­νης παρα­κο­λού­θη­σης που έχουν νομο­θε­τή­σει η ΕΕ και τα κρά­τη — μέλη.

Επί­σης απο­κα­λυ­πτι­κή ήταν η τοπο­θέ­τη­ση της Catherine Van de Heyning, καθη­γή­τριας του Ευρω­παϊ­κού Δικαί­ου των Θεμε­λιω­δών Δικαιω­μά­των στο Πανε­πι­στή­μιο της Αμβέρ­σας, για το επί­πε­δο ελευ­θε­ρί­ας που απο­λαμ­βά­νουν οι κυβερ­νή­σεις και όχι μόνο στην αξιο­ποί­η­ση λογι­σμι­κών παρα­κο­λού­θη­σης. «Δυνα­τό­τη­τα παρα­κο­λού­θη­σης έχουν όλοι, καθώς μπο­ρείς να αγο­ρά­σεις λογι­σμι­κό κατα­σκο­πεί­ας με λιγό­τε­ρο από 10 δολά­ρια τον μήνα. Υπάρ­χει ακό­μα και στο playstore», είπε και πρό­σθε­σε: «Στην ερώ­τη­ση εάν αυτό είναι νόμι­μο, ένας εργο­δό­της μπο­ρεί να απα­ντή­σει πως έχω δικαί­ω­μα να ξέρω για ποιο λόγο μπο­ρεί ένας εργα­ζό­με­νός μου να μην είναι απο­δο­τι­κός».

Συστήματα «προληπτικής» καταστολής με τη συμμετοχή και της Ελλάδας

Μάλι­στα, τις τελευ­ταί­ες δεκα­ε­τί­ες η ΕΕ έχει κατα­βά­λει σημα­ντι­κές προ­σπά­θειες στή­ρι­ξης της εγχώ­ριας βιο­μη­χα­νί­ας ανά­πτυ­ξης συστη­μά­των και τεχνο­λο­γιών ασφά­λειας, συλ­λο­γής δεδο­μέ­νων και παρα­κο­λού­θη­σης, με δια­τυ­πω­μέ­νο στό­χο την απε­ξάρ­τη­ση από αντί­στοι­χες εται­ρεί­ες — παρό­χους εκτός ΕΕ, για να απο­κλεί­σει δηλα­δή τους αντα­γω­νι­στές της από την κερ­δο­φό­ρα αυτή αγο­ρά και να εμπο­δί­σει την πρό­σβα­σή τους σε κρί­σι­μες υπο­δο­μές και πλη­ρο­φο­ρί­ες. Παράλ­λη­λα, η δια­χεί­ρι­ση τόσο της παν­δη­μί­ας όσο και των προ­σφυ­γι­κών ροών απο­τέ­λε­σε τερά­στια ευκαι­ρία για τη μαζι­κή δοκι­μή δια­φό­ρων τέτοιων «λύσε­ων» μαζι­κής αλλά και στο­χευ­μέ­νης παρακολούθησης.

Έτσι, μεγά­λα ενω­σια­κά κον­δύ­λια στο πλαί­σιο της πολι­τι­κής «ασφά­λειας» της ΕΕ έχουν κατευ­θυν­θεί προς την έρευ­να για την ανά­πτυ­ξη δια­φό­ρων αντί­στοι­χων τεχνο­λο­γιών, την οποία ανα­λαμ­βά­νουν εται­ρεί­ες, κυβερ­νη­τι­κοί οργα­νι­σμοί, Σώμα­τα Ασφα­λεί­ας αλλά και πανεπιστήμια.

Ενδει­κτι­κά, ένα τέτοιο ερευ­νη­τι­κό πρό­γραμ­μα, το οποίο χρη­μα­το­δο­τή­θη­κε για την περί­ο­δο 2019 — 2021 με 8εκατ. ευρώ από την ΕΕ, είναι το «PREVISION». Συντο­νι­στής του προ­γράμ­μα­τος, μάλι­στα, είναι το Ερευ­νη­τι­κό Πανε­πι­στη­μια­κό Ινστι­τού­το Συστη­μά­των Επι­κοι­νω­νιών και Υπο­λο­γι­στών της Σχο­λής Ηλε­κτρο­λό­γων Μηχα­νι­κών και Μηχα­νι­κών Υπο­λο­γι­στών του Εθνι­κού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνεί­ου, το οποίο έλα­βε 709.250 ευρώ.
Ανά­με­σα στους 27 οργα­νι­σμούς που συμ­με­τέ­χουν στο πρό­γραμ­μα είναι το Εθνι­κό Κέντρο Έρευ­νας και Τεχνο­λο­γι­κής Ανά­πτυ­ξης, η Ελλη­νι­κή Αστυ­νο­μία, το Κέντρο Μελε­τών Ασφά­λειας και η ελλη­νι­κή εται­ρεία τηλε­πι­κοι­νω­νιών, πλη­ρο­φο­ρι­κής και παρο­χής υπη­ρε­σιών ασφά­λειας «Space Hellas ΑΕ».

Το πρό­γραμ­μα περι­γρά­φε­ται ως «μια προ­γνω­στι­κή πλατ­φόρ­μα που εκτε­λεί ανα­λύ­σεις μέσω δεδο­μέ­νων που συλ­λέ­γο­νται από μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, τον ανοι­χτό ιστό, το “Darknet”, τα συστή­μα­τα παρα­κο­λού­θη­σης CCTV (κλει­στά συστή­μα­τα καμε­ρών) και πολ­λές άλλες πηγές δεδο­μέ­νων». Η αξιο­ποί­η­σή του υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι θα οδη­γή­σει «σε μια κοι­νή στρα­τη­γι­κή προ­σέγ­γι­ση για την πρό­βλε­ψη της μη φυσιο­λο­γι­κής και απο­κλί­νου­σας συμπε­ρι­φο­ράς, της ενδε­χό­με­νης ριζο­σπα­στι­κο­ποί­η­σης κ.ά.».

Το «ROXANNE», που χρη­μα­το­δο­τεί­ται για την περί­ο­δο 2019 — 2022 με 7 εκατ. ευρώ και έλα­βε την άδεια να δοκι­μα­στεί σε 9 κρά­τη της ΕΕ, απο­σκο­πεί στην ανά­πτυ­ξη τεχνο­λο­γί­ας εντο­πι­σμού ατό­μων, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ανα­γνώ­ρι­ση προ­σώ­πων και ομι­λί­ας σε «ανα­χαι­τι­σμέ­νες επι­κοι­νω­νί­ες», δηλα­δή υποκλοπές.

Πεδίο δοκιμών το Προσφυγικό στην Ελλάδα

Η ΕΕ έχει αξιο­ποι­ή­σει ευρέ­ως τέτοιες τεχνο­λο­γί­ες στην εφαρ­μο­γή της βάρ­βα­ρης πολι­τι­κής της ενά­ντια σε πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες, με την Ελλά­δα να παί­ζει και πάλι σημα­ντι­κό ρόλο. Όπως απο­κά­λυ­ψε ο «Guardian» το 2021, η ΕΕ δαπά­νη­σε 4,5 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ για μια τριε­τή δοκι­μή ανι­χνευ­τών ψεύ­δους με τεχνη­τή νοη­μο­σύ­νη στην Ελλά­δα, στην Ουγ­γα­ρία και τη Λετο­νία. Το συγκε­κρι­μέ­νο μηχά­νη­μα σαρώ­νει τις εκφρά­σεις του προ­σώ­που των προ­σφύ­γων και των μετα­να­στών καθώς απα­ντούν σε ερω­τή­σεις που θέτει, απο­φα­σί­ζο­ντας εάν έχουν πει ψέμα­τα και δια­βι­βά­ζο­ντας τις πλη­ρο­φο­ρί­ες στις συνο­ρια­κές αρχές.

Η τελευ­ταία δοκι­μή ολο­κλη­ρώ­θη­κε στα τέλη του 2019 και χαι­ρε­τί­στη­κε ως επι­τυ­χία από την ΕΕ, αλλά οι ακα­δη­μαϊ­κοί την έχουν ονο­μά­σει ψευ­δο­ε­πι­στή­μη, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι οι «μικρο-εκφρά­σεις» που ανα­λύ­ει το λογι­σμι­κό δεν μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν αξιό­πι­στα για να κρί­νουν αν κάποιος λέει ψέματα.

Επί­σης, όπως είχε παρου­σιά­σει και ο ίδιος ο υπουρ­γός Μετα­νά­στευ­σης και Ασύ­λου στα σχέ­δια για τις Κλει­στές Ελεγ­χό­με­νες Δομές στη Λέσβο, στη Σάμο, στη Χίο, στη Λέρο και την Κω, αυτές επρό­κει­το να εφο­δια­στούν με το σύστη­μα «Κένταυ­ρος», το οποίο είναι ένα «ολο­κλη­ρω­μέ­νο σύστη­μα δια­χεί­ρι­σης ηλε­κτρο­νι­κής και φυσι­κής ασφά­λειας (…) με χρή­ση καμε­ρών και αλγο­ρίθ­μων ανά­λυ­σης κίνη­σης το οποίο περι­λαμ­βά­νει κεντρι­κή δια­χεί­ρι­ση από την έδρα του υπουργείου».

Όλα τα παρα­πά­νω απο­τε­λούν ψηφί­δες μιας τερά­στιας βιο­μη­χα­νί­ας που ανα­πτύσ­σε­ται ραγδαία στα κρά­τη της ΕΕ με αντι­κεί­με­νο την «ασφά­λεια», τη συλ­λο­γή ψηφια­κών δεδο­μέ­νων και τις παρα­κο­λου­θή­σεις τόσο σε στο­χευ­μέ­νο και ατο­μι­κό επί­πε­δο, όσο και μαζικό.

Το αντι­δρα­στι­κό θεσμι­κό πλαί­σιο της ΕΕ όχι μόνο δεν προ­στα­τεύ­ει τον λαό από τις υπο­κλο­πές και τις παρα­κο­λου­θή­σεις, αλλά συγκα­λύ­πτει τους αυτουρ­γούς, που απο­τε­λούν κατά κύριο λόγο κρα­τι­κές οντό­τη­τες και υπηρεσίες.

Μάλι­στα, θέτει ιδιαί­τε­ρα στο στό­χα­στρο τον λαό, τον οποίο αντι­με­τω­πί­ζει ως εχθρό στο συνο­λι­κό­τε­ρο κατα­σταλ­τι­κό πλαί­σιο στο οποίο εμπε­ριέ­χε­ται και η ευρω­ε­νω­σια­κή κατεύ­θυν­ση όπου ο ριζο­σπα­στι­σμός (γενι­κά και αόρι­στα) θεω­ρεί­ται μορ­φή τρο­μο­κρα­τί­ας.

Μοι­ρα­στεί­τε το:

Μετάβαση στο περιεχόμενο