Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Τζαν Λορέντζο Μπερνίνι (Gian Lorengo Bernini) – Ιταλός γλύπτης. 440 χρόνια από τον θάνατό του

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα //
Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

Ο Τζιάν Λορέντζο Μπερνίνι γεννήθηκε στη Νάπολη το 1598 και απεβίωσε στην Ρώμη το 1680. Θεωρείται ο κυριότερος εκπρόσωπος του Μπαρόκ. Γλύπτης, αρχιτέκτων, ζωγράφος και συγγραφέας μία από τις κορυφαίες προσωπικότητες των τεχνών όλων των εποχών.

Στο χώρο της γλυπτικής το διασημότερο παγκοσμίως έργο του είναι το υπαίθριο γλυπτό του το ‘Συντριβάνι του Τρίτωνα’(1647) στην πλατεία Ναβόνα.Εμείς όμως περνάμε στην ανάρτηση της Πινακοθήκης Borghese(Μποργκέζε) της Ρώμης όπου και εκτίθενται γλυπτά του Μπερνίνι και στο έργο του : “Apollo e Dafne” di Gianlorenzo Bernini .Marmo di Carrara, 243 cm, 1625.
(Απόλλων και Δάφνη του Τζαν Λορέντζο Μπερνίνι).

suntrivani tritona

Έργο που κυριολεκτικά κόβει την ανάσα του θεατή.Ας σημειωθεί ότι ακόμη ένα έργο του Μπερνίνι με θέμα από την Ελληνική μυθολογία το ‘Η αρπαγή της Περσεφόνης’ εκτίθεται στην ίδια γκαλερία , ελληνική μυθολογία μεγάλη πηγή έμπνευσης για τον ιδιοφυή Ιταλό καλλιτέχνη …

Gian Lorengo Bernini1

Το ιερό δέντρο Δάφνη.

Αρχαία χρόνια, εποχή του Ομήρου, η δάφνη-αειθαλές δενδρύλλιο- ονομάζεται «Δάφνη του Απόλλωνα», είναι αφιερωμένη στον Θεό Απόλλωνα, είναι ήδη το Ιερό Δέντρο. Γιατί;

Η ιέρεια Δάφνη: Κόρη του Ποταμού Πηνειού και της Γης (Γαίας), της οποίας ήταν και ιέρεια. Νύμφη των Δασών η Δάφνη συναναστρέφεται μόνο γυναίκες και η παρουσία ανδρών τιμωρείται με άγριο θάνατο, ο δε μύθος που αναφέρεται στην περιπέτειά της με τον Απόλλωνα είναι αιτιολογικές της σύνδεσης του θεού με το προφητικό δέντρο, του οποίου η νύμφη αποτελεί προσωποποίηση. Όταν, λοιπόν, σύμφωνα με τον μύθο, ο Απόλλωνας συνάντησε την Δάφνη σε κάποιο από τα κυνήγια του, την ερωτεύτηκε και προσπάθησε να την πλησιάσει. Η Δάφνη όταν κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να τον αποφύγει, παρακάλεσε την μητέρα της να την σώσει. Και πράγματι, δημιουργήθηκε ένα χάσμα, όπου χάθηκε η Δάφνη, ενώ στη θέση της ξεπρόβαλλε το ομώνυμο δέντρο. Από τα κλαδιά του ο Απόλλων έφτιαξε ένα στεφάνι που φορούσε πάντα στο κεφάλι του σε ανάμνηση της όμορφης Δάφνης.

Δάφνη, το σύμβολο της νίκης, της σοφίας και της ποίησης. Με φύλλα δάφνης στεφάνωναν οι αρχαίοι Έλληνες τους νικητές, τους φιλοσόφους και τους ποιητές.

Κι αυτός ο μύθος που ενέπνευσε δεκάδες καλλιτέχνες παγκόσμια, ανάμεσα τους και τον Μπερνίνι, ’μύθος’ πού ίσως δεν είναι ‘μύθος’ έλαβε χώρα πού;Εκεί που στην θέση του κλασσικού ναού του Απόλλωνα βρίσκεται η…

…Η Μονή Δαφνίου : Παγκόσμιο μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς-UNESCO 1990. Από την Ρώμη στην Αθήνα λοιπόν, την Ευρωπαϊκή πόλη που καταλαμβάνει την πρώτη θέση μεταξύ 40 ευρωπαϊκών πόλεων με 500.000 έως ένα εκατομμύριο κατοίκους όσον αφορά τον αριθμό πολιτιστικών χώρων και εγκαταστάσεων ενώ ταυτόχρονα διαθέτει δύο μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO —την Ακρόπολη και τη Μονή Δαφνίου…

…Μονή Δαφνίου, στα δυτικά της Αθήνας, Βυζαντινό Μοναστήρι, το οποίο προοριζόταν να εκφράσει με την ανθρωπιστική του διάθεση το μέσο επίπεδο της αριστοκρατικής τέχνης της πρωτεύουσας του Βυζαντίου, της Κωνσταντίνου πόλεως. Η Μονή Δαφνίου αποτελεί πολύτιμη μαρτυρία για την υψηλή αισθητική της βυζαντινής ζωγραφικής του 11ου αιώνα, αρχή της παρακμής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Παραμένει δε το μόνο μεγάλο μνημείο της εποχής στην κατηγορία αυτή.

Gian Lorengo Bernini2
Στους πρόποδες , λοιπόν, του όρους Αιγάλεω, δίπλα στην αρχαία Ιερά Οδό, -από όπου περνούσε κι η πομπή για τα Ελευσίνια μυστήρια-βρίσκεται η Μονή Δαφνίου, τα σημαντικότερα μνημεία της Βυζαντινής εποχής μαζί με την Νέα Μονή της Χίου και την Μονή Οσίου Λουκά. O αρχαίος Ιστορικός Παυσανίας αναφέρει την ύπαρξη Ναού σ’ αυτήν την θέση, Ναού τον οποίο είδε ο ίδιος, Ναού του Θεού Απόλλωνα. Ιερό του Δαφναίου Απόλλωνα υπήρχε στην τοποθεσία αυτή, τόπος λατρείας από την αρχαιότητα όπως μαρτυρούν τα πρόσφατα ευρήματα και από τον αρχαίο αυτό ναό προέρχεται ένας κίονας Ιωνικός στο δυτικό τμήμα του Χριστιανικού Ναού καθώς και ορισμένοι λίθοι σε υπόλοιπες οικοδομές του Μοναστηρίου.

Ακριβώς στη θέση του Ιερού του Απόλλωνα –εγκληματική κατά της κλασσικής αρχαιότητας συνήθειας των πρωτοχριστιανών-είχε χτιστεί παλαιοχριστιανική Βασιλική τον 5ο ή 6ο αιώνα και στην θέση αυτής της εκκλησίας (πάνω στα ερείπια της) χτίστηκε το καθολικό της Μονής Δαφνίου. Ακολούθησαν ερημώσεις, καταστροφές του πρώτου αυτού Μοναστηριού που είχε επιβλητικές διαστάσεις, ξαναχτίστηκε τον 11ο αι. στις ίδιες διαστάσεις, προσθέσεις κτιρίων, κατάληψη της Μονής από Λατίνους Μοναχούς τον 13ο αι., άνθηση, παρακμή, ζημιές από σεισμούς, του 1886 και πρόσφατα του 1981 και 1999.οι εργασίες αποκατάστασης του μνημείου πρώτη φορά διενεργήθηκαν το 1888, το 1990 η Μονή Δαφνίου ανακηρύχτηκε από την ΟΥΝΕΣΚΟ μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, αυτός δε ο τύπος του Ναού έχει χαρακτηριστικό ότι ο τρούλος στηρίζεται σε οκτώ τόξα που σχηματίζουν οκτάγωνα. Ακρίβεια στις αναλογίες του επιβλητικού ναού, ψηφιδωτά στην εσωτερική διακόσμηση του ναού, με τις παριστάμενες μορφές των Αγγέλων να θυμίζουν τις “Νίκες” της αρχαιότητας,-σύμπτωση;- αρχαιοπρέπεια και γενικά είναι εμφανής η τάση που επικρατούσε τότε στην Βυζαντινή Αυλή (εποχή Κομνηνών), για την αναβίωση του αρχαίου κάλλους.

Πηγή: ΑΘΗΝΑ (ΜΝΗΜΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ),
ΠΑΠΥΡΟΣ/ LAROUSSE/BRITANNICA./Galleria Borghese Roma