• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Το ΕΑΜ στο Καλέντζι και… μια σημαία

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα /

Στη χώρα μας τρεις οικισμοί φέρουν την ονομασία Καλέντζι. Στα Γιάννινα, στην Κόρινθο και στην Αχαΐα Εμείς πάμε στο Καλέντζι στο νότιο τμήμα του νομού Αχαΐας κοντά στα όρια με το νομό Ηλείας και σε απόσταση 49 χλμ από την Πάτρα.

Το Καλέντζι Αχαΐας είναι ορεινός οικισμός σε υψόμετρο 900 μ σε περιοχή απόκρημνη, εκεί που δεσπόζει το όρος Ερύμανθος με γύρω ‘κέντημα’ στις πλαγιές του βουνού πολλά χωριά: Τριταία, Χιόνα, Γερμενό, Χαλανδρίτσα, Σπαρτιά, Αγία Μαρίνα κλπ, σύγχρονες μικρές κοινότητες, μα τόπος κατοικημένος από την νεολιθική εποχή με αξιόλογα ευρήματα στην περιοχή της Αρχαίας Τριταίας-κοντά στο σύγχρονο οικισμό της Τριταίας-, και όχι μόνο.

Καλέντζι, ένας σύγχρονος οικισμός με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και πολύ πράσινο, εμείς όμως σήμερα γυρνάμε το ρολόι του χρόνου στην 10ετία του 1940…

Δύσκολα χρόνια, χωρίς …. φως, νερό, τηλέφωνο, ψωμί και γράμματα, δύσκολα χρόνια αιματοβαμμένα από το αίμα που χύθηκε στα χρόνια της Ιταλό-Γερμανικής Κατοχής και του Εμφυλίου πολέμου…

«Ο Εθνικοαπελευθερωτικός Αγώνας του Ελληνικού Λαού, που άρχισε αμέσως μετά την διείσδυση των Χιτλερικών επιδρομέων στο Ελληνικό έδαφος και τη συνθηκολόγηση του διοικητή της Στρατιάς Μακεδονίας στρατηγού Μπακόπουλου (9/4/1941), μέχρι τον Οκτώβρη του 1944 που έφυγαν οι Γερμανοί, ονομάστηκε Εθνική Αντίσταση. Αρκετοί Τριταιίτες πήραν μέρος, κυρίως σαν οργανωμένα μέλη του ΕΑΜ», γράφει ο εκπαιδευτικός Γ. Πετρόπουλος στο βιβλίο του «Η ΤΡΙΤΑΙΑ Διαχρονικά… εμείς», μένομε στο Καλέντζι και πάμε και λίγο… ψηλότερα στην απόμερη τοποθεσία Ανάληψη, πάμε εκεί για να συναντήσουμε την ιστορία…

Μνήμες, θέσεις, απόψεις, χρόνια παλιά και ιδανικά, ιστορία που η ομίχλη και η πρωινή πάχνη του Ερύμανθου και η πρωινή πάχνη κινδυνεύει να την ρίξει στη λησμονιά όπως σχεδόν συνέβη με τη αρχαία ιστορία αυτού του τόπου…

Περίοδος πλήρους παρακμής η τρέχουσα για την πατρίδα μας εμείς ας σταθούμε στη 10ετία του ’40 περιόδου που κάποιοι Συνέλληνες κάτω από συνθήκες καταπίεσης, ξένου ζυγού, φτώχειας κι έλλειψης δημοκρατικών κανόνων στο παιχνίδι της επιβίωσης, έβλεπαν τα πράγματα … κάπως διαφορετικά και δεν δίσταζαν για τα οράματα και τις απόψεις τους να παίρνουν τα βουνά…

… Στον Ερύμανθο και στην δύσβατη θέση του βουνού αυτού με το όνομα Ανάληψη- εκεί και το ομώνυμο εξωκλήσι-πάνω από το Καλέντζι, λοιπόν στάση και…

Εδώ, η έδρα του Στρατηγείου- Ερύμανθος του ΕΛΑΣ, επικεφαλής ο συνταγματάρχης Βλάσσης Ανδρικόπουλος, ιδρυτικά στελέχη 7 μέλη του ΕΑΜ Πάτρας: Σουλελές Γεώργιος (Νώντας), Πολυκράτης Νικόλαος (Νικήτας), Μπαρής Δημοσθένης (Μαυροδήμος), Μπαρής Νικόλαος (Ηρακλής), Πορευόπουλος Γεώργιος (Κώστας), Βανδώρος Διονύσιος (Μήτρος), Βασίλης Μαυρόγιαννης (Γιάννος),και ο ΕΠΟΝίτης από το Καλέντζι Γεράσιμος Μητρέλης.

1943: Στα χωριά της περιοχής Τριταίας-Καλεντζίου, στις πλαγιές του όρους Ερυμάνθου πολλά τα Ιταλικά φυλάκια κατοχής και τότε που τα βασικά στελέχη του 12ου Συντ/τος υπό τον Συνταγματάρχη Βλάσση Ανδρικόπουλο και μετά την μάχη που είχαν δώσει στο Λεόντειο (16-17 Ιουλίου 1943) κατευθυνόμενοι προς το Σιμόπουλο Ηλείας για να συνδεθούν με τις εκεί αντάρτικες ομάδες κάνοντας στην πορεία τους μια στάση στο χωριό Καλέντζι αποφάσισαν να χτυπήσουν τα φυλάκια των Ιταλών καραμπινιέρων στα χωριά της Χαλανδρίτσας και της Ερυμάνθειας.

Η ομάδα στις 26 Ιουλίου αιφνιδίασε τους Ιταλούς που τελικά και με μεγάλες απώλειες παραδόθηκαν. Κι ενώ το αντάρτικο τάγμα βρισκόταν ακόμα στην περιοχή-στο Καλέντζι- έφτασε η πληροφορία ότι 4 Ιταλικά αυτοκίνητα ανέβαιναν το δρόμο για το Καλέντζι. Το τάγμα αιφνιδιάζει και πάλι τους Ιταλούς, και μετά τη σφοδρή μάχη που ακολούθησε και την ιστορική νίκη των ανταρτών… ήρθε η επόμενη μέρα στον Ερύμανθο και μαζί της έφτασαν στο βουνό -28.07.43-, 103 μηχανοκίνητα γεμάτα στρατό από Γερμανοϊταλούς με πυροβολικό. Οι αντάρτικες ομάδες ανέβηκαν στον Ερύμανθο. Δεν τόλμησε κανείς να τους καταδιώξει… Γερμανοί και Ιταλοί μάζεψαν τους νεκρούς και τους τραυματίες της μάχης της προηγούμενης μέρας, ρίξανε κανονιές στο Καλέντζι, κάψανε ολοσχερώς το χωριό της Ερυμάνθειας… κι έφυγαν; Όχι πριν κάψουν στο δρόμο τους για την Πάτρα τα χωριά Σπαρτιά- Γρεβενό και μέρος της Χαλανδρίτσας.

Αίμα, φωτιά, σκλαβιά… Κρανίου τόπος το άγνωστο σχεδόν αυτό κομμάτι Ελλάδας ριζωμένο πεισματικά από τους μυθικούς χρόνους στο βουνό του Ερυμάνθου… η σκλαβιά συνεχίζεται… το αυτό και τα όνειρα και οι αγώνες των ανταρτών… και τώρα: 1944, μήνας Απρίλης…

15.04.1944, στο βουνό του Ερύμανθου και στα γύρω μικρά χωριά του αντηχούν ξανά κανονιές από την νέα συμπλοκή των Γερμανών με τους αντάρτες… Αυτή τη φορά ο κατοχικός στρατός θα κάψει 19 σπίτια του Καλεντζίου …

2 Μαΐου 1993: Πάτρα. Η ΠΟΑΕΑ Πάτρας 51 χρόνια μετά τη μάχη του Καλεντζίου , οργανώνει στο Καλέντζι εκδήλωση για τα 50 χρόνια από την ίδρυση του ΕΛΑΣ και της ΕΠΟΝ.

4 Μαΐου 1993: εφημερίδα Πάτρας Η ΗΜΕΡΑ ΠΑΤΡΩΝ που γράφει σε σχετικό της άρθρο…

<… Ανεπανάληπτες στιγμές και μνήμες ζήσανε οι αγωνιστές του ΕΛΑΣ και της ΕΠΟΝ στο Καλέντζι την Κυριακή 2 Μάη… Γιορτάζοντας την 50η επέτειο τους, η ΠΟΑΕΑ, παράρτημα Πάτρας και μετά την ομιλία του Καπετάν Ερμή(Πριόβουλου) και του κ. Πορευόπουλου, το λόγο έλαβε ο οικολόγος κ. Βλάσσης Βελλόπουλος.

Η Σημαία…

Ο κ. Βελλόπουλος, εγγονός του Γερό-Βλάσση Ανδρικόπουλου, του ηρωικού καπετάνιου του 12ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ, σε μια βαθιά συγκινητική ατμόσφαιρα παρουσίασε την αιματοβαμμένη πολεμική σημαία του 12ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ.

Την σημαία του την είχε παραδώσει ο ήρωας παππούς ο γέρο-Βλάσσης Α., το 1960 λίγο πριν τον θάνατο του σε ηλικία 80 χρόνων και ορίζοντας –τον εγγονό του- θεματοφύλακα αυτού του ιστορικού κειμηλίου.

Στην ομιλία του –στην εκδήλωση της 2ας Μαΐου 1993, στο Καλέντζι- ο κ. Βελλόπουλος τόνισε ότι είναι μόνο θεματοφύλακας , η δόξα δεν κληρονομείται και η σημαία ανήκει στα εγγόνια όλων των ΕΛΑΣιτών ΕΟΝιτών και ΕΑΜιτών μέχρι που θα γίνει κτήμα όλων των νεοελλήνων.

Να σημειωθεί ότι ο γνωστός για τους αγώνες του για το περιβάλλον, την κοινωνία και τον άνθρωπο Β. Βελλόπουλος επιθυμούσε και έκανε ενέργειες για την δημιουργία Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην Πάτρα και την εκεί τοποθέτηση της ιστορικής σημαίας. Ο γνωστός οικολόγος Βλάσσης Βελλόπουλος απεβίωσε το 2017.

Αυτή, λοιπόν, η σημαία-σύμφωνα με το άρθρο της εφημερίδας Η ΗΜΕΡΑ ΠΑΤΡΩΝ/4-05-1993-, είναι η μοναδική σε όλη την Ελλάδα πολεμική σημαία ΕΛΑΣίτικου Συντάγματος που διασώζεται σήμερα. Η ιστορική σημαία που πάνω της είναι το αίμα του αντάρτη σημαιοφόρου, σαν μοναδική της Εθνικής Αντίστασης 1941-1945 έχει την ίδια σημασία που έχει το λάβαρο του 1821 στην Αγία Λαύρα. Από ύφασμα αλεξιπτώτου και ζωγραφισμένη με λαδομπογιά η σημαία διεσώθη από τη γυναίκα του Γερο-Βλάσση που την είχε κρύψει για πολλά χρόνια στο μαξιλάρι της.
Στην εκδήλωση ,μεταξύ των μελών της ΠΟΑΕΑ, ήσαν οι: Γεράσιμος Μητρέλης, Δημ. Κόης και Μιχάλης Πουλής-Ντρόλας.

Αυτά από την: Η ΗΜΕΡΑ ΠΑΤΡΩΝ/4 Μαΐου 1993…

Όρος Ερύμανθος- άγονη γη, δύσβατη, παρ’ όλα αυτά κάποιοι την κατοίκησαν στους μυθικούς χρόνους στις σπηλιές και τα κατσάβραχα της… Πέρασαν πολλοί καιροί, στα ίδια κατσάβραχα κάποιοι χτίσανε όνειρα… οι ίδιοι «έφυγαν» … έμειναν τα κατσάβραχα … και μια σημαία , μόνη να πολεμά όχι Γερμανο-Ιταλούς αλλά την παρακμή του Έθνους…

Η σημαία του Συντάγματος σήμερα βρίσκετε στην κατοχή της κόρης του αείμνηστου Βλάσση Βελλόπουλου… ‘περιμένοντας’ την τοποθέτηση της σε αντίστοιχο Μουσείο σύμφωνα με την επιθυμία του θεματοφύλακα της.

Καλέντζι, Κυριακή 2 του Μάη 1993… Βαθειά συγκίνηση των παρευρισκομένων την ώρα που οι πρωταντάρτες του 12ου Συντάγματος καπετάν Ρήγας και κ. Πορευόπουλος ξεδιπλώνουν την ιστορική σημαία. Διακρίνονται ο πρόεδρος της ΠΟΑΕΑ κ. Τσοπανίδης, ο πρόεδρος της κοινότητας Καλεντζίου κ. Πετρόπουλος και κάτω διακρίνεται ο κ. Βλάσσης Βελλόπουλος.

Καλέντζι, Κυριακή 2 του Μάη 1993…
Βαθειά συγκίνηση των παρευρισκομένων την ώρα που οι πρωταντάρτες του 12ου Συντάγματος καπετάν Ρήγας και κ. Πορευόπουλος ξεδιπλώνουν την ιστορική σημαία. Διακρίνονται ο πρόεδρος της ΠΟΑΕΑ κ. Τσοπανίδης, ο πρόεδρος της κοινότητας Καλεντζίου κ. Πετρόπουλος και κάτω διακρίνεται ο κ. Βλάσσης Βελλόπουλος.

Βασικό βοηθήματα: -βιβλίο «Η ΤΡΙΤΑΙΑ Διαχρονικά»/ Γεώργιος Αθ. Πετρόπουλος/Πάτρα 2017.
– Βλάσσης Βελλόπουλος/Οι οικολογικοί Αγώνες ενός ενεργού πολίτη/εκδόσεις Το Δόντι/Πάτρα-2009.
– Ηλία Παπαστεριόπουλου: Ο Μωρηάς Στα Όπλα/Αθήνα 1965.
Ευχαριστώ τον κ. Γεώργιο Πετρόπουλο συγγραφέα-εκπαιδευτικό καθώς και τέως πρόεδρος της κοινότητας Καλεντζίου για την παραχώρηση των φωτογραφιών και πολυτίμων πληροφοριών.

Στη φωτό εξωφύλλου: Το 12ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ. Στο μέσο ο αρχηγός του Βλάσσης Ανδρικόπουλος (Ανδρίτσης)