• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

Το «Σύμφωνο Βαλκανικής Συνεργασίας» και η στάση του ΚΚΕ

Γράφει ο Αλέκος Χατζηκώστας //

Στις 9 Φλεβάρη 1934 υπογράφεται στην Αθήνα από τους υπουργούς Εξωτερικών της Ρουμανίας, της Γιουγκοσλαβίας, της Ελλάδας και της Τουρκίας το «Σύμφωνο Βαλκανικής Συνεργασίας».

Ήδη από το 1930 στα Βαλκάνια πραγματοποιήθηκαν διασκέψεις με σκοπό την προώθηση της συνεργασίας και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών των κρατών της χερσονήσου (μεταξύ Αλβανίας, Βουλγαρίας, Γιουγκοσλαβίας, Ελλάδας, Ρουμανίας και Τουρκίας).

Ας μην ξεχνάμε ότι είχαμε ήδη την άνοδο του Χιτλερ στη Γερμανία, αλλά και ν ανανέωση του Συμφώνου της Μικρής Αντάντ (μεταξύ Τσεχοσλοβακίας, Ρουμανίας και Γιουγκοσλαβίας) στις 16 Φεβρουαρίου 1933

Απόρροια των τεσσάρων Βαλκανικών Συνδιασκέψεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τα χρόνια 1930-1934 (η πρώτη βαλκανική συνδιάσκεψη συνήλθε στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 1930, η δεύτερη στην Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα τον Οκτώβριο του 1931, η τρίτη στο Βουκουρέστι τον Οκτώβριο του 1932, και η τέταρτη στη Θεσσαλονίκη τον Νοέμβριο του 1934) ήταν το Βαλκανικό Σύμφωνο του 1934. Στις συνδιασκέψεις συζητήθηκαν θέματα συνεργασίας στον οικονομικό και τον πολιτιστικό κυρίως τομέα, ενώ το βασικότερο θέμα αποτελούσε η προετοιμασία ενός «Βαλκανικού Λοκάρνο» (όπως, αντίστοιχα, στις «Συνθήκες του Λοκάρνο» η Γερμανία, η Γαλλία, το Βέλγιο,η Αγγλία και η Ιταλία συνομολόγησαν την εγγύηση των γαλλογερμανικών και βελγογερμανικών συνόρων). Να σημειώσουμε ακόμη ότι από τις συζητήσεις είχε εξαιρεθεί η Αλβανία, καθώς δεν μπορούσε να ασκήσει ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική, ενώ οι βαλκανικές χώρες δεν ήθελαν να προκαλέσουν τη δυσαρέσκεια της Ιταλίας (η Αλβανία βρισκόταν υπό την επιρροή της Ιταλίας μέχρι και τον Απρίλιο του 1939, όταν εισέβαλε η Ιταλία και την κατέλαβε).

sumfono

Το Σύμφωνο της Βαλκανικής Συνεννόησης υπογράφτηκε στις 9 Φεβρουαρίου 1934 στην Ακαδημία Αθηνών, από τους υπουργούς Εξωτερικών της Ελλάδας, της Τουρκίας, της Γιουγκοσλαβίας και της Ρουμανίας. Είχε διάρκεια δύο ετών, με δυνατότητα ανανέωσης για πέντε και, στη συνέχεια, επτά χρόνια. Στόχος αυτής της πολυμερούς διακρατικής συμφωνίας, ήταν να διατηρηθεί το εδαφικό status quo στην περιοχή – η διασφάλιση, δηλαδή, των εσωτερικών συνόρων των χωρών της χερσονήσου του Αίμου. Πιο συγκεκριμένα, η Γιουγκοσλαβία, η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Τουρκία συμφώνησαν στην αμοιβαία προστασία των βαλκανικών συνόρων (άρ.1), και στη μη σύναψη οποιασδήποτε συμφωνίας με κάποιο άλλο βαλκανικό κράτος που δεν αποτελεί μέρος της Σύμβασης, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των άλλων κρατών (άρ.2). Ακόμα, όπως ορίζεται από το τρίτο και τελευταίο άρθρο του Συμφώνου, σε περίπτωση που κάποιο άλλο βαλκανικό κράτος το επιθυμούσε, μπορούσε να προσχωρήσει σε αυτό, εφόσον υπήρχε η συναίνεση των υπολοίπων μερών. Επομένως, η πόρτα για τη Βουλγαρία παρέμεινε ανοιχτή.

Φυσικά η συμφωνία εξαιτίας των αντιθέσεων μεταξύ των κυρίαρχων τάξεων σε κάθε μία από αυτές έμενε ουσιαστικά ανεφάρμοστο. Να σημειώσουμε ότι τα επόμενα χρόνια έχουμε. Την βουλγαρογιουγκοσλαβική προσέγγιση, η οποία κατέληξε, στις 24 Ιανουαρίου 1937, στο Σύμφωνο «αιώνιας φιλίας» μεταξύ των δύο χωρών. Στις 27 Απριλίου 1938, υπογράφτηκε στην Αθήνα μία συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, συμπληρωματική των προηγούμενων συμφώνων που είχαν υπογραφεί μεταξύ των δύο χωρών. Με τη σύναψη του βουλγαρογιουγκοσλαβικού συμφώνου το 1937, και του ελληνοτουρκικού συμφώνου το 1938, δημιουργήθηκαν ουσιαστικά δύο άξονες μέσα στον βαλκανικού συνασπισμό και με τη Ρουμανία να οδηγείται σε καθεστώς ανασφάλειας, και να αναζητεί στήριγμα περισσότερο στην Τουρκία και την Ελλάδα. Φυσικά όλα αυτά με την έναρξη του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου έγιναν παρελθόν…

kathimerini

Η στάση του ΚΚΕ

Αυτή αποτυπώνεται ανάγλυφα με το πρωτοσέλιδο αφιέρωμα του ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ (10/2/1934) . Με ταξικό κριτήριο και συνδυάζοντας τον γνήσιο πατριωτισμό ,με τον διεθνισμό και την υπεράσπιση της ΕΣΣΔ ξεσκεπάζει τις επιδιώξεις των κυρίαρχων τάξεων στις χώρες των Βαλκανίων, τη σχέση τους με τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, ενώ ερμηνεύει και τη στάση των διαφόρων αστικών κομμάτων της Ελλάδας.

Με χαρακτηριστικό τίτλο «ΜΕΣΑ ΣΕ ΟΡΓΑΣΜΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΕΠΙΔΕΙΞΕΩΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗΚΕ ΧΤΕΣ ΤΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΛΕΜΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΘΑΡΑ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ» τονίζει χαρακτηριστικά: «…Κάθε εργάτης και αγρότης, κάθε βιοπαλαιστής που αύριο θα τον στείλουν να πληρώσει το σύμφωνο με το αίμα του, με τα κόκκαλα του, έχει υποχρέωση να σκεφτεί αυτή τη στιγμή τι κρύβεται κάτω από τις ψεύτικες διακηρύξεις αυτών που υπογράψανε την κανούργια συμφωνία.

Κάτω από τη φιλία κρύβεται το σπαθί, κάτω από τις φράσεις για «ειρήνη» κρύβεται ο πιο αιματοβαμμένος , ο πιο εξοντωτικός απ’ όλους τους πολέμους που είδαν ως τώρα οι εργαζόμενοι. Αυτό είνε το πρώτο χαρακτηριστικό του χθεσινού συμφώνου. Το διατράνωσαν τούτο καλύτερο από κάθε άλλο οι μπούκες των κανονιών που χτες είχαν στηθεί επιδειχτικά έξω από το μέγαρο της Ακαδημίας , όπου γινόταν η επίσημη τελετή της υπογραφής. Το έδειχναν τα πολυάριθμα αεροπλάνα που φτερουγίζανε πάνω από την Αθήνα για να θυμίζουν τον όλεθρο και τη φρίκη , που θα σκορπάνε όταν αύριο, «συμφώνως προς το σύμφωνον» θα στέλνονται στα μακελεία της Μακεδονίας ή της Θράκης , του Κόσσοβου ή της Ντοβρουτσάς…

Με το Βαλκανικό σύμφωνο η ελληνική κεφαλαιοκρατία υπέγραψε να θυσιάσει καινούργιες εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά του εργαζόμενου λαού στον πόλεμο για τα συμφέροντα της. Η Ελλάδα υποχρεώνεται να πολεμήσει στο πλευρό ενός οποιουδήπoτε από τα τέσσερα κράτη εφόσον αυτό θα μπλεχτεί σε πόλεμο. Κι’ είνε γνωστό πως κάθε ιμπεριαλιστική χώρα , όπως και η ίδια η αστική Ελλάδα, ετοιμάζει δραστήρια τον πόλεμο.

Το Βαλκανικό σύμφωνο όπως υπογράφτηκε είνε, χωρίς αμφιβολία μία νίκη του γαλλικού ιμπεριαλισμού και των δορυφόρων του της Μ. Αντάτ. Η προσχώρηση της Ελλάδας σημαίνει πως η ελληνική κεφαλαιοκρατία δέθηκε στο άρμα του ενός από τους μεγάλους ιμπεριαλιστικούς συνασπισμούς, που συγκροτήθηκαν ή βρίσκονται σε συγκρότηση και που ετοιμάζονται να παρασύρουν την εργαζόμενη ανθρωπότητα σ’ έναν καινούργιο πόλεμο, πιο φριχτό και καταστροφικό από την ανθρωποσφαγή του 1914-1918.
Η ελληνική κεφαλαιοκρατία υπόγραψε το σύμφωνο με την πρόθεση να εξασφαλίσει τα σημερινά της σύνορα (Μακεδονία – Θράκη) που τα επωφθαλμιούν οι άλλοι βαλκανέζοι ιμπεριαλιστές (μαζί και η Βουλγαρία) να τα φαρδύνει με καινούργιες κατακτήσεις, να ξαπλώσει ξανά τα πλοκάμια της ως τη Σοβιετική Ουκρανία. Γιατί – κι αυτό πρέπει περισσότερο να τονιστεί – το Βαλκανικό σύμφωνο έχει σαν μια από τις κύριες κατευθύνσεις του να χτυπήσει τη Σοβιετική Ένωση που θα θεωρηθεί σε κατάλληλη στιγμή σαν κράτος «επιτεθέμενο» ενάντια λ.χ στη Ρουμανία. Και γι’αυτό υπάρχει ρητός όρος στα μυστικά πραχτικά των διαπραγματεύσεων γύρω από το σύμφωνο. Αυτό – αναγκάζεται – για διάφορους λόγους – να το ομολογήσει κι’ αυτός ακόμα ο αστικός τύπος της αντιπολίτευσης.

Θάταν μεγαλύτερη αυταπάτη να νομισθεί πως το Βαλκανικό σύμφωνο καλμάρει, μαλακώνει τις τεράστιες αντιθέσεις που χωρίζουν τα Βαλκανικά ιμπεριαλιστικά κράτη και τους πάτρωνες τους μεγάλους ιμπεριαλιστές. Τεράστιες είνε – και θα μεγαλώσει πιο πολύ – η αντίθεση ανάμεσα στις χώρες που υπέγραψαν το σύμφωνο – Ελλάδα, Ρουμανία, Τουρκία, Γιουγκοσλαβία , σε διαφορετικό , φυσικά βαθμό ή κάθε μιά –και τη Βουλγαρία και Αλβανία. Παραμένουν ουσιαστικά οι αντιθέσεις της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας ,που παρά το σύμφωνο – ίσως και με την εκμετάλλευση του – θα προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει τα Βουλγαρία ενάντια στον ελληνικό ιμπεριαλισμό.
Αντιθέσεις υπάρχουν ακόμα και με την Τουρκία, που, παρ’ όλη την ως τώρα πολιτική της προσχώρησε ύστερα από πίεση και με ταλαντεύσεις στο αντισοβιετικό σύμφωνο, όπως φαίνεται από τη τελευταία στάση του Ρουσδή μπέη.

Ακόμα πιο μεγάλες είνε οι αντιθέσεις των μεγάλων ληστών της γης Γαλλίας, Ιταλίας, Αγγλίας, Γερμανίας και άλλων που με διαφορετικό μάτι βλέπουν ο καθένας την υπογραφή του συμφώνου.

Πάνω απ’ όλες αυτές τις αντιθέσεις φυσικά ήταν και παραμένει η έχθρα όλων των ιμπεριαλιστικών χωρών ενάντια στη Σοβιετική Ένωση. Όλα αυτά δεν μπορεί παρά να οδηγήσουν σ’ ένα αφάνταστο πολεμικό ξέσπασμα που τα έξοδά του θα κληθούν να πληρώσουν οι εργαζόμενοι λαοί της Βαλκανικής.

Αυτό είνε με λίγα λόγια το σύμφωνο που υπόγραψε η ελληνική κεφαλαιοκρατία που προσπαθεί να το παρουσιάσει στα μάτια των εργαζόμενων σα σύμφωνο «ειρήνης».
Αν διαφωνούν στην υπογραφή του οι βενιζελικοί – και πότε – πότε τους ξεφεύγει ομολογία για τον πολεμικό του χαρακτήρα – δεν είνε γιατί δεν θέλουν τον πόλεμο – οι σφαγιαστές αυτοί του λαού στις Ουκρανίες και τις Μικρασίες – μα γιατί είνε όργανα των αντίθετων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και γιατί νομίζουν πως με άλλου είδους συνδυασμούς θα εξυπηρετηθούν καλύτερα τα πολεμικά σχέδια της κεφαλαιοκρατίας ή της μερίδας της που εκπροσωπούν.

Τις στιγμές τούτες που σκορπίζεται αμέτρητα η ειρηνιστική ψευτιά και οργιάζει ο σωβινισμός το Κομμουνιστικό Κόμμα ξαναφωνάζει στους εργαζόμενους:

Κανένας μην ξεγελαστεί πως το Βαλκανικό σύμφωνο είνε σύμφωνο ειρήνης. Μάθετε πως ετοιμάζονται να ξανασύρουν στην αλληλοσφαγή για το συμφέρο των παρασίτων, των τραπεζιτών, βιομηχάνων και τσιφλικάδων! Μάθετε πως θέλουν να σας οδηγήσουν ξανά να χτυπήσετε τ’ αδέρφια σας ,να γκρεμίσετε τη Σοβιετική πατρίδα!

Απ’ άκρη σ’ άκρη ας ακουστεί το σύνθημα

Κάτω το Βαλκανικό πολεμικό σύμφωνο!

Κάτω ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος και οι εξοπλισμοί της ελληνικής κεφαλαιοκρατίας!

Όλοι στη υπεράσπιση της Σοβιετικής Ένωσης!

Ο καλύτερος τρόπος να ματαιώσουμε τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο είνε να εκατονταπλασιάσουμε τον καθημερινό μας αγώνα ενάντια στην κεφαλαιοκρατίας «ΜΑΣ», ενάντια στους εξοπλισμούς της , για το ψωμί των εργαζομένων, για το γκρέμισμα του καθεστώτος που φέρνει την πείνα και τους πολέμους…».

_________________________________________________________________________________________________

Αλέκος Α. Χατζηκώστας  Δημοσιογράφος και εκδότης της εφημερίδας «Η Άλλη Άποψη της Ημαθίας» και του alli-apopsi.gr. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες, περιοδικά και site εδώ και δεκαετίες, ενώ έχει συμμετάσχει με εισηγήσεις σε μια σειρά ιστορικά συνέδρια και ημερίδες. Έχει εκδώσει 7 βιβλία και συμμετέχει σε συλλογικούς τόμους.