Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ

Γράφει η Άννεκε Ιωαννάτου //

ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ
Αλεχάντρο Κάστρο Εσπίν
Μετάφραση: Βασίλης Ψυχογιόπουλος
Εκδόσεις «New Star”

Το βιβλίο αυτό του γιού του Ραούλ Κάστρο και της Βίλμας Εσπίν, της ιδρύτριας του οργανωμένου γυναικείου κινήματος της Κούβας κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2015 και πραγματεύεται την ανάπτυξη και το ρόλο του βορειοαμερικανικού ιμπεριαλισμού με τον κατ’ εξοχήν εκπρόσωπό του, τις ΗΠΑ. Χώρα την οποία ο συγγραφέας χαρακτηρίζει «αυτοκρατορία του τρόμου». Στο οπισθόφυλλο θα πει, ότι η έρευνά του αυτή περιλαμβάνει τα ιστορικά γεγονότα που επηρέασαν την εξέλιξη και τη διαμόρφωση των στρατηγικών προβλέψεών της για την Τρίτη Χιλιετία «με στόχο να εξασφαλιστεί η υπεροχή των συμφερόντων της βορειοαμερικάνικης υπερδύναμης και να αποφευχθεί η δημιουργία άλλων πόλων που θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν την υποτιθέμενη παγκόσμια υπεροχή». Στο μεταξύ αυτή η παγκόσμια υπεροχή έχει αρχίσει ήδη να ροκανίζεται.

castro espin2Ο αναγνώστης θα μπορούσε να ξεκινήσει από το παράρτημα αποτελούμενο από ένα φωτογραφικό υλικό που απεικονίζει τις πιο καθοριστικές στιγμές της ιστορίας δημιουργίας και καθιέρωσης των Ηνωμένων Πολιτειών σαν κρατικής οντότητας και μάλιστα με σαφείς προθέσεις επεκτατισμού. Δηλαδή προσάρτησης ξένων εδαφών και πραξικοπηματικών επεμβάσεων σε χώρες του νότιου τμήματος της ηπείρου. Δίνεται το παράδειγμα του Μεξικού που στα μέσα του 19ου αιώνα οι ΗΠΑ «βούτηξαν» πάνω από τα μισά εδάφη του και που με τη Συνθήκη Ειρήνης Γουαδαλούπε-Ιδάλγο εξασφάλιζε την προσάρτηση  στις ΗΠΑ μιας έκτασης 2 εκ. τετραγωνικών χιλιομέτρων βόρεια του Ρίο Γκράντε. Με τη νίκη του Βορρά στον εμφύλιο πόλεμο οι ΗΠΑ εξασφάλισαν την επικράτηση της βιομηχανικής-χρηματιστικής αστικής τάξης σε βάρος της αριστοκρατίας του Νότου. Ο Νότος είχε κυρίως αγροτική παραγωγή με ένα εργατικό δυναμικό αποτελούμενο από μαύρους σκλάβους. Η καπιταλιστική ανάπτυξη κέρδισε. Λίγα χρόνια μετά με την ανατίναξη του θωρηκτού Μέιν το 1898 οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν στον ισπανοκουβανικό πόλεμο για να εμποδίσουν την ανεξαρτητοποίηση του νησιού. Μετά από τον ισπανικό ζυγό λοιπόν, ήρθε ο βορειοαμερικανικός. Στο παράρτημα οι γλαφυρές αυθεντικές εικόνες με τα λιγόλογα κείμενα λένε μια ολόκληρη ιστορία, που ενθαρρύνουν τον αναγνώστη να διαβάσει το βιβλίο.

Το περιεχόμενο

Τα πέντε κεφάλαια με τα πολλά υποκεφάλαια – άρα με μικρές ενότητες- κάνουν το βιβλίο ευανάγνωστο και προσιτό σε όλους, ακόμα και για όποιον δεν έχει ιστορικές γνώσεις. Το «Εθνικό Συμφέρον» των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής είναι ο τίτλος του πρώτου κεφαλαίου, στο οποίο ο συγγραφέας αναφέρει τις απαρχές της όλης ιδέας αυτού του «Εθνικού Συμφέροντος» με τα ευρωπαϊκά προηγούμενά του, καθώς και της λεγόμενης «Πολιτικής Ισορροπίας». Στο δεύτερο κεφάλαιο πραγματεύεται το δόγμα της «Εθνικής Ασφάλειας». Η γέννηση του δόγματος αυτού συνδέεται με την εμφάνιση του πρώτου σοσιαλιστικού κράτους το 1917, όπως διαβάζουμε, κάτι το οποίο ανησυχούσε ιδιαίτερα τους πιο συντηρητικούς κύκλους:

«Το κατεστημένο συνειδητοποίησε σύντομα τον πολιτικό κίνδυνο που αντιπροσώπευε ένα εκτεταμένο Ευρασιατικό μπλοκ σοσιαλιστικών χωρών για τον παγκόσμιο καπιταλισμό και για την άρχουσα αστική του τάξη. Το μπλοκ αυτό ήταν αποτέλεσμα του πολέμου και της επικράτησης των σοσιαλιστικών ιδεών, σε μια ιδιαίτερα πολύπλοκη παγκόσμια συγκυρία, κατά την οποία οι παραδοσιακές ηπειρωτικές δυνάμεις, κατεστραμμένες από τη σύρραξη και με τεράστιες ανάγκες σε πόρους για την ανοικοδόμηση και την κοινωνική και οικονομική τους αναζωογόνηση, προσπαθούσαν να κρατήσουν τις κτήσεις τους απέναντι στις αναπτυσσόμενες τάσεις ανεξαρτητοποίησης στις αποικίες» (σελ. 60).

Μιλώντας για τους βασικούς «παίκτες» σ’ αυτή την αντιπαράθεση ο συγγραφέας προχωρεί σ’ αυτό που ονομάζει «γέννηση της κατασκοπευτικής κοινότητας». Μετά από τους μεταπολεμικούς σχεδιασμούς σχετικά με την εθνική ασφάλεια, έρχεται το «Δόγμα Αϊζενχάουερ», η «Περίοδος Κένεντι», «Οι ιδέες του Τζόνσον», το Γουοτεργκέιτ και η «Οπισθοδρόμηση του Ρίγκαν και το Σκάνδαλο Ιράν-Κόντρας».

Ο δόλος των Δημοκρατικών

Τονίζει ο συγγραφέας- για όσους έχουν την ψευδαίσθηση ότι η περίοδος Κένεντι, ως «Δημοκρατικός»  ήταν μια προοδευτική ανάσα- ότι «παρά την καινοτόμα πρόθεση που εξέφρασε ο Τζον Φ. Κένεντι κατά την ανάληψη της προεδρίας τον Ιανουάριο του 1961, η προσέγγισή του στο θέμα της Εθνικής Ασφάλειας ευθυγραμμίστηκε με τη συντηρητική στρατηγική του «Περιορισμού του Κομμουνισμού»{…}. Επομένως ακολούθησε από τον «Δημοκρατικό» Κένεντι μια στρατιωτική υπερανάπτυξη τόσο σε στρατηγικά όσο και σε συμβατικά όπλα. Η κυβέρνησή του συνέχισε τα σχέδια της προηγούμενης ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης «σε μια ξεκάθαρη ευθυγράμμιση των δύο κομμάτων σε θέματα προστασίας των υπέρτατων συμφερόντων της ελίτ (σελ. 75/76). Έτσι ετοιμάστηκε η εισβολή στην Κούβα:

«Στη Λατινική Αμερική, η πίεση της CIA και των γερακιών του Πενταγώνου, ενισχυμένη και από τους τεράστιους πόρους της αμερικανικής ολιγαρχίας, της οποίας τα συμφέροντα είχαν θιγεί από τα φιλολαϊκά μέτρα της κουβανικής επαναστατικής κυβέρνησης, έσπρωξε τον νεοορκισθέντα δημοκρατικό πρόεδρο να εγκρίνει την εφαρμογή του σχεδίου εισβολής στην Κούβα…» (σελ. 75).

Στο τρίτο κεφάλαιο ο αναγνώστης μπορεί να παρακολουθήσει πώς υπό την κυβέρνηση του Τζορτζ Γ. Μπους παρουσιάστηκε με την πρώτη επέτειο των γεγονότων της 11-09-2001 στους Δίδυμους Πύργους η  «Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών» που ήδη την είχαν επεξεργαστεί στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας του περασμένου αιώνα. Το κεφάλαιο προχωρεί στην ανάλυση των οικονομικών και πολιτικών παραγόντων. Ο παγκόσμιος «χωροφύλακας», η Ευρωπαϊκή «Συμμαχία», η φωνή των άλλων δυνάμεων, η κινέζικη πρόκληση και η παλινόρθωση της Ρωσίας παρουσιάζονται στους πολιτικούς παράγοντες που κλείνουν με το υποκεφάλαιο «Μια Επαναστατική Λατινική Αμερική».

 “ΑΠΟΤΕΛΕΙ Η ΚΟΥΒΑ ΑΠΕΙΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ;»

Είναι το εύγλωττο ρητορικό ερώτημα που είναι και ο υπότιτλος του τέταρτου κεφαλαίου. Με την πρώτη ματιά δεν μπορεί να αποτελεί απειλή: «…Η επικράτεια της Κούβας φτάνει μόλις το 1,13% αυτής των ΗΠΑ και τα 11 εκατομμύρια του πληθυσμού της περίπου το 4% του αμερικανικού» (σελ. 166). Ούτε αποτελεί μια αγορά σαν αυτή της Κίνας με το 1,3 δις. πληθυσμού, ούτε μπορεί να συγκριθεί με τη Ρωσία συνεχίζει ο συγγραφέας και

«ο τακτικός στρατός της Κούβας αντιπροσωπεύει ένα αμελητέο κομμάτι της δύναμης του αμερικανικού…Το οπλοστάσιο της Κούβας είναι αποκλειστικά αμυντικό και τα πιο προηγμένα τεχνολογικά στοιχεία του κατασκευάστηκαν τη δεκαετία του 1980. Δεν μπορεί να συγκριθεί με την απαίσια φονική ικανότητα και ακρίβεια των «έξυπνων όπλων» των Ενόπλων Δυνάμεων των Η.Π.Α.» (σελ. 166/167).

Εφόσον λοιπόν, είναι το λογικό ερώτημα, η Κούβα δεν αποτελεί απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ- το ίδιο το Πεντάγωνο το παραδέχεται – δεν είναι ανταγωνιστής της πανίσχυρης αμερικάνικης οικονομίας, ούτε μεγάλη αγορά για τα αμερικάνικα προϊόντα, αλλά μόνο κοντινός τουριστικός προορισμός, γιατί εξακολουθούν οι ΗΠΑ ακόμα να τα βάζουν τόσο επίμονα με την Κουβανική Επανάσταση; Κάτι δεν πρέπει να πειράζει αυτή τη μεγάλη ιμπεριαλιστική δύναμη;

Το φάντασμα του «Γκράνμα»

Ένα φάντασμα πλανιέται…και όχι μόνο πάνω από την Ευρώπη. Στην εποχή του ο Μαρξ, βέβαια, δεν μπορούσε ακόμα να φανταστεί ότι ένα νησί στην Καραϊβική θα γινόταν σύμβολο του μέλλοντος. Να θυμηθούμε ότι «Γκράνμα» ονομαζόταν το σκάφος με το οποίο το 1956 οι επαναστάτες έφτασαν στην Κούβα. Ο συγγραφέας κάνει μια ιστορική αναδρομή στα υποτιθέμενα «κίνητρα» κατά της Κούβας, τα οποία σοφίστηκαν και διαδόθηκαν από την ολιγαρχία από τον 19ο αιώνα. Τα συγκρίνει με αυτά των δεκαετιών του 1960, 1990 και του 21ου αιώνα. Οι συγκρίσεις είναι αποκαλυπτικές. Έτσι, δειγματοληπτικά, το 1805 ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Τόμας Τζέφερσον, έστειλε ένα υπόμνημα στον πρέσβυ της Βρετανίας, στο οποίο έγραφε ότι σε περίπτωση ενός πολέμου ανάμεσα στην Ισπανία και τις ΗΠΑ, θα καταλάμβαναν την Κούβα, «ως κλειδί του Κόλπου, η κατοχή της Νήσου είναι απαραίτητη για την υπεράσπιση της Λουϊζιάνας και της Φλόριντας» (σελ. 168). Πάντα ήθελαν να εντάξουν την Κούβα στις ΗΠΑ και ο Τζέφερσον πριν τη λήξη της θητείας του είχε δηλώσει το 1809 στον Τζέιμς Μάντισον (ο επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ και τότε υπουργός Εξωτερικών), ότι:

«Υποθέτω ότι η κατάκτηση της Ισπανίας θα σου δημιουργήσει ένα λεπτεπίλεπτο ερώτημα, ως προς τη Φλόριντα και την Κούβα, οι οποίες θα σου προσφερθούν οικειοθελώς. Ο Ναπολέων σίγουρα θα συναινέσει χωρίς δυσκολία να δεχτούμε τη Φλόριντα και με κάποια ίσως δυσκολία για την Κούβα» (σελ. 168/169).

Και το 1823 ο Τζέφερσον θα ομολογήσει, ότι «παραδέχομαι ευθαρσώς ότι πάντοτε έβλεπα την Κούβα ως την πιο ενδιαφέρουσα προσθήκη που θα μπορούσε να γίνει στο σύστημα των Πολιτειών μας» (σελ. 169). Τα νησιά Πουέρτο Ρίκο και Κούβα θεωρήθηκαν «φυσικές απολήξεις της βορειοαμερικανικής ηπείρου», όπως το διατύπωσε ο Τζον Κουίνσι Άνταμς (πρόεδρος των ΗΠΑ από το 1825-1829) την ίδια χρονιά με τη θεωρία του του «ώριμου φρούτου», αφού «η αναπότρεπτη βαρυτική έλξη θα έκανε την Κούβα να πέσει στα χέρια  της Αμερικάνικης Ένωσης κάτω από το ίδιο της το βάρος» (σελ. 170). Ο συγγραφέας συνεχίζει την ανάπτυξη της ιστορικής αναδρομής εμπεριστατωμένα και τεκμηριωμένα για να φτάσει σ’ αυτό που αποκαλεί την «ασυγχώρητη Επανάσταση». «Θα είμαστε πάντα οι επιδρομείς του «Γκράνμα»» θα πει ο Ραούλ Κάστρο σε συνέντευξή του  στο περιοδικό  Βέρντε Ολίβο για την 45η επέτειο της αποβίβασης του «Γκράνμα» και την Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων (Αβάνα, 2001).

Ποιός είναι ο αληθινός τρομοκράτης;

Το πέμπτο κεφάλαιο πραγματεύεται το ευαίσθητο θέμα της τρομοκρατίας. Ο εύλογος τίτλος του κεφαλαίου είναι: 11/9: Η μεγάλη πρόφαση της τρομοκρατίας (σελ. 209). Ο τίτλος αυτός ήδη υπαινίσσεται το «στημένο» τρομοκρατικών επιθέσεων σαν αυτή της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001. Με αποκαλυπτικά στοιχεία ο συγγραφέας αναπτύσσει όλο το επικίνδυνο και δόλιο «παιχνίδι» σε βάρος της παγκόσμιας ειρήνης για να επιβληθούν τα συμφέροντα του ιμπεριαλιστικού κατεστημένου ανά τον κόσμο και για να κάνουν αυτό, δεν διστάζουν μπροστά σε τίποτα, όπως βγαίνει γλαφυρά από τα –  πάντα τεκμηριωμένα- λεγόμενα.

«Ευχαριστούμε τους εχθρούς μας»

Σε μια πρωτότυπη έκφραση ευχαριστιών, ο Αλεχάντρο Κάστρο δεν ευχαριστεί μόνο όσους τον βοήθησαν – ευνόητο – αλλά ευχαριστεί και «τους εχθρούς μου, τους κοινούς με το λαό μου και όλη την ανθρωπότητα. […] Εκτιμώ όσα απερίσκεπτα κάνετε για να μας δυναμώσετε. Οι αντιιμπεριαλιστές αντάρτες του κόσμου δεν είναι οι χειρότεροι εχθροί σας. Είστε εσείς οι ίδιοι».