Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Φίλιππος Β’ ο Μακεδών: Ποιος ήταν και πώς το όνομά του έφτασε σε εμάς

Γράφει ο Ηρακλής Κακαβάνης //

Σαν σήμερα 30 Ιουλίου δολοφονήθηκε ο Φίλιππος Β’ ο Μακεδών, βασιλιάς της Μακεδονίας, από έναν από τους πιο έμπιστους σωματοφύλακές του, τον επικεφαλής της προσωπικής του ασφάλειας, Παυσανία, ο οποίος τον κάρφωσε με το ξίφος του καθώς έμπαινε στο θέατρο της Πέλλας (Πιθανά για λόγους ερωτικής αντιζηλίας. Κάποιοι εμπλέκουν την Ολυμπιάδα, τέταρτη από τις 7 συζύγους του Φίλιππου και μητέρα το υΑλέξανδρου).

Τον Φίλιππο τον περιγράφουν επιθετικό χαρακτήρα, απότομο, ασταθή με ροπή προς το ποτό και τις γυναίκες, εξαιτίας και της βίας στο οικογενειακό του περιβάλλον. Αυτό βέβαια δεν τον εμπόδιζε να είναι ένας ψύχραιμος, αποφασιστικός διπλωμάτης και ικανός βασιλιάς.

Αναμφισβήτητα είναι μια από τις σημαντικότερες πολιτικές και στρατιωτικές φυσιογνωμίες του αρχαίου κόσμου…

Αρχισε την πολιτική του σταδιοδρομία ως διοικητής μιας «επαρχίας» του μακεδονικού κράτους. Υστερα από μια εκπληκτική πολεμική, πολιτική και διπλωματική δράση κατάφερε να διπλασιάσει την έκταση του μακεδονικού βασιλείου, μετέτρεψε το κράτος του σε μια μεγάλη δύναμη, και κατόρθωσε να συνενώσει τους μητροπολιτικούς Ελληνες υπό μια ενιαία διοίκηση, την ηγεμονία του και έκανε την αρχή για την οργάνωση μιας πανελλήνιας εκστρατείας εναντίον των Περσών. Προχώρησε στη στρατιωτική και οικονομική μεταρρύθμιση και τον οικονομικό εκσυγχρονισμό του κράτους του: δημιούργησε στρατό με μακεδόνες χωρικούς ο οποίος συν τοις άλλοις
βοήθησε στην ενότητα του βασιλείου, έκοψε το «φιλιππικό στατήρα», ένα σκληρό νόμισμα που γρήγορα εκτόπισε τον περσικό δαρεικό και κατέκτησε την Ελλάδα και φρόντισε να δημιουργήσει μια καλλιεργημένη ιθύνουσα τάξη, μορφώνοντας τους «βασιλικούς παίδες» προπάντων με τις αξίες του κλασικού ελληνικού πολιτισμού. Τελικά δολοφονήθηκε από δυσαρεστημένο αξιωματικό του.

Ελληνικό συνηθέστατο όνομα των αρχαίων Ελλήνων, κυρίως της Μακεδονίας, αλλά και των νεωτέρων. Με το χριστιανισμό συνδέθηκε με έναν εκ των μαθητών του Χριστού και ο λαός το μπόλιασε με τις δικές του παραδόσεις. Ο χριστιανικός συμβολισμός όμως δεν έσβησε την αίγλη του Μακεδόνα Φίλιππου Β’ χάρη στον οποίο το όνομα ταξίδεψε στους αιώνες.

«Ο,τι είναι για τους ορεινούς κτηνοτροφικούς πληθυσμούς οι γιορτές του αϊ-Μηνά και του Αγιαντρέα, είναι για τους γεωργούς, στα χαμηλά, οι γιορτές του αγίου Φιλίππου (14 Νοεμβρίου) και των Εισοδίων της Θεοτόκου (21 Νοεμβρίου). Για τη γιορτή του αγίου Φιλίππου η εκκλησία ορίζει αργία. Επειδή όμως η εποχή για το όργωμα είναι πιά προχωρημένη και μια μέρα δουλειάς είναι τώρα πολύτιμη, γι’ αυτό η παράδοση φρόντισε να συμβιβάσει τα πράγματα: Ο φτωχός ο Φίλιππας όλη μέρα δούλευε και το βράδυ απόκρευε.

Η χριστιανική παράδοση λέει πως ο Φίλιππας ήταν ένας φτωχός ζευγολάτης. Το βράδυ που γύριζε κουρασμένος και πεινασμένος από τη δουλειά, δεν περίμενε να βράσουν τα φασόλια που ετοίμαζε η γυναίκα του. Αποκριά είναι, λέει (γιατί την επαύριο αρχίζει η νηστεία των Χριστουγέννων)· κατεβαίνει λοιπόν στο αχούρι, σφάζει ένα βόδι και το μοιράζει στους φτωχούς. Έφαγαν κι απόκρεψαν το βράδυ. Το πρωί την άλλη μέρα ο Φίλιππας, όταν πήγε στο αχούρι βρήκε το βόδι ζωντανό. Ο θεός τον αντάμειψε για την καλοσύνη του»

Αυτά τα δύο το έκαναν ένα κοινό  όνομα των χριστιανικών λαών. Μην ξεχνάμε ότι το Φίλιππος ήταν ένα από τα πλέον δημοφιλή ονόματα Ευρωπαίων βασιλέων και ηγεμόνων το Μεσαίωνα. Ετυμολογικά ως όνομα σημαίνει ο προσφέρων στοργή στους ίππους – φιλώ (= αγαπώ) + ίππος και είναι συνηθισμένο όνομα των Ελλήνων. Εχει ποσοστό 0,22% στο πανελλαδικό δείγμα και είναι τέταρτο στην κατηγορία των αρχαιοελληνικών ονομάτων.  Εχει και πέντε τύπους στο θηλυκό, Φιλιππιάς, Φιλιππίσια, Φιλίππα Φιλιπία, Φιλιππίνα .