Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Όψιμοι κήνσορες οι χτεσινοί θεμελιωτές του «ασφαλιστικού Πινοσέτ»

Γράφει ο Γιώργος Μουσγάς //

Με κεντρικό τίτλο «Νόμπελ Θατσερισμού και ασφαλιστικό Πινοσέτ» κυκλοφόρησε η εφημερίδα «Αυγή» της 15ης Ιούλη 2020. Η εφημερίδα αναφέρεται στις προτάσεις της «Επιτροπής Πισσαρίδη», οι οποίες παραδόθηκαν στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη την προηγούμενη μέρα (14.7.2020), και σημειώνει στην πρώτη σελίδα: «Το σχέδιό της για ασφαλιστικό Πινοσέτ προωθεί η κυβέρνηση δια της “Επιτροπής Πισσαρίδη”. Προσεκτικοί οι τόνοι για τη διερεύνηση των κοινωνικών αντιδράσεων».

suntaxeis augiΣτη σελίδα 7, υπό τον τίτλο «Ασφαλιστικό Πινοσέτ προτείνει το “σχέδιο Πισσαρίδη”», το ρεπορτάζ αναφέρεται στην «ιδιωτικοποίηση της ασφάλισης» σημειώνοντας: «Επιπλέον, αποδίδεται ειδική βαρύτητα στην “εισαγωγή του κεφαλαιοποιητικού συστήματος στον δεύτερο πυλώνα κοινωνικής ασφάλισης”. Ουσιαστικά ανοίγει ο δρόμος της παράδοσης της επικουρικής ασφάλισης και σύνταξης στις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες, όπως προβλεπόταν στο «γαλάζιο» προεκλογικό πρόγραμμα. Το κόστος δε της σχετικής μετάβασης σχεδιάζεται να καλυφθεί -μαζί με τα αποθεματικά της κοινωνικής ασφάλισης- από τα κονδύλια του ευρωπαϊκού ταμείου ανάκαμψης».

Η «εισαγωγή του κεφαλαιοποιητικού συστήματος στον δεύτερο πυλώνα κοινωνικής ασφάλισης» είναι ο έκτος άξονας, απ’ τους δεκαπέντε άξονες που προτείνει η «Επιτροπή Πισσαρίδη».

Τα Chicago boys

Το «σύστημα Πινοσέτ» ή «σύστημα τριών βαθμίδων» -η το «τριφασικό», όπως καθιερώθηκε- είναι έμπνευσης της σχολής του Σικάγου με εκφραστές το Μίλτον Φρίντμαν και τα  παιδιά του (Chicago boys). Εφαρμόστηκε στη Χιλή το 1981 απ’ το δικτάτορα Αουγκούστο Πινοσέτ, ο οποίος επικεφαλής πραξικοπηματιών, ανέτρεψε στις 11.9.1973 την εκλεγμένη απ’ τις 4.11.1970 κυβέρνηση της Λαϊκής Ενότητας του σοσιαλιστή προέδρου Σαλβαντόρ Αλλιέντε.

Στη Χιλή λειτουργούσε απ’ το 1924 ασφαλιστικό σύστημα βισμαρκιανού τύπου -όμοιο με αυτό της Ελλάδας, πρίν τους νόμους Λοβέρδου 3863/2010 και Κατρούγκαλου (4387/2016). Ο Πινοσέτ το αντικατέστησε με ένα σύστημα ατομικών λογαριασμών, από τους οποίους θα προέκυπτε η σύνταξη μέσα από τις αποταμιεύσεις των εργαζομένων. Απ’ το σύστημα αυτό εξαιρέθηκαν δύο επαγγελματικές κατηγορίες, που διατήρησαν το προηγούμενο ασφαλιστικό καθεστώς: ο Στρατός και η Αστυνομία.

Οι τρεις πυλώνες που εφαρμόστηκαν το 1981  στο ασφαλιστικό σύστημα της Χιλής  είναι –με διάφορες παραλλαγές- οι εξής:

  1. Ο πρώτος πυλώναςείναι η «εθνική σύνταξη», που καλύπτεται απ΄ τη γενική φορολογία.
  2. Ο δεύτερος πυλώναςχρηματοδοτείται από υποχρεωτικές εισφορές.
  3. Ο τρίτος πυλώναςβασίζεται στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα και είναι οργανωμένος σε επαγγελματική βάση (επαγγελματικά ταμεία) ή είναι απολύτως ιδιωτική ασφάλιση.

Ένας απ’ τους αρχιτέκτονες του τριφασικού συστήματος στη Χιλή ήταν ο Χοσέ Πινιέρα, που υπηρέτησε τη χούντα ως Γραμματέας της Ασφάλισης. Είναι αδερφός του –για δεύτερη φορά- σημερινού προέδρου της Χιλής Σεμπαστιάν Πινιέρα. Μάλιστα ο Χοσέ Πινιέρα επέλεξε την 1η Μαϊου 1981 ως ημέρα κατάργησης της δημόσιας ασφάλισης, έτσι ώστε «να μη γιορτάζεται η Πρωτομαγιά ως ημέρα ταξικής πάλης, αλλά ως ημέρα ελεύθερης επιλογής συστήματος σύνταξης». Ο Χοσέ Πινιέρα διευθύνει το Διεθνές Κέντρο για τη Μεταρρύθμιση των Συντάξεων και θεωρείται «οικονομικός εγκέφαλος».  Τον καλούν σε ολόκληρη την αμερικανική ήπειρο για να τον συμβουλευτούν για ασφαλιστικά ζητήματα.

Ο πολιτικός επιστήμονας Λουδοβίκος Κωτσονόπουλος (Λ.Κ.)  -που το 2017 διετέλεσε διευθυντής του Γραφείου του Γιώργου Σταθάκη, όταν ήταν υπουργός Περιβάλλοντος – έγραψε στην «Αυγή» της 30.9.2018: «Την τελευταία εικοσαετία… τα κράτη της Ηπειρωτικής Ευρώπης, τουλάχιστον εκείνα που είχαν ένα διανεμητικό ασφαλιστικό σύστημα βισμαρκιανού τύπου, υιοθέτησαν -με διαφορετική ένταση και έκταση το καθένα- το μοντέλο των τριών πυλώνων κοινωνικής ασφάλισης, που η Παγκόσμια Τράπεζα προωθούσε ως λύση-πακέτο ήδη από τη δεκαετία του 1990».

suntaxeis poreia

Με ήλιο και βροχή οι συνταξιούχοι βρίσκονται σε διαρκή μαραθώνιο αγώνα για την υπεράσπιση των συντάξεών τους

Ο τεμαχισμός των συντάξεων στην Ελλάδα

Οι βάσεις για τον πρώτο πυλώνα ενός τριφασικού συστήματος στο ασφαλιστικό σύστημα της Ελλάδας τέθηκαν με το νόμο 3863/2010 (νόμος Λοβέρδου), με τον οποίο θεσμοθετήθηκε η  «Βασική Σύνταξη» των 360 ευρώ από 1.1.2015.

Όμως ο πρώτος πυλώνας μπήκε σε εφαρμογή με το νόμο 4387/2916 των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ (του γνωστού και ως νόμου Κατρούγκαλου) με την «Εθνική Σύνταξη» των 384 ευρώ από τις 12.5.2016. Με το νόμο Κατρούγκαλου οι παλιές συντάξεις –μέχρι της 12.5.2016- τριχοτομήθηκαν (Εθνική Σύνταξη, Ανταποδοτική και Προσωπική Διαφορά) και οι νέες –μετά την 13.5.2016- διχοτομήθηκαν. (Εθνική Σύνταξη και Ανταποδοτική).

Ζητούμενο με τους δανειστές το 2018 ήταν αν θα περικοπεί ή όχι η Προσωπική Διαφορά για τους παλιούς συνταξιούχους. Τελικά η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα υποχρεώθηκε να διατηρήσει με νόμο την προσωπική διαφορά για τους παλιούς συνταξιούχους, οι οποίοι το 2018 έκαναν 160 κινητοποιήσεις πανελλαδικά.

Τις ομοιότητες και τις  διαφορές ανάμεσα στα νομοθετήματα Λοβέρδου και Κατρούγκαλου συνόψισε ο Λ.Κ. στην «Αυγή» της 30.9.2018: «Η Ελλάδα, λόγω και της δεκαετούς δημοσιονομικής εποπτείας, υιοθέτησε το παραπάνω σύστημα (σ.σ. των τριών πυλώνων) αρχικά με τον περίφημο νόμο Λοβέρδου (Ν. 3863/2010). Ο πρώτος πυλώνας, όπως αυτός εισάγεται από το νομοθέτημα, είναι μία βασική σύνταξη που αποτελεί στην ουσία προνοιακό βοήθημα, καθώς απευθύνεται, με τα κριτήρια πρόσβασης που θέτει, ουσιαστικά σε απόρους. Ο δεύτερος πυλώνας περιελάμβανε το σύνολο του ασφαλιστικού συστήματος όπως λειτουργούσε τότε με τα ξεχωριστά ταμεία κύριας και επικουρικής ασφάλισης. Δεν γίνονταν ρητή αναφορά στο νόμο στον τρίτο πυλώνα, εφόσον αυτός αφορά την προαιρετική ιδιωτική ασφάλιση. Ο νόμος Λοβέρδου αντικαταστάθηκε από τον νόμο Κατρούγκαλου. Οι βασικές διαφορές, από τη συγκεκριμένη σκοπιά που εξετάζουμε σε αυτό το άρθρο, είναι ότι ο πρώτος πυλώνας μετατρέπεται από προνοιακός σε ένα οιονεί σύστημα εγγυημένου εισοδήματος, στο οποίο όλοι και όλες θα έχουν πρόσβαση αρκεί να έχουν την κατάλληλη ηλικία. Επιπλέον, στο δεύτερο πυλώνα όλοι οι ασφαλιστικοί οργανισμοί συγχωνεύονται διοικητικά σε έναν, έτσι ώστε να μειωθούν τα διοικητικά κόστη. Παρ’ όλο που και τα δύο νομοθετήματα εισάγουν μεταρρυθμίσεις που μεταβάλλουν τον χαρακτήρα του ασφαλιστικού, εντούτοις αυτός διατηρείται δημόσιος, πρακτική που ακολουθεί το σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών».

Η Ανταποδοτική Σύνταξη είναι η βάση του δεύτερου πυλώνα. Αυτό το «τεμάχιο» η κυβέρνηση της ΝΔ σχεδιάζει να το εκχωρήσει –όπως είχε υποσχεθεί και προεκλογικά- στις ασφαλιστικές εταιρίες.  Είναι το κομμάτι των συντάξεων τις οποίες τεμάχισε η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ με το νόμο-λαιμητόμο 4387/2016.

Τότε η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, παρουσίαζε αυτή την κατακρεούργηση των συντάξεων ως «σωτηρία του ασφαλιστικού συστήματος». Και τώρα που η κυβέρνηση της ΝΔ ετοιμάζει νέα πωλητήρια για τα δικά του τεμάχια στις συντάξεις, ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζεται και ως κήνσορας των δικών του διαλυτικών επιλογών στην Κοινωνική Ασφάλιση!

suntaxeis poreia 1

Με ήλιο και βροχή οι συνταξιούχοι βρίσκονται σε διαρκή μαραθώνιο αγώνα για την υπεράσπιση των συντάξεών τους

Ανοσιούργημα η κατάργηση των Κατωτάτων Ορίων

Η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ βαρύνεται με ένα ακόμα ανοσιούργημα σε βάρος της Κοινωνικής Ασφάλισης: Με το νόμο 4387/2016 κατάργησε τα Κατώτατα Όρια (Κ.Ο.) των συντάξεων που εμπεριέχονται στα «ελάχιστα όρια Κοινωνικής Ασφαλείας», όπως αυτά καθιερώθηκαν με την 102 Διεθνή Σύμβαση και κυρώθηκαν στη χώρα μας με το νόμο 3251/1955.  Μάλιστα με τον Αναγκαστικό Νόμο 1846/1951 «Περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων» θεσπίστηκε ότι η «βασική σύνταξη» του ΙΚΑ θα είναι το 80% -που, υπό προϋποθέσεις, αυξανόταν από 4% μέχρι 9%- του τότε Τεκμαρτού Ημερομίσθιου (ΤΗ). Η κατώτερη κλάση του ΤΗ είχε οριστεί,τότε, σε 10.000 δραχμές (πρίν την υποτίμηση του Μαρκεζίνη το 1953).

Αυτή η βασική αρχή των Κ.Ο. άντεξε –παρόλες τις μεταπολιτευτικές βαρβαρότητες  στο ασφαλιστικό- μέχρι που ο ψαλιδοχέρης υπουργός Εργασίας Γιώργος Κατρούγκαλος τοποθέτησε την Κοινωνική Ασφάλιση στην Προκρούστεια κλίνη του 4387/2016…

suntaxiouxoi

20200610_ΠΛΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ_ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ_ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ

Σχέδια απ’ το 1992

Το ανταασφαλιστικό πλέγμα ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν η τότε κυβέρνηση της ΝΔ με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, έφερε τους νόμους 1902/1990 και 1976/1991. Με αυτούς αποσυνδέθηκαν τα Κατώτερα Όρια (ΚΟ) των συντάξεων απ’ τα 20 Ημερομίσθια του Ανειδίκευτου Εργάτη (ΗΑΕ) και το 80% των μισθών. Καθιερώθηκαν αυξήσεις των συντάξεων στον ιδιωτικό τομέα ίσες με εκείνες των δημοσίων υπαλλήλων, αρχικά, και στη συνέχεια ίσες με τις αυξήσεις των συνταξιούχων του δημοσίου.

Το καλοκαίρι του 1992 η, τότε, κυβέρνηση της ΝΔ κάλεσε στην Ελλάδα κλιμάκιο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το οποίο παρέδωσε το «Σχέδιο Έκθεσης για το Ελληνικό Ασφαλιστικό Σύστημα» στον, τότε, υπουργό Εθνικής Οικονομίας Στέφανο Μάνο στις 17.7.1992.  Σ’ αυτό το σχέδιο το ΔΝΤ μεταξύ των άλλων ανέφερε: «Πιθανώς η πλέον ριζοσπαστική αντιμετώπιση των παροχών συντάξεων υιοθετήθηκε στη Χιλή, όπου –σαν αντίδραση στην ανάγκη υψηλών επιδοτήσεων για τη στήριξη του κρατικού συστήματος – οι εργαζόμενοι υποχρεώνονται  τώρα να συνεισφέρουν ποσοστό του εισοδήματός τους σε ιδιωτικό ταμείο συντάξεων. Αυτό είναι και το μόνο είδος υποχρεωτικής ασφάλισης για σύνταξη». Στη συνέχεια οι εμπερογνώμονες του ΔΝΤ πρότειναν: «Στην προσπάθεια αναμόρφωσης του συστήματος συντάξεων η Ελλάδα θα πρέπει να στοχεύσει την επίπτευξη διεθνών προτύπων. Το σύστημα τριών βαθμίδων είναι κατά κάποια έννοια “βέλτιστο”, αν και ενδέχεται για πολλά χρόνια να είναι ανέφικτο. Όμως, κινήσεις μπορούν να γίνουν πρός τη θεμελίωση ενός τέτιου συστήματος».

Δηλαδή το «σύστημα τριών βαθμίδων» -η το «τριφασικό», όπως καθιερώθηκε- και το οποίο θεμελίωσαν το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ και σχεδιάζει να ιδιωτικοποιήσει περαιτέρω η κυβέρνηση της ΝΔ για τις επικουρικές συντάξεις, είχε προταθεί -ως «ανέφτικτο» τότε- απ’ το 1992…

Ακολούθησε ο νόμος 2084/1992 (νόμος Σιούφα) που χώρισε τους ασφαλισμένους σε «παλιούς» και «νέους» πρίν και μετά την 1.1.1993, αντίστοιχα… Αλλά τα πορίσματα τριφασικής έμπνευσης πήραν τη μορφή χιονοστιβάδας με κατάληξη τα σημερινά αντιασφαλιστικά τερατουργήματα.