• [ Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί]
Facebooktwitterrssyoutube

100 χρόνια Οκτωβριανή Επανάσταση – Ποιήματα ενός λαϊκού ποιητή από την Κέρκυρα

Τα Ατέχνως με αφορμή τα 100 χρόνια από την Οχτωβριανή Επανάσταση ξεκίνησε από τις 4 Ιουνίου λογοτεχνικό αφιέρωμα στον κόκκινο Οχτώβρη και στον Λένιν. Αν έχετε κάτι να μας προτείνετε σχετικό ή να μας υποδείξετε, περιμένουμε το μήνυμά σας στο atexnos.gr@gmail.com.

Συνεχίζουμε το αφιέρωμα με αναφορά και εκλογή ελλήνων λογοτεχνών που εμπνεύστηκαν από την Οχτωβριανή Επανάσταση.

***

Ο Κερκυραίους ποιητής Σπύρος Νικοκάβουρας θαμπωμένος από την προσωπικότητα του Λένιν και το ρόλο του στην Οχτωβριανή Επανάσταση, του αφιέρσε το ακόλουθο ποίημα:

Λένιν

Ήρθα για να φωτίσω το σκοτάδι

Απόστολος θεού με τ’ άγιο ρήμα

Ήρθα για να σηκώσω το μαγνάδι

Που κρύβει της τιμής τους το άθεο κρίμα

 

Για Σμύρνα, για λιβάνι, ούτε για χρήμα

Δεν ήρθα – τέτοιο ας μούπανε ψεγάδι

Ήρθα μόνο και διάνοιξα τον Άδη

Κι έβαλα τον οχτρό μέσα στο μνήμα

 

Ήρθα κι έβαλα άτια, που ως άγια φλόγα

Θα πεταχτεί στην οικουμένη πάσα

Το χέρι το μικρό που μας ευλογά

Κι έπιανε της ζωής μας την ανάσα

Το θέρισα. Κι αχολογά ο αιθέρας:

«Καθαρίστε τη γης, βρωμεί το τέρας»

Ο Σπύρος Νικοκάβουρας χαιρετίζει την Οχτωβριανή Επανάσταση αμέσως μετά το θρίαμβό της, αποκαλώντας την «Άνασσα»

Φλόγα ιερή χερουβικής θυσίας

ξανθά γαλάζια σύννεφα στοιβάζει

και στο άτι το αχαλίνωτο ανεβάζει

το σατανά ρηγάρχη. που Μεσσίας

λογιέται, και με κύμα φαντασίας

θεοτινής αστράφτει, το μαράζι

στα τάρταρα πετώντας και φωνάζει

με σάλπιγγα χρυσήν αθανασίας.

Αναστήτω η ζωή, το φως του χρόνου,

απ’ τα ψηλά στην οικουμένη στέλλω

Της μεγαληγορίας από θρόνου

Χερουβικού την Άνασσα, αναγγέλλω

και λύονται πλιά του σκότους τα μυστήρια

θεοφανείας λαού τα νικητήρια.

 

Ο Σπύρος Νικοκάβουρας γεννήθηκε στην Κέρκυρα, στο χωριό Σφακερά, το 1883, και πέθανε το 1952. Αυτοδίδαχτος, ταλαντούχος λογοτέχνης, δεν έκανε σπουδές· αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση λαϊκού ποιητή, ο οποίος από το πάθος του για την ποίηση και λόγω της πνευματικότητας του χώρου όπου ανατράφηκε, εξελίχτηκε σε αξιόλογο δημιουργό, με μια ιδιότυπη σύμμειξη της δημώδους λαϊκής έμπνευσης και του έντεχνου ποιητικού οίστρου. Ανήσυχο και ερευνητικό πνεύμα, φιλοπερίεργος, φιλομαθής και φιλοτάξιδος, στην ουσία αδικήθηκε από τις συνθήκες, διότι παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε να ανοίξουν οι ορίζοντες του -με τα ταξίδια του, για παράδειγμα, στην Αίγυπτο, την Ιταλία και τη Γαλλία-, η θεωρητική κατάρτιση και η λογοτεχνική σκευή του του στέρησαν τις μεγάλες απογειώσεις. Αλλά και οι περιστάσεις δεν τον ευνόησαν ισόρροπα, διότι γρήγορα έχασε τον καθοδηγητή και δάσκαλο του Κωνσταντίνο Θεοτόκη, κυρίως όμως γιατί η ακμή του συνέπεσε με την παρακμή της Κερκυραϊκής σχολής και το μαράζωμα της εντόπιας λογοτεχνίας. […] (από τη σελ. 9 του βιβλίου)

Πρωτοεμφανίστηκε στο περιοδικό Νουμάς, ενώ αργότερα εργάστηκε και για άλλα έντυπα της περιόδου, όπως τα Γράμματα της Αλεξάνδρειας, τον Βωμό και τον Μαύρο Γάτο της Αθήνας, την Κερκυραϊκή ανθολογία κ.ά. Ένα μέρος του ανέκδοτου έργου του περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Ποιητικά έργα (Κέρκυρα, 1925) μαζί με το βιβλικό Άσμα ασμάτων, μετάφραση σε ομοιοκατάληκτους δεκαπεντασύλλαβους. Τα έργα του σε γενικές γραμμές περιέχουν τα ποιητικά γνωρίσματα της τελευταίας περιόδου της Επτανησιακής σχολής και παρουσιάζουν συγγένεια με τα αντίστοιχα του Μαβίλη, του Μαρτζώκη και του Ζαν Μορεάς. Πολλά από αυτά είναι εμπνευσμένα από επαναστατικές ιδέες της εποχής του, ενώ σε άλλα είναι έκδηλη η νεοκλασική φυσιολατρία που αποτελούσε πρότυπο των ποιητών της εποχής.

Συμμετείχε στο Σοσιαλιστικό Όμιλο της Κέρκυρας (και αργότερα στο ΣΕΚΕ) με το Ντίνο Θεοτόκη και τους: Αριστοτέλη Σίδερη, Σ. Παξινό, Ειρήνη Δενδρινού, Νίκο Λευτεριώτη.

Στα 1914 δημοσιεύονται στο αλεξανδρινό περιοδικό «Γράμματα» μερικά από τα πρώτα του σοσιαλιστικά σονέτα, όπως «Ρεβολουσιόν» και «Χάος». Στην ρώσικη Επανάσταση, γραμμένα πριν το 1920, αναφέρονται και τα σονέτα του «Εγερτήριο» και «Εξέλσιορ».
Σημειώνεται σε άρθρο του «Ριζοσπαστη» στις 29 Σεπτέμβρη 1977: «Οι μαθητές Σπύρος Νικοκάβουρας και Νίκος Λευτεριώτης ξεπέρασαν το δάσκαλό τους Ντίνο Θεοτόκη σε ιδεολογική σιγουριά στην πρώτη περίοδο ύστερα από την Οχτωβριανή Επανάσταση. Ο Θεοτόκης προσκολλημένος στη ρεφορμιστική γερμανική σοσιαλδημοκρατία μπήκε στην υπηρεσία του Βενιζέλου και τάχτηκε υπέρ του πολέμου, όπως ο Κάουτσκι, ο Πλεχάνωφ κλπ. Ενώ αυτός στάθηκε δάσκαλος για τους νεότερούς του σοσιαλιστές της Κέρκυρας, τελικά γεμάτος πλάνες δεν μπόρεσε να προχωρήσει ως την αποδοχή του λενινιστικού επαναστατικού δρόμου. Ταλαντεύτηκε πολύ, αλλά έστω και αποτραβηγμένος και νιώθοντας συντριβή από την ιδεολογική του ταλάντευση σ’ ένα από τα τελευταία σονέτα της σειράς αυτής (10-9-1919) αφήνει να φανεί πως στο βάθος έμενε πάντα σοσιαλιστής…»