• [ «Δικοί σου εχθροί, δικοί μου εχθροί /του σκεφτόμενου ανθρώπου είναι εχθροί» οι φασίστες]
Facebooktwitterrssyoutube
slogan

28 Μαρτίου 1939. Οι φασίστες του Φρανσίσκο Φράνκο μπαίνουν στην Μαδρίτη. Το τέλος του εμφυλίου.

Γράφει ο Πάνος Αλεπλιώτης //

–Στις 28 Μαρτίου 1939 μπαίνουν οι φασίστες του Φράνκο στην Μαδρίτη και στις 31 Μαρτίου η κατάληψη της πόλης και της Ισπανίας είναι ολοκληρωτική.

Το τέλος του εμφυλίου πολέμου 1936-1939 σήμανε την κυριαρχία του δικτάτορα Φράνκο μέχρι το 1975 που πέθανε. Η συμμαχία του Φράνκο ήταν η συμμαχία των ακροδεξιών φαλαγγιτών, φασιστών, της καθολικής εκκλησίας, των εθνικιστών και μοναρχικών με την βοήθεια της δικτατορικής Πορτογαλίας, φασιστικής Ιταλίας και βασικά της Ναζιστικής Γερμανίας. Η αφορμή της δημιουργίας της φασιστικής συμμαχίας ήταν η δολοφονία του μοναρχικού Jose Calvo Sotelo στην Μαδρίτη στις 13 Ιουλίου 1936. Τα αίτια είναι διαφορετικά.

Ο γνωστός πίνακας του Πικάσο που απεικονίζει την Ναζιστική θηριωδία του βομβαρδισμού της πόλης Γκουέρνικα το 1937.

Ο γνωστός πίνακας του Πικάσο που απεικονίζει την Ναζιστική θηριωδία του βομβαρδισμού της πόλης Γκουέρνικα το 1937.

 

Το 1931 ανακηρύχθηκε η δεύτερη Ισπανική Δημοκρατία μετά την φυγή του τότε βασιλιά Αλφόνσου στην Ιταλία. Από τότε ο πολιτικός αγώνας πήρε μεγάλη έκταση και ένταση.

Η περιορισμένη νίκη του «Λαϊκού Μετώπου» στις εκλογές τον Φεβρουάριο του 1936 με διαφορά περί του 1%, που αποτελούνταν από ετερογενείς αντιμοναρχικές δημοκρατικές δυνάμεις με σοσιαλδημοκράτες, κομμουνιστές, αγροτιστές, κινήματα αυτοδιάθεσης, αναρχοσυνδικαλιστές, αναρχικούς και φιλελεύθερους έδωσε ελπίδα για μια άλλη πορεία στην Ισπανία, την πρώην μεγάλη αποικιοκρατική δύναμη. Έγιναν προσπάθειες συνεννόησης και συνένωσης μεταξύ των κομμάτων ιδιαίτερα στις συνδικαλιστικές και στις οργανώσεις νεολαίας.

Οι εσωτερικές ταξικές και πολιτικές διαφορές της Ισπανικής κοινωνίας όμως ήταν η αιτία. Ήταν το μοίρασμα της γης στους αγρότες, η επανόρθωση η όχι της μοναρχίας, ο εθνικισμός κόντρα στις ιδέες για σοσιαλισμό, το ζήτημα της επανάκτησης των αποικιών η όχι, της αντίθεσης φτωχών και πλουσίων, της αντίθεσης πόλης και υπαίθρου.

Πριν τον πόλεμο, προειδοποιούσαν πολλοί , συμπεριλαμβανομένου του τότε μικρού κομμουνιστικού κόμματος ( 14 έδρες στις 473 συνολικά και στις 263 του Μετώπου) για τον κίνδυνο του εμφυλίου πολέμου. Ο λόγος ήταν πως οι Γερμανοί Ναζί εκμεταλλευόμενοι την ελευθερία της Δημοκρατίας αλλά και την πολιτική ασάφεια του Μετώπου είχαν δημιουργήσει ομάδες κρούσης του Γερμανικού Εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος ακόμη και μέσα στην Ισπανία καθώς και μια σταθερή σύνδεση με το ισπανικό Γενικό Επιτελείο Στρατού στρατολογώντας τους συμμάχους τους στο σώμα των ανώτερων αξιωματικών και τον ίδιο τον Φράνκο.

Ο Φράνκο με την στήριξη όλων των δυνάμεων που ήταν εναντίον της δημοκρατίας ξεκίνησε το στρατιωτικό του πραξικόπημα από το Μαρόκο τον Ιούλη του 36 που κατέληξε σε μια αποτυχημένη επίθεση στην Βαρκελώνη αλλά και σε μια επιτυχημένη απόβαση στην Ν. Ισπανία. Η φασιστική Ιταλία έστειλε αρχικά 45.000 χιλιάδες στρατιώτες, τανκς και αεροπλάνα. 10.000 στρατιώτες και αεροπλάνα έστειλε η Ναζιστική Γερμανία . Εθελοντές από την Αφρική και την Ιρλανδία ενισχύουν το Μαύρο μέτωπο. Στο τέλος του 1938 οι εθνικιστές δηλώνουν πως οι Ιταλικές και Γερμανικές δυνάμεις που συμμετέχουν στην πλευρά τους είναι περισσότεροι από τους Ισπανούς!

Βομβαρδισμός της Βαρκελώνης από Ιταλικά αεροπλάνα 1938.

Βομβαρδισμός της Βαρκελώνης από Ιταλικά αεροπλάνα 1938.

Ο εμφύλιος πόλεμος ήταν πιά γεγονός. Οι κομμουνιστές πρωτοστατούν στην απόκρουση του Φράνκο ενώ οι φιλελεύθεροι χάνουν σε επιρροή. 40.000 αγωνιστές εθελοντές από 53 χώρες από όλο τον κόσμο συγκροτούν την Διεθνή Ταξιαρχία και εντάσσονται στις γραμμές του Δημοκρατικού Στρατού. Η δημοκρατική λαϊκή αντιφασιστική γνώμη συγκεντρώνει χρήματα και υλικά για να τα στείλει στους αγωνιστές. Για παράδειγμα 500 Σουηδοί αντιφασίστες εθελοντές συγκροτούν το τάγμα του Τέλμαν. Μόνο 300 από αυτούς θα επιστρέψουν.

Και στο μέσον αυτού του φονικού εμφυλίου ένα δεύτερο, εσωτερικό μέτωπο ανοίγει διασπώντας το Λαϊκό Μέτωπο. Οι αναρχοσυνδικαλιστές ξεκινούν την αναρχική, όπως την ονομάζουν επανάσταση στην Καταλονία, Αραγονία και Ανδαλουσία κοινωνικοποιώντας με την βία εργοστάσια και αγροτική γη. Η Βαρκελώνη γίνεται η “πρωτεύουσα” της Αναρχίας. Χρειάστηκε η παρέμβαση των κομμουνιστών να επαναφέρει την ισορροπία, όμως όλα αυτά αδυνάτισαν το κυρίαρχο μέτωπο.

Η Ευρώπη της Γαλλίας και της Αγγλίας «νίπτουν τας χείρας τους».

Αποφασίζουν να κλείσουν τα λιμάνια και τα σύνορα της Ισπανίας ώστε να μην μπορεί κανείς να εισάγει στρατιωτικό υλικό.

Αυτό όμως ισχύει μόνο για την Δημοκρατική πλευρά μια που η Ιταλία και η Γερμανία συνεχίζουν να εφοδιάζουν τον Φράνκο και να συμμετέχουν στις επιχειρήσεις χρησιμοποιώντας το έδαφος της Πορτογαλίας.

26 χώρες της Ευρώπης διακηρύσσουν πως είναι εσωτερική Ισπανική υπόθεση ο εμφύλιος και απειλούν και με ποινικές διώξεις τους πολίτες τους που συμμετέχουν στην Διεθνή Ταξιαρχία.

"La mano". Μνημείο στην Στοκχόλμη για τους διακόσιους εθελοντές που έδωσαν την ζωή τους στον εμφύλιο της Ισπανίας

“La mano”. Μνημείο στην Στοκχόλμη για τους διακόσιους εθελοντές που έδωσαν την ζωή τους στον εμφύλιο της Ισπανίας

Ο κατάπτυστος Τσώρτσιλ ακόμη και το 1938 και μετά τον βομβαρδισμό της ανοχύρωτης πόλης Γκουέρνικα από τα ναζιστικά αεροπλάνα δηλώνει πως δεν έχει πειστεί πως υπάρχουν Ιταλοί και Γερμανοί στρατιωτικοί στην Ισπανία και επιβάλλει την γνώμη του και στην Γαλλία με απειλή κυρώσεων.

O γνωστός συγγραφέας George Orwell δηλώνει πως “η πολιτική της ουδετερότητας πρόδωσε την υπόθεση της Δημοκρατίας στην Ευρώπη και θυσίασε τον Ισπανικό λαό για λόγους οικονομικούς των μεγάλων δυνάμεων”.

Το εμπάργκο αυτό εμποδίζει στην ουσία την Σ. Ένωση να βοηθήσει ακόμη περισσότερο τον αγωνιζόμενο Ισπανικό λαό. Οι εθνικιστές τελικά έχοντες υπεροπλία δυνάμεων κερδίζουν τον πόλεμο το 1939 και ο Φράνκο ανακηρύσσεται δικτάτορας.

Εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες περνούν τα σύνορα της Γαλλίας, αρκετές χιλιάδες φεύγουν στο Μεξικό, άλλοι εκτελέστηκαν αμέσως ή φυλακίστηκαν. Η ΓΓ του ΚΚ Ισπανίας η θρυλική «Πασιονάρια» βρέθηκε στην Μόσχα. Εκτιμάται ότι σχεδόν 500.000 άτομα σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η φασιστική δικτατορία του Φράνκο θα στραφεί με λύσσα ενάντια στους αντιπάλους της και θα εξασφαλίσει την κυριαρχία της αστικής τάξης καταπνίγοντας με αίμα κάθε αντίσταση.

Ένας ηρωικός αγώνας που κόστισε ζωές και μεγάλες καταστροφές που έδωσε την δυνατότητα στους Ναζί και τους φασίστες Ιταλούς να ασκηθούν για τον μεγάλο τους πόλεμο, την Δημοκρατική Ευρώπη να δείξει το πραγματικό της πρόσωπο διαλέγοντας τον φασισμό από την Δημοκρατία. Έδειξε ταυτόχρονα και τις αδυναμίες των Λαϊκών Μετώπων εκείνης της εποχής. Ο εμφύλιος της Ισπανίας έγινε τραγούδι, ποίημα, τέχνη, βιβλίο, πίνακας, κινηματογραφική ταινία και έχει συγκινήσει και συγκινεί ακόμη από απλούς ανθρώπους μέχρι και μεγάλους καλλιτέχνες βάζοντας σε όλους μας το ερώτημα « Για ποιόν χτυπάει η καμπάνα;». 

________________________________________________________________________________________________

Πάνος Αλεπλιώτης Δημοτικός σύμβουλος Πυλαίας Θεσσαλονίκης 87/90 και 99/2002. Αντιδήμαρχος Πυλαίας από το 1987 έως και το 1990 και από το 1999 έως και το 2000. Εργάστηκε σαν γεωλόγος, περιβαλλοντολόγος και χωροτάκτης. Από το 2011 διαμένει στην Σουηδία στην πόλη Σβεγκ του δήμου Χεργιεντάλεν και εργάζεται ως διευθυντής τεχνικών και κοινωνικής υποδομής.