• [Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί/με μάτι αριστερό το βλέπω./Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί,/οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι (Κ. Βάρναλης)]
Facebooktwitterrssyoutube
slogan

«OI ΦΤΩΧΟΙ ΕΙΝΑΙ ΠΟΥ ΥΦΙΣΤΑΝΤΑΙ ΤΗΝ ΑΓΡΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ “ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ” ΤΩΝ ΗΠΑ»

Γράφει η Άννεκε Ιωαννάτου //

Τα παραπάνω λόγια βρίσκονται στο εξώφυλλο ενός πολύ διδακτικού βιβλίου που κυκλοφόρησε πρόσφατα στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Διεθνές Βήμα» σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Χοσέ Μαρτί». Ίσως το έχετε μαντέψει: πρόκειται για τις εμπειρίες των γνωστών πέντε Κουβανών που πέρασαν 16 χρόνια στις φυλακές των ΗΠΑ. Μιλούν στην έκδοση αυτή για τη ζωή τους μέσα στην εργατική τάξη των ΗΠΑ, όπως ενημερώνει τον αναγνώστη το εξώφυλλο. Κάποιοι ίσως πουν: μα, αυτοί δεν ήταν φυλακή; Πώς μιλάνε για τη ζωή τους μέσα στην εργατική τάξη των ΗΠΑ; Κι όμως, έτσι είναι. Διότι οι στατιστικές δείχνουν – και αναφέρονται στο βιβλίο αυτό – ότι δεν είναι καθόλου μικρό το μέρος της εργατικής τάξης των ΗΠΑ που βρίσκεται σε φυλακή. Το πιο φτωχό κομμάτι της, βεβαίως. Και δη το «έγχρωμο», το «μαύρο», το «ισπανόφωνο».

Ένα προλεταριάτο φυλακισμένο

cuba5Οι ΗΠΑ έχουν τον ψηλότερο δείκτη εγκλεισμού παγκοσμίως: ενώ έχουν το 4,4% του παγκόσμιου πληθυσμού, έχουν τα 22% των φυλακισμένων όλου του πλανήτη! Η συντριπτική πλειονότητα των φυλακισμένων ανήκει στην εργατική τάξη…και το 40% απ’ αυτούς, περίπου, είναι Μαύροι. Ανά πάσα στιγμή ένας στους 10 Μαύρους στην ηλικία 30-40 ετών βρίσκεται σε κρατητήριο ή φυλακή. Με αυτή την έννοια οι Χεράρδο Ερνάντες, Ραμόν Λαμπανίνο, Αντόνιο Γκερέρο, Φερνάνδο Γκονζάλες και Ρενέ Γκονζάλες έζησαν την εργατική τάξη των ΗΠΑ στη φυλακή. Και αφού τους είχαν σε διαφορετικές φυλακές όλα αυτά τα χρόνια, η εμπειρία τους πενταπλασιάστηκε. Ο πίνακας του Αντόνιο Γκερέρο που στολίζει το εξώφυλλο και έχει σαν τίτλο Πέντε απομακρυσμένες φυλακές, δίνει γλαφυρά και παραστατικά τα πέντε σημεία στο χάρτη των ΗΠΑ όπου ήταν φυλακισμένοι. Σχολιάζει ο Γκερέρο: «Επέλεξαν πέντε απομακρυσμένα σημεία για να εκτίσουμε τις άδικες ποινές μας: ο Χεράρδο στην Καλιφόρνια. Ο Ραμόν στο Τέξας. Ο Ρενέ στην Πενσιλβάνια. Ο Φερνάνδο στο Ουισκόνσιν. Εγώ στο Κολοράντο. […] Τίποτα δεν μπόρεσε να μας εμποδίσει από το να λαμβάνουμε εκατοντάδες μηνύματα από εκατοντάδες ανθρώπους απ’ όλο τον κόσμο. Τίποτα δεν μπόρεσε να αποτρέψει εμάς τους Πέντε από το να δράσουμε ως ένας άνθρωπος και να διανύσουμε, μαζί με τον λαό μας και τους υποστηρικτές μας απ’ όλο τον κόσμο, τον μακρύ δρόμο για την ελευθερία».  Στο βιβλίο μιλούν οι πέντε και ένα σπάνιο φωτογραφικό υλικό φωτίζει τον αναγνώστη. Μετά την αποφυλάκιση στις 17 Δεκεμβρίου του 2014 και των τριών τελευταίων που είχαν τις βαρύτερες, ισόβιες ποινές, οι Πέντε με την επιστροφή τους στην Κούβα άρχισαν να γυρίζουν όλη την Κούβα, αλλά και αρκετές άλλες χώρες για να ενημερώσουν για αυτά που έζησαν.

Ποιος μένει στην ιστορία;

Στις 12 Σεπτεμβρίου του 1998 η κυβέρνηση Κλίντον συνέλαβε δέκα Κουβανούς που ζούσαν στη νότια Φλόριντα. Ακολούθησε μια επίσημη ανακοίνωση σε όλο τον κόσμο ότι «εξαρθρώθηκε ένα δίκτυο κατασκόπων του Κάστρο». Πέντε σύντομα συμβιβάστηκαν με τις αρχές και γρήγορα ξεχάστηκαν, οι υπόλοιποι πέντε έγιναν οι Πέντε που έγραψαν ιστορία. Στην Κούβα και στους φίλους της Κούβας ανά τον κόσμο έγιναν γνωστοί ως οι Πέντε Ήρωες, στους υπόλοιπους ως οι Πέντε Κουβανοί, στο βαθμό που δεν το κατάφερε ο αντι-κουβανικός Τύπος να τους «εξαφανίσει». Δύσκολο, γιατί το κύμα αλληλεγγύης σε όλο τον κόσμο όλο και φούντωνε. Δεν το έκαναν, βέβαια, για να γίνουν ήρωες. Ο Αντόνιο Γκερέρο: «Τίποτα από όσα συνέβησαν δεν αφορά εμάς ως άτομα, αφορά τον κουβανικό λαό τον οποίο εκπροσωπούμε».

Μια καπιταλιστική «δικαιοσύνη»

Πολλές σελίδες του βιβλίου αφιερώνονται στη «δικαιοσύνη» στις ΗΠΑ, την οποία ο Ραμόν αποκαλεί «μια τεράστια μηχανή που αλέθει ανθρώπους» συγκρίνοντάς την με τη δικαιοσύνη και τις φυλακές στην Κούβα. Οι Πέντε δεν εξωραϊζουν τίποτα, αλλά γίνεται σαφές ότι και στη μία και στην άλλη περίπτωση μέσα στο σύστημα δικαιοσύνης αντικατοπτρίζεται η αντίληψη των δύο κοινωνικών συστημάτων σ’ ό, τι αφορά την αξία του ανθρώπου. Μην ξεχνάμε, βέβαια, ότι η Κούβα λειτουργεί κάτω από το βάρος μιας μόνιμης απειλής: πάνω από πενήντα χρόνια οικονομικού στραγγαλισμού, συνεχείς προσπάθειες διπλωματικής απομόνωσης, δυσφήμιση από τα καπιταλιστικά μίντια, τρομοκρατικά χτυπήματα, εκατοντάδες απόπειρες δολοφονίας του Φιδέλ Κάστρο, μια εισβολή και μια απειλή πυρηνικού αφανισμού. Όλα αυτά το κάνουν πολύ δυσκολότερο να αναδειχθεί το πραγματικό πρόσωπο του σοσιαλισμού σε όλο το μέγεθός του ή, ίσως ακριβώς γι αυτό για τον καλό παρατηρητή αποδείχνεται η ανωτερότητα του σοσιαλισμού. Οι Πέντε μιλούν και για το ευαίσθητο θέμα της θανατικής ποινής στις δύο χώρες.

Η σημασία της αλληλεγγύης

Οι πιο ωραίες σελίδες είναι αυτές στις οποίες γίνεται λόγος για την αλληλεγγύη ανάμεσα στους φυλακισμένους και πώς ο καθένας των Πέντε στη φυλακή του έκανε μεγάλη προσπάθεια να την αναπτύξει. Υπάρχουν αρκετές συγκινητικές ιστορίες. Τονίζουν επίσης την τεράστια σημασία της αλληλεγγύης όλα αυτά τα χρόνια, από τον εξωτερικό κόσμο, μια αλληλεγγύη που με τα λόγια του Χεράρδο Ερνάντες «ήταν απαραίτητη για τη δική μας καθημερινή αντίσταση». Το κίνημα αλληλεγγύης έξω από τις φυλακές, στην κοινωνία και ανά τον κόσμο παίζει ένα πολύ σοβαρό ρόλο όχι μόνο για το ηθικό των φυλακισμένων, αλλά τελικά και στον αγώνα για την απελευθέρωση πολιτικών κρατούμενων. «Ας αναρωτηθούμε», θα πει ο Ερνάντες, «γιατί η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών έπρεπε να απελευθερώσει τους Πέντε αν δεν τους ήξερε κανείς; Γιατί να ενοχληθεί αν ο κόσμος δεν ζητούσε την ελευθερία μας κάθε μέρα; Δεν μπορεί να μειωθεί η επίπτωση όλων των προσπαθειών που έγιναν για χρόνια. Η αποφυλάκισή μας ήταν το αποτέλεσμα πλατιών και ενωμένων αγώνων αλληλεγγύης».  Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια αναφέρεται και η 16χρονη παρουσία της Κούβας στην Αγκόλα (1975-1991), καθοριστικής σημασίας για την κατάργηση του καθεστώτος του απαρτχάιτ στη Νότια Αφρική και για την απελευθέρωση του Νέλσον Μαντέλα. «Η πλειονότητα των Μαύρων Αμερικανών στον πληθυσμό της φυλακής δεν ήξερε ότι εθελοντές Κουβανοί βρίσκονταν στην Αγκόλα για δεκαέξι χρόνια, υπερασπίζοντας την κυριαρχία της κατά της Νότιας Αφρικής. Το σύστημα παραπληροφόρησης των Ηνωμένων Πολιτειών σε σβήνει από την ιστορία» θα πει ο Ραμόν Λαμπανίνο.

Αγάπα το κελί σου…και διάβαζε πολύ

Οι σελίδες στις οποίες οι Πέντε μιλούν για τη σημασία του διαβάσματος και της αυτό-μόρφωσης στη φυλακή σίγουρα φέρνουν στη μνήμη τις εμπειρίες Ελλήνων αγωνιστών στις φυλακές. Δεν ήταν βέβαια πάντα βιβλία της επιλογής. Ιδιαίτερα στην απομόνωση διάβαζαν ό, τι έπεφτε στα χέρια τους. Αλλά στους θαλάμους λάμβαναν βιβλία και περιοδικά ποιοτικά από υποστηριχτές, τα οποία έπειτα τα έδιναν σε συγκρατούμενους συζητώντας για το περιεχόμενο. Με τη στάση τους αποσπούσαν το σεβασμό και την εκτίμηση των άλλων φυλακισμένων, ακόμα κι εκείνων που δεν συμπαθούσαν την κουβανική Επανάσταση. Με λίγα λόγια, πρόκειται για ένα βιβλίο-ντοκουμέντο προσωπικών εμπειριών που δεν έμειναν προσωπικές και από τις οποίες ο αναγνώστης μπορεί να αντλήσει αγωνιστικό ηθικό, επαναστατική ακεραιότητα και ελπίδα για το μέλλον!