Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Facebooktwitterrssyoutube
slogan

Tina Modotti: Από την τέχνη στον αγώνα για την κοινωνική ανατροπή

Γεννήθηκε στο Udine της βόρειας Ιταλίας το 1896 και αναγνωρίστηκε σαν μια θρυλική μορφή της τέχνης και του αγώνα
Το 1913 η Modotti βρέθηκε με την οικογένειά της στην Αμερική για ένα “καλύτερο μέλλον”, όπου ασχολήθηκε με διάφορα χειρωνακτικά επαγγέλματα, μετά -γοητευμένη από τον κόσμο του θεάματος, άρχισε να ασχολείται με την υποκριτική και εμφανίστηκε σε αρκετά θεατρικά έργα και ταινίες του βωβού κινηματογράφου αλλά στη συνέχεια την τράβηξε η φωτογραφία .

Tina Modotti

Τις δεκαετίες 1920 και 1930 ταξίδεψε πολύ, από τη Μόσχα μέχρι την Ισπανία ως ενεργό μέλος της Κομμουνιστικής Διεθνούς όπου και πολέμησε στον εμφύλιο πόλεμο του 1936 με τις διεθνείς αντιφασιστικές ταξιαρχίες (Brigate Garibaldi)

Το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής το έζησε στο επαναστατημένο Μεξικό (μέλος του ΚΚ από το 1927), όπου συναναστράφηκε με μεγάλους καλλιτέχνες, όπως τον Diego Rivera και τη Frida Kahlo, τον Ernest Hemingway και τον Sergei Eisenstein.

Το 1928 συναντιέται με το μεγάλο κουβανό επαναστάτη Julio Antonio Mella (Χούλιο Αντόνιο Μέγια, που δολοφονήθηκε ένα χρόνο αργότερα, στα 26 του χρόνια) φτιάχνοντας οι δύο τους «ένα ποίημα αγάπης και αγώνα» που κράτησε λίγους μήνες.
Κυνηγημένος ο Mella, χωρίς ούτε στιγμή να εγκαταλείψει τον πόλεμό του ενάντια στην αστική τάξη, αλλά γεμάτος πάθος, γράφει: …
Αγαπημένη “Tinissima”,
Μπορεί να παραξενευτείς με το τηλεγράφημα, αλλά το ότι αγαπιόμαστε είναι ότι πιο απλό, φυσικό και απαραίτητο για μας. Η φιγούρα σου δε φεύγει ούτε στιγμή από μπροστά μου … Οι πληγές του χωρισμού είναι ό,τι το πιο οδυνηρό στη ζωή μου, με τα μαύρα σου μαλλιά, χαλαρά να κυματίζουν σαν σημαία, … Δεν μπορώ να σε δω, Τίνα, συγχώρεσε με …
Salud, camarada -γεια σου συντρόφισσα

Λίγες μέρες μετά στη πόλη του Μεξικού, αφήνει την τελευταία του πνοήστο πλάι της: “Πεθαίνω για την Επανάσταση” και η Κούβα χάνει τον πιο εξαιρετικό της ήρωα που αναδείχτηκε μετά τον Χοσέ Μαρτί. Οι δολοφόνοι του θα προσπαθήσουν να αποδείξουν ότι ήταν ένα έγκλημα πάθους (!!), κατηγορώντας τη “Mata Hari της Comitern”…

Tina Modotti

Son histoire s’est croisée avec l’Histoire, cette histoire avec la majuscule H, où tout semblait être possible – c’est pour cela que je retourne à elle / c’est simplement une question de foi – et de vie.

Η μεξικανική κοινωνία την είχε ήδη «στη μπούκα» γιατί ήταν σε όλα πρωτοποριακή γυναίκα με τον τρόπο ζωής της, το ντύσιμό της, τα γυμνά της έργα, με το να απολαμβάνει τον έρωτα αδιαφορώντας για τα στερεότυπο του φύλου της και για την καθεστηκυία τάξη, παράλληλα όμως με τη σκληρή και επικίνδυνη καθημερινή στράτευση, γεμάτη από αιματοβαμμένα σώματα αγωνιστών ή απεργών δολοφονημένων από τον μεξικανικό στρατό ή από πιστολέρος πληρωμένους από γαιοκτήμονες και εργοδότες.

Tina Modotti Neruda

Σα θέλω να θυμηθώ την τίνα μαντάτα, πρέπει να προσπαθήσω, σα να πρόκειται ν’ αρπάξω μια χούφτα πάχνης. Εύθραυστη, σχεδόν διάφανη. άραγε να τη γνώρισα ποτές ή μήπως όχι;  [ Πάμπλο Νερούδα]

Στην πολυτάραχη ζωή της η Tina Modotti επέλεξε να φωτογραφήσει κυρίως τους φτωχούς αγρότες του Μεξικού αλλά και τους αγώνες τους για μια καλύτερη κοινωνία, γέννημα και θρέμμα του λαού η ίδια, που τον υπηρέτησε σεμνά και ασυμβίβαστα μέχρι το τέλος

Πέθανε το 1942 στην Πόλη του Μεξικού. Ο τάφος της βρίσκεται στην Panteón de Dolores της πόλης και στην πλάκα υπάρχουν χαραγμένοι οι στίχοι του Pablo Neruda:

«Αγνό το γλυκό όνομά σου
στην αγνή και εύθραυστη ζωή σου:
γύρη μελισσών,
φωτιά χιόνι και σιωπή…»
_________________

Tina Modotti

Y tu suave silencio se llena de raíces.
No dormirás en vano, hermana.
Puro es tu dulce nombre, pura es tu frágil vida,
de abeja, sombra, fuego, nieve, silencio, espuma,
de acero, línea, polen, se construyó tu férrea,
tu delgada estructura

¡porque el Fuego no muere!
(γιατί η φωτιά δεν πεθαίνει)

Tina Modotti ΚΨΜ

Υπάρχει & βιβλίο των εκδόσεων ΚΨΜ για την Τίνα Μοντότι
(Σημείωση του εκδότη)
Ένα βιογραφικό comic album για μια γυναίκα της τέχνης και της επανάστασης.
Ο φίλος και συνεργάτης του Paco Ignacio Taibo II, δημιουργός και σκιτσογράφος Angel de la Calle, ανακαλύπτει και μας παρουσιάζει μια θρυλική μορφή της τέχνης και του αγώνα, μια μποεμ φιγούρα, την Τίνα Μοντότι.
Φωτογράφος, ηθοποιός του βωβού κινηματογράφου, μοντέλο, στέλεχος του κομμουνιστικού κινήματος, ιταλίδα που αγωνίστηκε στο Μεξικό του ’20, στην Ισπανία του ΄36, στη Μόσχα και σε πολλές ακόμα μάχες.
Η Τίνα ήταν παρούσα παντού τις δεκαετίες του 1920 και του 1930. Γνώρισε όλο τον κόσμο, όλους αυτούς που μας απασχολούν σήμερα.
Έζησε όλες αυτές τις ιστορίες που έγιναν η Ιστορία. Συμμετείχε στην πολιτιστική και πολιτική πρωτοπορία. Βρέθηκε σε όλες τις πόλεις που είχαν αξία: Χόλυγουντ, Μεξικό, Παρίσι, Μόσχα, Βερολίνο, Μαδρίτη. Η Τίνα βρέθηκε σε όλες τις μάχες. Με τη βοήθεια της φωτογραφίας διηγήθηκε τη σκληρότητα και την τρυφερότητα. Πρόσωπο περιτριγυρισμένο από σκιές και μυστήρια, προικισμένο από μια ισχυρή ερωτική αύρα, μαχόμενη και τελικά θύμα, είναι ένα πρόσωπο που αξίζει να γνωρίσουμε. Ο πρόλογος της Εύης Παρασκευής Γούσια κλείνει με τα παρακάτω λόγια:

«Κάπου είχα διαβάσει πως η τέχνη είναι η εξουσία του αισθήματος και η πολιτική η εξουσία της λογικής. Εάν ρωτούσαμε σήμερα την Τίνα, που δοκιμάστηκε και στα δύο αγκαθωτά μονοπάτια, ίσως και να μας το επιβεβαίωνε. Το σίγουρο είναι ότι οι δρόμοι του κόσμου είναι γεμάτοι ποιητές και επαναστάτες, ανώνυμους και ονομαστούς. Που δεν παραδίδονται σε κανέναν πόλεμο, κι ας αλλάζει αυτός μορφή. Τρέχουν σε ανοιχτούς ορίζοντες, περνάνε τα σύνορα με απροσδιόριστη ελπίδα και γίνονται σύμβολο. Όπως λέει και ο Πάμπλο Νερούδα, η ανάμνηση της Τινα Μοντότι είναι εύθραυστη και διάφανη, σαν πάχνη. Επιστρέφει όμως από την αχλή του μύθου, μέσα από φωτογραφίες, γράμματα και μαρτυρίες της περιόδου εκείνης που χρωμάτισε όλο τον προηγούμενο αιώνα-γεννήτορα».

Κάποια στοιχεία ακόμη:

✔️  H Τίνα ήταν ουσιαστικά αυτοδίδακτη -έχοντας παρακολουθήσει μόνο μερικές τάξεις του δημοτικού (!!) παρ’ όλ’ αυτά, κοριτσάκι ακόμη «ρουφούσε» την τέχνη, τον πολιτισμό και τη φωτογραφία (όπου είχε ήδη -στα 9 της χρόνια «εντρυφήσει» στο στούντιο του θείου της θείο που είχε φωτογραφίας στο Udine).
✔️  Ίδρυσε την επιτροπή Sacco & Vanzetti, στήριξε τη Νικαράγουα του Sandino, έγινε αμέσως μέλος του ΚΚ Μεξικού και του Κόκκινου Μετώπου σε παγκόσμιο επίπεδο σε ένα crescendo δραστηριότητας πρώτα αγωνίστριας της ζωής και μετά καλλιτέχνη φωτογράφου.
✔️  Σε επιστολή της προς τον (άντρα της τότε) Edward Weston εξηγούσε τη στάση της: «Μου είναι αδύνατο να κάνω ό,τι μου έλεγες. Να λύσω τα προβλήματα της ζωής με την αφοσίωσή μου στα προβλήματα της τέχνης. Στην περίπτωσή μου, η ζωή πάντοτε προσπαθεί να επισκιάσει την τέχνη και η τέχνη υποφέρει. Βάζω πάρα πολλή τέχνη στη ζωή μου και επομένως δε μου μένουν και πολλά για να δώσω στην τέχνη».

cuba

Επειδή έχει χυθεί πολύ μελάνι παραπληροφόρησης (τροτσκιστές κλπ. “πρόθυμοι” – «ήταν η Τίνα Μοντότι συνεργός των δολοφόνων της Γκε Πε Ου;» ) θυμίζω πως τον Αύγουστο του 1925, μέσα σε κλίμα εργατικών αναταραχών και ριζοσπαστικοποίησης, μια ομάδα 13 ανθρώπων γύρω από τον επαναστάτη Mella (φοιτητή τότε) και τον Κάρλος Μπαλίνο, βετεράνο σοσιαλιστή και σύντροφο του Χοσέ Μαρτί, ιδρύεται το Κομμουνιστικό Κόμμα Κούβας.

Έχουν δει το φως της δημοσιότητας και οι διάφορες ιστορικά αβάσιμες «ερμηνείες» για τον περίφημο πίνακα «En el Arsenal» του γνωστού Τροτσκιστή καλλιτέχνη Diego Rivera (βλ Φρίντα Κάλο κλπ) που «φωτογραφίζει» σαν δολοφόνο του Mella τον Ιταλό Κομμουνιστή Vittorio Vidale (Comandante Carlos) που …στάλθηκε λέει από την Κομιντέρν στο Μεξικό (!!) για να πειθαρχήσει το Κομμουνιστικό Κόμμα του Μεξικού

Tina Modotti En el Arsenal» Diego Rivera Vittorio Vidale Comandante Carlos

«En el Arsenal» – Vittorio Vidale πίσω από τον Μέγια με κύκλο επισήμανσης (αυτή με την πλάτη στη μέση που μοιράζει τα όπλα είναι η Φρίντα Κάλο)

Η Tina Modotti ίσως να είχε βυθιστεί στη λησμονιά (τουλάχιστον σαν φωτογράφος) αν τα περίφημα «Τριαντάφυλλά» της (που καλλιτεχνικά -με δεδομένα φόρμα και περιεχόμενο της τέχνης της, είναι από τα υποδεέστερα) δεν είχαν πουληθεί σε δημοπρασία στο οίκο «Σόθμπυ» το 1991 έναντι 165.000$, η ψηλότερη τιμή φωτογραφίας στην αγορά !!

Tina Modotti Τριαντάφυλλα
Αυτό το τυχαίο περιστατικό την ξανάφερε στο φως και έγινε αφορμή για εκθέσεις εκδόσεις κλπ και έκτοτε συμπόσια και μελέτες αφιερώνονται στο έργο της, ενώ οι γκαλερί αναζητούν αγωνιωδώς να εκθέσουν μερικές από τις μόλις διακόσιες πενήντα φωτογραφίες της που διασώζονται…

Tina Modotti Masters of Photography

περισσότερα -|>βασική πηγή<|-

Δείτε επίσης

  • Χρήστος Ξανθάκης : Τα πολλά πρόσωπα της Tina Modotti – Περιοδικό Madame Figaro
  • Tina Modotti, Η ζωή μιας φωτογραφίας φωτογραφία μιας ζωής – Καθημερινή
  • Tina Modotti : Masters of Photography – Aperture
  • Angel de la Calle : Tina Modotti, Από την Τέχνη στην Επανάσταση – Εκδόσεις ΚΨΜ, 2013
  • Εξαιρετική δουλειά (όπως πάντα) του Χρήστου Κοψαχείλη  – Christos Kopsahilis
  • pandoxeio.com