Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Βασίλι Ζάιτσεφ: Ο άνθρωπος που έτρεμαν οι Ναζί

Γρά­φει ο Νίκος Μότ­τας //

Σαν σήμε­ρα, πριν 27 χρό­νια, έφευ­γε απ’ τη ζωή σε ηλι­κία 76 ετών ένας ήρω­ας της Σοβιε­τι­κής Ένω­σης. Ήταν ο Βασί­λι Γρε­γκό­ριε­βιτς Ζάι­τσεφ, ο θρυ­λι­κός ελεύ­θε­ρος σκο­πευ­τής του Κόκ­κι­νου Στρα­τού που συνέ­δε­σε το όνο­μα του με τη μάχη του Στά­λιν­γκραντ. Ήταν ο άνθρω­πος που είχαν κάθε λόγο να τρέ­μουν οι Ναζί. 

Γεν­νη­μέ­νος το Μάρ­τη του 1915 στο Γιε­λε­νί­σκο­γιε των Ουρα­λί­ων, μέλος αγρο­τι­κής οικο­γέ­νειας χωρίς πολυ­τέ­λειες, ο Βασί­λι έμα­θε από πολύ νεα­ρή ηλι­κία το κυνή­γι. Πρώ­τος του δάσκα­λος στο σημά­δι υπήρ­ξε ο παπ­πούς του, με τον οποίο, από κοι­νού με το μεγα­λύ­τε­ρο του αδελ­φό, κυνη­γού­σαν ελά­φια και λύκους. Οι συμ­βου­λές του παπ­πού άρχι­σαν από νωρίς να πιά­νουν τόπο. Μόλις σε ηλι­κία 12 ετών, ο Βασί­λι επέ­στρε­ψε σπί­τι φέρ­νο­ντας το πρώ­το του τρό­παιο – ενα λύκο που είχε σκο­τώ­σει με το προ­σω­πι­κό του τουφέκι. 

Όσα έμα­θε σε νεα­ρή ηλι­κία έμελ­λε να απο­δει­χθούν η «μαγιά» για τη μετέ­πει­τα πορεία του ως εξαι­ρε­τι­κού σκο­πευ­τή. Σύμ­φω­να με τον ίδιο, ένας ελεύ­θε­ρος σκο­πευ­τής έπρε­πε να είναι άορα­τος από τον εχθρό. Ο χρό­νος ήταν σα να στα­μα­τού­σε να μετρά όταν έβα­ζε στο στό­χα­στρο της διό­πτρας του τον εχθρό. Και όπως απο­δεί­χθη­κε, με την ίδια ευκο­λία που πετύ­χαι­νε λαγούς, ελά­φια και λύκους ως μικρό παι­δί, κατά­φερ­νε αργό­τε­ρα, ως ενή­λι­κας πλέ­ον μαχη­τής του Κόκ­κι­νου Στρα­τού, να εξο­λο­θρεύ­ει τα ναζι­στι­κά καθάρ­μα­τα των ορδών του Χίτλερ.

Η στιγ­μή που ο Ζαί­τσεφ βρέ­θη­κε στην πρώ­τη γραμ­μή της αντι­φα­σι­στι­κής μάχης ενά­ντια στους Ναζί δεν άργη­σε να έρθει. Η έναρ­ξη του πολέ­μου βρή­κε τον Βασί­λι να απα­σχο­λεί­ται στον τομέα οικο­νο­μι­κών του Σοβιε­τι­κού στό­λου στο Βλα­δι­βο­στόκ, μια θέση στην οποία υπη­ρε­τού­σε ήδη από το 1937. Ωστό­σο, η ανυ­πο­μο­νη­σία του Ζαί­τσεφ να βρε­θεί στο μέτω­πο του πολέ­μου τον οδή­γη­σε να αιτη­θεί πέντε φορές τη μετα­φο­ρά του σε μάχι­μη μονά­δα. Το αίτη­μα του ικα­νο­ποι­ή­θη­κε και ο Βασί­λι στάλ­θη­κε στο Σύνταγ­μα Τυφε­κιο­φό­ρων της 284ης Μεραρ­χί­ας Πεζικούς. 

Τον Σεπτέμ­βρη του 1942, μαζί με άλλους στρα­τιώ­τες, στάλ­θη­κε στο Στά­λιν­γκραντ, εκεί όπου χτυ­πού­σε η καρ­διά της σοβιε­τι­κής αντί­στα­σης ενά­ντια στην 6η Γερ­μα­νι­κή Στρα­τιά. Εκεί, στα ηρω­ϊ­κά χώμα­τα του Στά­λιν­γκραντ, μέσα στο εκκω­φα­ντι­κό θόρυ­βο των πυρο­βό­λων και των εκρή­ξε­ων, θα ακου­στεί η κραυ­γή των υπε­ρα­σπι­στών της σοβιε­τι­κής πατρί­δας: «Στρα­τιώ­τες, για μας δεν υπάρ­χει γη πέρα απ’ το Βόλ­γα! Θα αντι­στα­θού­με μέχρι θανά­του!».

Και, πράγ­μα­τι, μέχρι το τέλος οι πολε­μι­στές του σοβιε­τι­κού στρα­τού στο Στά­λιν­γκραντ έδω­σαν γεν­ναί­ες μάχες ενά­ντια στο ναζι­στι­κό κτή­νος. Ο Βασί­λι Ζάι­τσεφ πολέ­μη­σε με θάρ­ρος και αυτα­πάρ­νη­ση, τραυ­μα­τί­στη­κε αλλά δεν εγκα­τέ­λει­ψε τη μάχη, ανα­δει­κνύ­ο­ντας το ταλέ­ντο του ως ελεύ­θε­ρος σκο­πευ­τής. Μέσα σε ένα μήνα κατά­φε­ρε, με ένα απλό του­φέ­κι χωρίς διό­πτρα, να σκο­τώ­σει 32 γερ­μα­νούς στρα­τιώ­τες, λαμ­βά­νο­ντας το πρώ­το μετάλ­λιο ανδρεί­ας. Το σπου­δαιό­τε­ρο ωστό­σο «δώρο» που του δόθη­κε, ως ανα­γνώ­ρι­ση των ικα­νο­τή­των του, ήταν μια διό­πτρα με την οποία στό­λι­σε το του­φέ­κι τύπου «Μοσίν-Ντα­γκάν» που χρη­σι­μο­ποιού­σε. Η συνέ­χεια ήταν καταιγιστική.

ZaytsevΤο διά­στη­μα μετα­ξύ 10 Νοέμ­βρη και 17 Δεκέμ­βρη 1942, ο Ζάι­τσεφ «καθά­ρι­σε» 225 στρα­τιώ­τες των Ναζί, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων 11 ελεύ­θε­ρων σκο­πευ­τών. Η εξαι­ρε­τι­κή του αυτή επί­δο­ση αφε­νός ανέ­βα­σε το ηθι­κό των συμπο­λε­μι­στών του και αφε­τέ­ρου έσπει­ρε τον τρό­μο στο γερ­μα­νι­κό στρά­τευ­μα. Συνο­λι­κά, ο επί­ση­μος αριθ­μός των γερ­μα­νών στρα­τιω­τών που εξο­λό­θρευ­σε ο Ζαί­τσεφ στη μάχη του Στά­λιν­γκραντ ανέρ­χε­ται σε 243, με άλλες μαρ­τυ­ρί­ες να κάνουν λόγο για περισ­σό­τε­ρους από 400 νεκρούς Ναζί. 

Ο Βασί­λι Ζάι­τσεφ υπη­ρέ­τη­σε στο μέτω­πο του Στά­λιν­γκραντ μέχρι το Γενά­ρη του 1943, όταν και τραυ­μα­τί­στη­κε από θραύ­σμα νάρ­κης που λίγο έλλει­ψε να του στε­ρή­σει την όρα­ση του. Ωστό­σο, απο­θε­ρα­πεύ­τη­κε και στις 22 Φλε­βά­ρη 1943 του απο­νε­μή­θη­κε ο τίτλος του «Ήρωα της Σοβιε­τι­κής Ένω­σης». Επέ­στρε­ψε στο μέτω­πο, λαμ­βά­νο­ντας μέρος στη μάχη στα υψώ­μα­τα του Ζέε­λοβ με το βαθ­μό του λογα­χού. Την ίδια χρο­νιά, το 1943, έγι­νε μέλος του Κομ­μου­νι­στι­κού Κόμ­μα­τος της Σοβιε­τι­κής Ένωσης. 

Για τις υπη­ρε­σί­ες του στην σοβιε­τι­κή πατρί­δα και το λαό, του απο­νε­μή­θη­καν μια σει­ρά μετάλ­λια και τίτλοι τιμής, όπως το παρά­ση­μο του «Τάγ­μα­τος του Λένιν», της «Κόκ­κι­νης Σημαί­ας», το μετάλ­λιο πρώ­της τάξης του «Πατριω­τι­κού Πολέ­μου», ενώ οι αρχές του Στά­λιν­γκραντ τον έχρι­σαν επί­τι­μο δημό­τη της πόλης. Μετά τον πόλε­μο εργά­στη­κε σε εργο­στά­σιο υφα­ντουρ­γί­ας στο Κίε­βο, φτά­νο­ντας στα­δια­κά στη θέση του διευθυντή. 

Πέθα­νε στις 15 Δεκέμ­βρη 1991, μόλις 11 μέρες πριν την ολο­κλη­ρω­τι­κή επι­κρά­τη­ση της αντε­πα­νά­στα­σης, την επί­ση­μη διά­λυ­ση της ΕΣΣΔ και την υπο­στο­λή της κόκ­κι­νης σημαί­ας από το Κρεμλίνο. 

Η ζωή και δρά­ση του Βασί­λι Ζάι­τσεφ απο­τε­λεί κορυ­φαίο παρά­δειγ­μα της ανδρεί­ας των μαχη­τών του σοβιε­τι­κού στρα­τού που πολέ­μη­σαν το τέρας του ναζι­σμού. Κι’ αν ο Ζάι­τσεφ – δικαί­ως- απέ­κτη­σε φήμη και τιμή­θη­κε για την προ­σφο­ρά του, δεν πρέ­πει ποτέ να ξεχά­σου­με τους εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες συντρό­φους του που δεν πρό­λα­βαν να τιμη­θούν με μετάλ­λια ανδρεί­ας, που έπε­σαν στη μάχη για την υπε­ρά­σπι­ση της ανθρω­πό­τη­τας από το χιτλε­ρι­κό κτή­νος. Διό­τι η περί­πτω­ση του Β.Ζάιτσεφ δεν είναι η ιστο­ρία ενός μεμο­νω­μέ­νου ήρωα, αλλά απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο τμή­μα της τερά­στιας, αλη­σμό­νη­της προ­σφο­ράς της Σοβιε­τι­κής Ένω­σης και του λαού της στην Μεγά­λη Αντι­φα­σι­στι­κή Νίκη των Λαών.

____________________________________________________________________________

Νίκος Μόττας Γεννήθηκε το 1984 στη Θεσσαλονίκη. Είναι υποψήφιος διδάκτορας (Phd) Πολιτικής Επιστήμης, Διεθνών Σχέσεων και Ιστορίας. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Westminster του Λονδίνου και είναι κάτοχος δύο μεταπτυχιακών τίτλων (Master of Arts) στις διπλωματικές σπουδές (Παρίσι) και στις διεθνείς διπλωματικές σχέσεις (Πανεπιστήμιο Τελ Αβίβ). Άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε ελληνόφωνα και ξενόγλωσσα μέσα.
Μοι­ρα­στεί­τε το:

Μετάβαση στο περιεχόμενο