Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Δημήτρης Ψαθάς, στάθηκε δίπλα στο λαό στα δύσκολα χρόνια

Σαν σήμε­ρα 13 Νοεμ­βρί­ου 1979, ο Δημή­τρης Ψαθάς, αφού πέρα­σε από την «Ελευ­θε­ρο­τυ­πία» και άφη­σε το χρο­νο­γρά­φη­μά του, πήγε σε συμ­βο­λαιο­γρα­φείο για υπό­θε­σή του, όπου και παρα­πο­νέ­θη­κε σε φίλο του που τον συνό­δευε ότι δεν αισθα­νό­ταν καλά. Πριν προ­λά­βουν να του προ­σφέ­ρουν οποια­δή­πο­τε βοή­θεια, έπε­σε νεκρός. Όμως ο Ψαθάς μένει “ζωντα­νός” με το έργο του, που εξα­κο­λου­θεί να παί­ζε­ται και να επανεκδίδεται.

Ο κορυ­φαί­ος θεα­τρι­κός συγ­γρα­φέ­ας και δημο­σιο­γρά­φος Δημή­τρης Ψαθάς έφυ­γε σε ηλι­κία 72 χρό­νων. Γεν­νή­θη­κε στην Τρα­πε­ζού­ντα του Πόντου και ήρθε στην Ελλά­δα το 1923 μετά τη Μικρα­σια­τι­κή Κατα­στρο­φή, φέρ­νο­ντας μαζί του τις μνή­μες της εφη­βεί­ας του που το 1966  τον οδή­γη­σαν να γρά­ψει ένα χρο­νι­κό για τη ζωή, τους διωγ­μούς και την αντί­στα­ση των Ελλή­νων στη Μικρά Ασία και ιδιαί­τε­ρα στον Πόντο.

Τελειώ­νο­ντας τις σπου­δές του στρέ­φε­ται στη δημο­σιο­γρα­φία, την ευθυ­μο­γρα­φία και το θέα­τρο. Ξεκί­νη­σε την καριέ­ρα του σαν δικα­στι­κός συντά­κτης για να φτά­σει να γίνει ένας από τους κορυ­φαί­ους του χρο­νο­γρα­φή­μα­τος. Επί­σης έγρα­ψε πολ­λές κωμω­δί­ες που παί­χτη­καν τόσο στην Ελλά­δα όσο και στο εξω­τε­ρι­κό, όπως επί­σης έγι­ναν και πετυ­χη­μέ­νες ται­νί­ες. Μέσα από αυτές κατά­φε­ρε να δώσει ανά­γλυ­φα βασι­κές πτυ­χές της επο­χής του και της ψυχής του λαού.

Το …μετα­ξι­κώς “σωτή­ριον έτος” 1937, ο 30χρονος συντά­κτης του δικα­στι­κού ρεπορ­τάζ Δημή­τρης Ψαθάς ‚τάρα­ξε τα βαλ­τω­μέ­να ύδα­τα του σοβα­ρο­φα­νούς, απω­θη­τι­κά καθα­ρευου­σιά­νι­κου δικα­στι­κού ρεπορ­τάζ με ένα βιβλίο του, που απο­μυ­θο­ποιού­σε και σατί­ρι­ζε, με τη γλώσ­σα του λαού, τα στρα­βά κι ανά­πο­δα, τα φαι­δρά και παρά­λο­γα, που περ­νούν την “πύλη” των δικα­στη­ρί­ων και ανα­λό­γως προ­κα­λούν “κέφια” ή “νεύ­ρα” στους λει­τουρ­γούς της Θέμιδας.

Τίτλος του βιβλί­ου, που επαι­νέ­θη­κε από επι­φα­νέ­στα­τους κρι­τι­κούς της επο­χής (Σπ. Μελά, Π. Νιρ­βά­να, Γρ. Ξενό­που­λο, Αιμ. Χουρ­μού­ζιο, κ.ά.), “Η Θέμις έχει κέφια”. Το 1938 έφε­ρε το δεύ­τε­ρο βιβλίο “Η Θέμις έχει νεύ­ρα”, όπου και το “κλα­σι­κό” ευθυ­μο­γρά­φη­μα “Η τσά­ντα και το τσα­ντά­κι” μιας κυρί­ας στο λεω­φο­ρείο, η οποία πλή­ρω­σε το νευ­ρω­τι­κό της άνοι­ξε — κλεί­σε τσά­ντα και τσα­ντά­κι με χαστού­κι από συνε­πι­βά­τη της και με την αθώ­ω­σή του στο δικαστήριο.

Το 1940 γίνε­ται πανελ­λή­νια γνω­στός με το χιου­μο­ρι­στι­κό του μυθι­στό­ρη­μα «Μαντάμ Σου­σού». Ακο­λου­θούν τα «ορκί­ζο­μαι να ειπώ την αλή­θεια», «Το χιού­μορ της Κατο­χής», «Από την εύθυ­μη πλευ­ρά», «Οικο­γέ­νεια Βλαμμένου».

Στο θέα­τρο ο Δ. Ψαθάς πρω­το­εμ­φα­νί­στη­κε το 1940 με την κωμω­δία «Το στρα­βό­ξυ­λο» που την παρου­σί­α­σε ο Βασ. Αργυ­ρό­που­λος. Ακο­λού­θη­σαν πλή­θος θεα­τρι­κά έργα, που παί­χτη­καν απ’ όλους σχε­δόν τους κεντρι­κούς θιά­σους της Αθή­νας και τους σημα­ντι­κό­τε­ρους Έλλη­νες ηθοποιός.

Την περί­ο­δο της Κατο­χής και της Αντί­στα­σης ο Δ. Ψαθάς την απει­κό­νι­σε με το δικό του προ­σω­πι­κό ύφος στα βιβλία «Χει­μώ­νας» (1945) και «Το χιού­μορ της επο­χής» (1946). Σημα­ντι­κό έργο εκεί­νης της περιό­δου και επί­και­ρο σε πολ­λά του σημεία, θεω­ρεί­ται το «Φον Δημη­τρά­κης» που ανέ­βη­κε το φθι­νό­πω­ρο του 1946 στο θέα­τρο «Βρε­τά­νια» από το θία­σο Ενω­μέ­νων Καλ­λι­τε­χνών με τον Αιμί­λιο Βεά­κη και ου απα­γο­ρεύ­τη­κε τον ίδιο χρό­νο για το προ­ο­δευ­τι­κό του περιεχόμενο.

Στά­θη­κε δίπλα στο λαό στα δύσκο­λα χρό­νια. Πάλε­ψε στα χρό­νια της Κατο­χής και σε άλλες κρί­σι­μες περιό­δους για τον τόπο.

Αξί­ζει να σημειώ­σου­με ότι «ο Δ. Ψαθάς απ’ όλο το έργο του ξεχώ­ρι­ζε δύο: Το “Φον Δημη­τρά­κη” και τη “Γη του Πόντου”, για­τί αυτά τον χαρα­κτή­ρι­ζαν σαν άνθρω­πο. Ηταν η πιο βαθιά και σοβα­ρή του πλευ­ρά, καθώς απο­τε­λούν ύμνο στην αντί­στα­ση και στην πατρί­δα», είπε παλαιό­τε­ρα η κόρη του Μαρία Ψαθά.

 

 

Μοι­ρα­στεί­τε το:

Μετάβαση στο περιεχόμενο