Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι. (Κ. Βάρναλης)

Αλεξάντρ Πούσκιν: Ο νέγρος προπάππος μου κι εγώ…

 Γράφει η Τασσώ Γαΐλα //
Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

Παγκόσμια ημέρα Ρωσικής γλώσσας η 6η Ιουνίου, Ρωσικής γλώσσας της κορωνίδας των σλαβικών γλωσσών και μουσικότερης γλώσσας του κόσμου και ως παγκόσμια ημέρα καθιερώθηκε προς τιμήν του Αλεξάντρ Πούσκιν του εθνικού ποιητή της Ρωσίας και ταυτόχρονα κορυφαίου παγκοσμίως ποιητή του 19ου αιώνα.

Και ναι μεν η 6η Ιουνίου καθιερώθηκε ως παγκόσμια ημέρα Ρωσικής γλώσσας με αφορμή τη γέννηση του ποιητή στις 6 Ιούνη 1799 (26 Μαΐου π.ημερ.), άγνωστο όμως παραμένει αν πραγματοποιήθηκε εφέτος κάποια σχετική εκδήλωση στις ΗΠΑ κι αυτό γιατί η Ρωσία πριν λίγες μέρες ακύρωσε το μνημόνιο συνεργασίας στον Πολιτισμό και τις Τέχνες που ίσχυε ανάμεσα στις δύο χώρες από την 10ετία του ’80.

Προς τιμήν των γενεθλίων του μέγα ποιητή αλλά και τιμή στη Ρώσικη γλώσσα μικρό αφιέρωμα σε ένα έργο του ποιητή το «Ο νέγρος του Μεγάλου Πέτρου» (Arap Petra Belikayia) ημιτελές έργο του, ένα από τα ημιτελή που είχε αρχίσει να γράφει μετά την επιστροφή του από την εξορία (1827).

«Ο νέγρος του Μεγάλου Πέτρου».

Αυτός είναι ο τίτλος του ημιτελούς έργου του Εθνικού ποιητή της Ρωσίας. Αυτόν τον τίτλο έδωσε στο έργο όπου θα παρουσίαζε την βιογραφία του νέγρου προπάππου του από την πλευρά της μητέρας του. Αν κι αριστοκράτης ο Αλεξάντρ Πούσκιν κινούμενος σε κύκλο ρηχών αριστοκρατών που θεωρούσαν «αγκάθι» την καταγωγή από σκλάβο Αφρικανό στηρίζοντας την δική τους ανωτερότητα στην αριστοκρατική καταγωγή, ο ποιητής δεν δίσταζε να δηλώνει τον θαυμασμό του για τον προπάππο του από τον οποίο όπως έλεγε είχε κληρονομήσει όχι μόνο τα σγουρά του μαλλιά, αλλά και το ταλέντο του, το πάθος του για τη ζωή και τον έρωτα.

Ο Αλεξάντρ Πούσκιν – ρωσικά: Александр Сергеевич Пушкин- γεννήθηκε στη Μόσχα στις 6 Ιούνη του 1799 (26 Μάη π.ημ.), κι ήταν ο πρωτότοκος γιός δυο αριστοκρατών. Του Σεργκέι Λβόβιτς Πούσκιν και της Ναντέζντα Όσιπνοβα Χάννιμπαλ που είχε παππού …τον νέγρο σκλάβο του Μέγα Πέτρου.

Αν και θα υπέθετε κανείς ότι τα παιδικά χρόνια του ποιητή θα ήταν ευτυχισμένα συνέβη το αντίθετο εφόσον οι δυο ευγενείς γονείς του παραμελούσαν τα παιδιά τους κι η μητέρα του Πούσκιν αγαπούσε κι έδειχνε χωρίς δισταγμό την αδυναμία της στα δυο μικρότερα αδέλφια του Αλεξάντρ ,την Όλγα και τον Λέβ -πράγμα που έκανε τον Αλεξάντρ ένα πολύ εσωστρεφές παιδί -,ενώ στον ανυπάκουο ,παχύ κι αδέξιο μικρό Αλεξάντρ επέβαλε συνεχώς τιμωρίες.

Στο σπίτι οι ευγενείς γονείς του μιλούσαν σύμφωνα με τη μόδα της εποχής αποκλειστικά Γαλλικά κι ο μικρός Αλεξάντρ ,ο θεμελιωτής της Ρώσικης γλώσσας, τα Ρώσικα τα έμαθε… από την γιαγιά του από την πλευρά της μητέρας του κι από δύο δουλοπάροικους που άσκησαν μεγάλη επιρροή επάνω του κι ό ένας μάλιστα από αυτούς ο Νικολάι Κοζλόφ έμεινε κοντά στον ποιητή ακόμη κι όταν αυτός μεγάλωσε. Στην εκμάθιση της Ρωσικής συνέβαλε κι η τροφός του Αρίνα Ροντιόνοβνα μέσω της οποίας έμαθε τη Ρώσικη λαϊκή ποίηση. Ο ποιητής αγαπούσε ιδιαίτερα το θείο του ποιητή Βασίλι Πούσκιν (αδελφό του πατέρα του) που τον βοήθησε στα πρώτα καλλιτεχνικά βήματα του.

Από την γιαγιά του λοιπόν, πληροφορήθηκε και τα σχετικά με τον νέγρο προπάππο του τον… Αβραάμ Πετρόβιτς.

Ο Ρώσος Τσάρος Πέτρος ο Α’ (1672-1725) αγόρασε από τον Τούρκο σουλτάνο στην Κωνσταντινούπολη έναν Αφρικανό σκλάβο, τον Αμπράμ Χάννιμπαλ, που ήταν γιός πρίγκηπα της Αβησσυνίας, άνθρωπο ικανότατο και πανέξυπνο. Αφού τον βάπτισε Ορθόδοξο Χριστιανό ανέλαβε ο ίδιος την κηδεμονία του. Ο Αβραάμ Πετρόβιτς -αυτό είναι πλέον το όνομα του νέγρου Αφρικανού- έγινε στη συνέχεια ένας πολύ μορφωμένος στρατιωτικός και αυθεντία σε θέματα μηχανικής. Ο Αβραάμ Πετρόβιτς, ο αγαπημένος προστατευόμενος του Τσάρου, ήταν ο παππούς της Ναντέζντα Χ, μητέρας του Αλεξάντρ Πούσκιν. Σε πρώτο γάμο –ο Αβραάμ είχε παντρευτεί μία Ελληνίδα, την Πολυξένη, κόρη Έλληνα πλοιάρχου του Τσάρου, και σε δεύτερο γάμο με Ρωσίδα θα προκύψει η εγγονή του Ναντέζντα(Νάντια) η μητέρα του Αλεξάντρ.

Το έργο – δυστυχώς- έμεινε ημιτελές.

Αυτό που προκαλεί κι εύλογα εντύπωση είναι ότι ο πατέρας του Αλεξάντρ Σεργκέγιεβιτς Πούσκιν καταγόταν από μία από τις παλιότερες αριστοκρατικές οικογένειες της Ρωσίας με ιστορία 600 ετών και θα μπορούσε να γράψει τη βιογραφία κάποιου από αυτούς τους προγόνους του, εν τούτοις από όλους τους ευγενείς προγόνους του αυτός επέλεξε τον σκλάβο πρόγονο του για να γράψει την βιογραφία του!

Ο Α. Σ. Πούσκιν απεβίωσε στις 20 Ιανουαρίου 1837 στην Αγία Πετρούπολη.

Σημείωση: Δυο λόγια για τον πίνακα-πορτρέτο του Πούσκιν.

Το πορτρέτο του Πούσκιν φιλοτέχνησε ο διάσημος Ρώσος ζωγράφος Ορέστ Κιπρένσκι (1782-1836) που τότε ήταν ο αγαπημένος καλλιτέχνης των Ρώσων αριστοκρατών. Τον Μάη του 1827 ο φίλος του ποιητή Άντον Ντέλβιγκ του ζήτησε να ποζάρει για τον Κιπρένσκι. Ο Πούσκιν που καθόλου δεν του άρεσε η εμφάνιση του και την ειρωνευόταν συνεχώς τελικά συμφώνησε και το πορτρέτο φιλοτεχνήθηκε στο σπίτι του κόμη Ντμίτρι Σερεμέτεφ τον Μάη του 1827.

Αυτό το πορτρέτο στο οποίο ο ζωγράφος ήθελε το κοινό να βλέπει τον ποιητή σαν χαρούμενο και ήρεμο ή σαν στοχαστικό και λυπημένο και τελικά τα κατάφερε, θεωρείται το καλύτερο έργο-πορτρέτο του καλλιτέχνη και φυσικά δημιούργησε μια εικόνα του ζωντανού, κινητικού και συναισθηματικού ποιητή αναφιορά στις επόμενες γενιές.

Πηγή:H Ρώσικη σελίδα Slied Orfea, Kultura, Literatura i Iskystvo